Logoadarshah
德格丹珠爾D4432སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས།
211-191b

༄༅། །སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས།
༄། །དང་པོ། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
[༄༅། །སྨན་དཔྱད་གཅེས་བ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས།། །།] ༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སིདྡྷ་ས་ར། བོད་སྐད་དུ། སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དང་པོའོ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་འདི་ལ་ལེའུ་བསྡུས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་
དེ། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གི་ལེའུ་དང་། ཟས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། རིམས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། འཁྲུ་བའི་ལེའུ་དང་། ཁྲག་{ལུད་}པའི་ལེའུ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོའི་ལེའུ་དང་། སྐྲན་གྱི་ལེའུ་དང་། དམུ་རྫིངས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། གཅིན་སྙིའི་ལེའུ་དང་།
མཛེ་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ལེའུ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ལེའུ་དང་། ལུད་པའི་ལེའུ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐེམས་པའི་ལེའུ་དང་། གཅིན་སྲི་བའི་ལེའུ་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱི་ལེའུ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་
དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། ཆང་ནད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ལེའུ་དང་། སྐྲངས་པའི་ལེའུ་དང་། རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་དང་། མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་དང་། རོ་ཙའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། བྱིས་
པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་དང་། ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ་དང་། ཆོ་གའི་ལེའུ་རྣམས་སོ། །བགྲོད་པར་དཀའ་བས་བསྲུངས་པའི་བུས། །ཀུན་ཕན་ཀུན་མཁྱེན་ཕྱག་བཙལ་ཏེ། །ཡང་དག་ཕན་པ་གཅེས་གྲུབ་འདི། །ཉི་མས་བསྲུངས་པས་བཤད་པར་བྱ། །བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་
ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་འགྲོལ་བར་འདི་བྱས་སོ། །ཚེ་འཛིན་པའི་རིག་བྱེད་འདི་ནི། ཚངས་པས་མཐོ་རིས་སུ་བཤད་དོ། །རིམ་གྱིས་ཡུལ་ཀ་ཤིའི་རྒྱལ་པོའི་མི་རྣམས་ལ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་
རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་ཡན་ལག་ནི་མིག་སྨན་དང་། ལུས་གསོ་བ་དང་། གདོན་བསལ་བ་དང་། མཚོན་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བ་དང་། དུག་ལས་བསྲུང་བ་དང་། ཚེ་བསྲུང་བ་དང་། བྱིས་པ་བསྲུང་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་
211-192a

ཅན་གྱི་མི་ནི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ནད་དང་། སེམས་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་བུར་གྱི་ནད་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ནད་རྣམས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་ནི་རིམས་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའོ།

我来为您翻译这段藏文：
《珍贵医疗成就三十一章》
第一、医典章
[《珍贵医疗成就三十一章》]
梵文为：Siddhasāra
藏文为：珍贵医疗成就
第一品。此医疗论典共有三十一章，即：医典章、药物分类章、饮食章、死兆章、热病章、腹泻章、咯血章、重症章、肿瘤章、水肿章、糖尿病章、麻风病章、痔疮与生殖器溃疡章、关节炎章、呃逆与呼吸困难章、咳嗽章、呕吐与消瘦章、尿闭章、便秘章、精神病与健忘症章、风病章、酒病章、热病章、浮肿章、外伤治疗章、眼科医典章、解毒医典章、药物精华章、壮阳医典章、小儿医典章、五种医疗技术章和仪轨章等。
难以接近者之子，
顶礼普利普知尊，
此真实利珍贵成就，
由日护持今当说。
为使智慧浅薄者能够理解无法跨越医学大海的内容，故作此医典释义。此延寿明论最初由梵天在天界宣说，后逐渐传授给迦尸国王的臣民。
现解说医典章：其分支包括眼科、身体医疗、驱除魔障、拔除武器创伤、防护毒害、护命、保护婴儿和增进精液等。
由大种功德性质构成的人体是疾病之基础。这包括身体疾病、心理疾病、突发疾病和先天疾病等。其中身体疾病包括热病、麻风病等。

།སེམས་ཀྱི་ནད་ནི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་
པའོ། །གློ་བུར་གྱི་ནད་ནི་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་དོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ནད་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟེ་མིག་འཛུམས་པའི་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཅན་ནོ། །དེའི་རྒྱུན་གྱི་
རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། དུས་ཚིགས་རྣམ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླར་བ་གཉིས་ནི་དབྱར་གྱི་དུས་སོ། །སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ནི་སྟོན་གྱི་དུས་སོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ནི་དགུན་གྱི་དུས་སོ། །དགུན་ཟླ་
ཐ་ཆུངས་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ནི་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་སོ། །དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སོ། །དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ནི་སོས་ཀའི་དུས་སོ། །ཉི་མ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ལམ་
གཉིས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆར་འབབ་པ་གྲང་བའི་དུས་དང་། ཚ་བའི་དུས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཆར་འབབ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བའི་དུས་སུ་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་རྣམས་གསོག་ཅིང་། སྟོན་དང་དཔྱིད་དང་དབྱར་འཁྲུག་པར་གྱུར་ཏེ།
ནད་ཀྱི་གྲངས་དང་། དུས་ཀྱི་གྲངས་རིམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །རླུང་ནད་ནི་ཕྱི་འབྲེད་ཀྱི་དུས་དང་། ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་ཉི་མའི་གུང་དང་། ནམ་ཕྱེད་དང་། ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་ཚེ་ལྡང་ངོ་། །བད་ཀན་ནི་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་
དང་། སྲོད་དང་། སྔ་དྲོ་ལྡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་འདུས་པ་དང་། གསུམ་གྱི་ཆ་འདུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུག་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནད་གཞི་དང་། ལུས་ཟུངས་དང་། དྲི་མའི་གནས་ཀྱི་ལུས་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཆ་མཉམ་ན་ནི་ནད་
211-192b

མེད་དོ། །ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ན་ནི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་སོ། །ལུས་ཟུངས་ནི་བདུན་ཏེ། དྭངས་མ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་རྣམས་སོ། །དྲི་མ་ནི་ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། རྡུལ་
ལ་སོགས་པའོ། །རླུང་ནི་གྲང་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། མཁྲང་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ངག་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་འཇོག་པ་དང་། བསྐྱོད་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་
དང་ལྡན་པའོ། །མཁྲིས་པ་ནི་སྐྱུར་བ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཚ་འུ་རུ་རུ་བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། མདངས་བསྐྱེད་པ་དང་། བཞིན་མདོག་དམར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའོ།

心理疾病即愤怒等。突发疾病即由伤害所致的疾病。先天疾病即饥饿、口渴、衰老等。时间无始无终，以眨眼等为标志。
其连续性的区分，可分为六个季节：夏季末月和秋季初月为夏季；秋季中月和秋季末月为秋季；冬季初月和冬季中月为冬季；冬季末月和春季初月为寒季；春季中月和春季末月为春季；夏季初月和夏季中月为暖季。
因太阳向北行进和向南行进，形成两条路径，故有降雨期、寒冷期和炎热期。在降雨期、寒冷期和炎热期，胆汁、粘液和风会积聚，并在秋季、春季和夏季发生紊乱。
疾病的数量与时节的数量相对应。风病在黎明时分和食物消化后发作；胆病在正午、午夜和食物消化时发作；粘液病在进食后立即、黄昏和清晨发作。同样，由两种或三种成分混合的不同类型也会引起病根紊乱。
身体由病根、身体组织和废物构成，这称为"身体"。当这些处于平衡时，则无病；当比例失调时，则生病。其中，病根是风、胆汁和粘液。身体组织有七种：精华、血液、肌肉、脂肪、骨骼、骨髓和精液。废物是粪便、尿液和汗液等。
风具有寒冷、轻盈、细微、坚硬、粗糙、不稳定、强力、呼吸运行、言语发出、安置、运动和排出废物等特征。胆汁具有酸性、辛辣味、温热感、消化、产生光泽和使面色发红等特征。

།བད་ཀན་ནི་མངར་བ་དང་། ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་
འབྱིལ་བའོ། །རླུང་ནི་གཞང་དང་། སྒུ་དོ་དང་། འདོང་མོའི་བར་གྱི་ནང་ན་གནས་སོ། །མཁྲིས་པ་ནི་ལོང་གའི་ནང་ན་གནས་སོ། །བད་ཀན་ནི་ཕོ་བ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། མཐང་ག་དང་། མགོ་དང་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་སོ། །ནད་གཞི་རྣམས་ནོར་བར་བྱུང་ན།
གནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཚབས་ཆེ་བར་གྱུར་ན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ལ། ཆོ་ག་བྱ་བ་བསྒྱུར་ཏེ་བྱའོ། །མངར་བ་ལ་སོགས་པ་རོ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་། ནད་གཞི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་རྟག་
ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རླུང་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཁྲིས་པ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །མངར་བ་དང་།
སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བད་ཀན་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་དེ་དག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཟོས་ན་ནད་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་སོས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །རོ་མངར་བ་ནི་མིག་ལ་
211-193a

ཕན་ཏེ་ལུས་ཟུངས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཕྱི་ས་བཤང་བ་འཁྲུ་བར་བྱེད། སྙིང་ལ་ཕན་པ་དང་། ཟས་འཇུ་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ལན་ཚྭ་ནི་འཁྲུ་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇུ་བ་དང་། ཤ་སློ་བར་
བྱེད་དོ། །ཚ་བ་ཤ་ཆེ་བ་དང་། སྙོམས་པ་དང་། དུག་རྣམས་སེལ་ཞིང་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ཚོས་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་པ་ནི་རིམས་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བ་དང་། དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། འཁྲུ་བར་བྱེད། ཡིག་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བསྐ་བ་ནི་ཤན་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤ་འབྲི་
བ་དང་། རྟུག་སྐམས་སུ་བྱེད། འཁྲུ་བ་གཅོད། རྨ་བཙོ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ནི་རོ་དང་ནུས་པ་དང་། ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལྡན་པར་ཡོད་པས་ན། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་
ནོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་ནི་རོ་ཞུ་བར་མ་གྱུར་པའི་བར་མ་ལ་བྱས་ཏེ། རྫས་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ལ། གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་རྫས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱའོ། །རོ་རྣམས་ནི་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་མངར་བ་དང་ཚ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་སྔ་
མ་ནི་ལྕི། ཕྱི་མ་ནི་ཡང་ངོ་། །སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་། ནད་པ་དང་། ནད་གཡོག་དང་། འདི་བཞིར་ལྡན་པ་ནི་གསོ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

粘液具有甜味、咸味、柔滑、沉重和极其粘稠的特性。风存在于肛门、会阴和尿道之间。胆汁存在于大肠内。粘液存在于胃、喉咙、胸部、头部和各关节内。
当病根发生错乱时，应按照各自部位的仪轨处理。若病情严重，则应辨别具体情况，调整处理方法。
对于甜味等六种味道，应当经常食用那些能够防止这些病根失调的食物。若不这样做就会生病。辛辣、苦味和涩味会引起风的紊乱；辛辣、酸味和咸味会引起胆汁的紊乱；甜味、酸味和咸味会引起粘液的紊乱。为了平息这些病根，应食用相反的味道，这样有病的人会痊愈，无病的人会保持健康。
甜味有益于眼睛，能增长身体组织。酸味能促进排便，有益于心脏，帮助消化，使食物成熟并产生暖意。咸味能使排泄、成熟、消化，使肉质变软。辛辣味能增长肉体、平衡身体、祛除毒素，产生暖意并使食物成熟。苦味能祛除发热病和口渴病，产生暖意，促进排泄，使身体放松。涩味能止血、减肉、使粪便干燥、止泻、使伤口愈合。
药物是味道、功效和消化的依托，因此是主要的。其他味道等也是后者包含前者，所以后者是主要的。其中，功效是指味道未消化之前的中间状态，依附于物质，具有冷热的特征。或者也指物质本身的力量。诸味在消化后变成甜味和辛辣味两种，其中前者沉重，后者轻盈。
医生、药物、病人和护理人员这四者具备才是医疗的要素，缺少这些就不会成功。

།དེ་ལ་སྨན་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁ་ཏོན་དུ་བསླབས་ཤིང་དོན་ཤེས་པ་དང་། སྨན་
གྱི་ལས་ཤེས་པ་དང་། ལག་བསོད་པ་དང་། གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པའོ། །ནད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ནོར་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚེ་མ་ཟད་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་ཉམས་དང་ལྡན་པ་གསོར་རུང་ངོ་། །སྨན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་ས་བཟང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་
གྱུར་པ་དང་། དུས་སུ་ལེགས་པར་བརྔས་པའོ། །ནད་གཡོག་གི་ཡན་ལག་ནི་གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡི་རང་བ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ། །སྨན་གཏང་བའི་ལས་བྱ་ན། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། ན་ཚོད་དང་། མེ་དྲོད་དང་། གོམས་པ་དང་།
211-193b

རང་བཞིན་དང་། སྨན་དང་། ལུས་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ནད་དང་འདི་རྣམས་མཐོང་ནས་གདོད་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ནི་ཆུ་མང་བ། ནགས་རི་ཅན་ནི་གཤེར་བའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་དང་རླུང་གི་ནད་བསྐྱེད་དོ། །སྐམས་ནི་ཆུ་ཉུང་ཞིང་
ཤིང་ཉུང་བའི་ཡུལ་ཏེ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་བསྐྱེད་དོ། །ཡུལ་སྐམ་གཤེར་གྱི་ཆ་འདྲེས་མས་ནི་ནད་ཀྱང་འདྲེས་མར་འགྱུར་རོ། །ན་ཚོད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱིས་པ་དང་། བར་མ་དང་། རྒན་པོའོ། །དེ་ལ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་འོ་མ་
དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་འཚོ་བ་ནས། ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ལོ་བདུན་ཅུའི་བར་དུ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་རྒན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ་གྲངས་བཞིན་
དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་ཚ་བ་དང་། མེ་བཙའ་དང་། གཏར་ག་ལྟ་བུའི་དཔྱད་དྲག་པོ་མི་བྱ་བར་དཔྱད་འཇམ་པོ་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། ལུས་སྐེམ་པ་ལ་ནི་ཤ་བསྐྱེད་པའི་སྨན་བྱའོ། །ཤ་ཆེ་བ་ལ་
ནི་ཤ་དབྲི་བའི་སྨན་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཤ་རན་པ་ལ་ནི་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ནི་ལ་ལ་ཤ་ཆེ་ལ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་ཤ་སྐེམས་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ན། སྲན་ཡོད་པ་དང་། རྩོལ་ཕོད་པ་དང་། སྒྱུར་
དགར་ཞིང་སྲ་བ་རྣམས་ལས་ནན་ཏན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །སྙིང་སྟོབས་ནི་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏམ། མ་ཐོས་པར་གྱུར་ན། དེ་དང་ལྡན་པས་སྲོ་ཤི་བ་དང་། ཧ་ཅང་དགའ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་མི་ཡིན་
ནོ། །གོམས་པ་ནི་གང་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་། བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།

关于医生的要素，是指熟记并理解医疗典籍、了解药物的作用、手法熟练、清洁且无私欲。病人的要素是指具有财富、寿命未尽、具有勇气、具有自我认知且可医治。药物的要素是指生长于良好土地、味道辛辣、品质优良、适时采摘。护理人员的要素是指清洁无私、欢喜、谨慎且有体力。
施用药物时，应当观察地域、时节、年龄、消化能力、习惯、本性、药物、体质、勇气、体力和疾病等因素后再进行。
其中，地域方面：多水多林的地方称为潮湿地区，易生粘液和风的疾病；干燥地区指少水少树的地方，易生血液和胆汁引起的疾病；干湿混合的地区则会产生混合性疾病。
年龄分为三种：幼年、中年和老年。从出生到一岁以母乳和食物为生，直到十六岁称为幼年；从此到七十岁称为中年；此后称为老年。依次对应粘液、胆汁和风气较重，应按顺序分别对应治疗。对幼年和老年不可使用烈性药物、灸法和放血等猛烈疗法，应当采用温和疗法。
体质也分为三种：对瘦弱体质应使用增长肌肉的药物；对肥胖体质应使用减肉的药物；对适中体质应使用保持不变的方法。关于体力，有些人体型肥胖但体力弱小，有些人体型瘦弱但具有体力，因此应从耐力、能力和灵活坚韧等方面仔细观察。
勇气是指保持不变的力量，具有勇气的人在遇到痛苦或未知情况时，既不会过分沮丧，也不会过分欢喜。习惯是指对某些本不相宜的饮食等，因习惯而变得适宜，这就是所谓的习惯。

།མི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། སྐྲ་སྲབ་པ་དང་། སེམས་རྒོད་
211-194a

པ་དང་། ལུས་རྒོད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡིང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྐྲ་དཀར་བ་དང་། ཤ་མདོག་དཀར་བ་དང་། རྔུལ་སྙི་བ་དང་། སྤྲོ་ཐུང་བ་དང་།
སེམས་རྣོ་བ་དང་། རྨི་ལམ་དུ་མེ་འབར་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནི། སེམས་བརྟན་པ་དང་། ལུས་གྲིམས་པ་དང་། བུ་མང་བ་དང་། སྐྲ་སྣུམ་པ་དང་། རྨི་ལམ་ན་ཆུ་དང་། དཀར་བག་རྨི་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཆ་གཉིས་
འདུས་པ་དང་། ཆ་གསུམ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ནི། འདྲེས་པའི་མཚན་མས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ནད་གཞི་གཞན་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ཤས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཁོང་ན་ཡོད་པའི་མེའི་དྲོད་ནི་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་།
རླུང་རྣམས་རེ་རེ་ནས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཤས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་འདི་བཞི་ལས་མེའི་དྲོད་ཀྱང་ཤས་ཆུང་བ་དང་། ཤས་ཆེ་བ་དང་། དྲོད་མ་སྙོམས་པ་དང་། དྲོད་སྙོམས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མེའི་དྲོད་
སྙོམས་ན་ནི་དེ་ལས་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དྲོད་མ་སྙོམས་པ་ལ་ནི་རླུང་བསལ་བར་བྱའོ། །མེའི་དྲོད་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་བད་ཀན་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་ནས་མེའི་དྲོད་བྲི་བ་ནི་ནད་དོ་ཅོག་སྐྱེ་བའི་གཞི་
ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ཁོང་ལྟམ་ལྟམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཆུ་སྐྱུར་བ་དང་། བཅུད་དང་དྭངས་མ་མ་ཞུ་བར་ལུས་པ་དང་། བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཁོང་ལྟམ་ལྟམ་པོར་འདུག་པ་དེ་ལ་ནི། གསུང་པ་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་
དང་། བད་ཀན་མེར་མེར་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཡན་མན་དུ་མི་སློན་མི་སྤོ་བར་འཁྱིལ་བ་དེ་ལ་ནི། ཤུ་དག་དང་ལན་ཚྭ་ཆུའི་ནང་དུ་སྐོལ་བ་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཁ་ཆུ་སྐྱུར་བ་ལ་ནི་སྒྲེག་པ་སྐྱུར་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐོམ་དང་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ།
211-194b

དེ་ལ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲང་བ་བླུད་ལ་བསེར་བུའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པར་བྱའོ། །བཅུད་དང་དྭངས་མ་མ་ཞུ་བར་ལུས་པ་ནི་ལུས་སྙོམ་སྟེ། བྱ་སྨྱང་བྱེད་པ་དང་། མགོ་ཡོར་ཡོར་པ་དང་། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྨྱང་བར་
བྱ་བ་དང་། ཉིན་པར་ཐུན་འགའ་ཉལ་ན་འཇུའོ། །ཟས་སྨྱུང་བ་དྲགས་ན་རླུང་ནད་མི་ལྡང་བས་རན་ཙམ་དུ་བྱའོ།

风性之人的特征是：身体瘦削粗糙、头发稀疏、心性浮躁、身体轻盈、话多，梦中常见飞翔天空。胆性之人的特征是：未到年龄头发早白、肤色白皙、易出汗、精力短暂、心思敏锐，梦中常见火焰燃烧。粘液性之人的特征是：心性稳重、身体结实、子女众多、头发油润，梦中常见水和白色之物。
两种或三种体性混合之人，应从混合的特征来辨识，即使存在其他体性，也以占主导地位的体性来判定。
体内的消化之火，根据粘液、胆汁和风气各自占优势或平衡这四种情况，相应产生消化能力弱、消化能力强、消化不均匀和消化平衡四种状态，应按顺序分别对应。其中，消化平衡时应采用保持不变的方法；消化不均匀时应消除风气；消化能力过强时应采用清除胆汁的方法；消化能力弱时应清除粘液。
食物未消化导致消化之火减弱是一切疾病的根源，其特征有四种：腹部胀满、口水发酸、精华未消化残留、大小便不通畅。对于腹部胀满者，会出现打嗝、唾液增多、粘液积聚、上下不通而郁结的症状，应用藿香和盐水煮沸后服用并催吐。对于口水发酸者，会出现酸味反流、头晕、呕吐、口渴加重等症状，应饮用凉开水并待在通风处。对于精华未消化残留者，会出现身体疲惫、打哈欠、头昏沉、厌食等症状，应当禁食并在白天小睡片刻即可消化。过度禁食会引起风病，因此要适度。

།ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ལྟོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ལུམས་བྱ་
ཞིང་ཚ་ཆུ་བླུད་དོ། །འདི་ལྟར་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དོ་ཅོག་བྱུང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་འཕྲོད་པ་དེ་དག་སྤངས་ལ་ཕན་པ་རྣམས་བཟའ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ནི། རྨ་བྱ་དང་སྲེག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། གོང་མ་སྲེག་དང་
འདི་རྣམས་ཨེ་རཎྚའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། ཨེ་རཎྚའི་ཤིང་གི་མེས་བཙོས་པ་མི་བཟའ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་མཉམ་སྟེ་མི་བཟའ། མར་འཁར་བའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བཅུ་ཕན་ཆད་ལོན་པ་མི་བཟའ། སྦྲང་རྩི་ཆུ་དྲོན་པོས་འཕུལ་ཞིང་མི་བཟའ། ཆར་
པའི་ཆུ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་མི་བཟའ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཕག་ཤ་དང་། ལ་ཕུག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཆུ་སྐྱར་གྱི་ཤ་ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། ཞོ་དང་བྱ་གག་གི་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། ལྡུམ་བུ་ཀ་ཙ་མ་ཙ་དང་བུ་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་
བཟའ། ཉ་ཤ་དང་ལྡུམ་བུ་ཨུ་པོ་ད་ཀ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་བཟའ། བག་ཕྱེ་དང་ཏིལ་མར་བསྲེས་པའི་སྣུམ་ཁུར། རྩབས་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཉ་ཤ་དང་བུ་རམ་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ལྡུམ་དང་། རྔད་དང་། ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་བའི་བག་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་
དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྨྱིག་མ་དེའུ་དང་། ཞོ་དང་། ཉ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཤས་ཆེར་འོ་མ་དང་མི་མཐུན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། པྲི་ཡཾ་ཀུའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བསྐུས་བཞིན་དུ། འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་མི་བཏུང་། ཐི་བཱི་ཤ་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་
211-195a

གཡོས་པ་རྣམས་མི་བཟའ། ཉའི་ཞག་དང་པི་པི་ལིང་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། སྦྱར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་བསྲེས་པའི་ཐུག་པ་དང་། ཆང་དང་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་མི་བཟའ། ཉ་ཤ་དང་།
ཡོས་དང་། མར་དང་། དར་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྤགས་ཏེ་མི་བཟའ། མི་གང་གིས་རོ་དང་ནུས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཟས་འདི་ལྟ་བུ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དག །མ་ཤེས་ཏེ་ཟོས་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའམ། ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་མི་
མཐུན་པ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་བསལ་བར་བྱའོ། །གོམས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཚ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།

对于大小便不通者，会出现腹痛、流鼻涕、大小便阻塞等症状，应当进行热敷并饮用热水。由于食用不相宜的食物会引发各种疾病，因此应当避免这些不相宜的食物，食用有益的食物。
以下是不相宜的食物组合：
孔雀肉和烤肉、蜥蜴肉、烤牛肉等用蓖麻油涂抹后用蓖麻木柴火烤制的不可食用
等量的酥油和蜂蜜不可同食
在铜器中存放超过十天的酥油不可食用
蜂蜜不可用温水冲服
蜂蜜不可与雨水混合食用
同样，蜂蜜不可与猪肉、萝卜同食
水獭肉不可与酒同食
酸奶不可与鹅肉同食
卡扎玛扎菜不可与糖同食
鱼肉不可与乌波达卡菜同食
面粉与芝麻油混合的油团不可与发酵物同食
鱼肉不可与糖同食
蔬菜、肉干、酸性水果、芝麻渣、豆类、盐、竹笋、酸奶、鱼肉等这些都与牛奶不相宜，不可同食
涂抹了普里扬古膏后不可饮用米粥
涂抹芥子油的提比肉不可食用
鱼油不可与胡椒同食
混合米、芝麻、豌豆的杂粥不可与酒和米粥同食
鱼肉、炒米、酥油、酪浆不可混合食用
如果有人不知道这些味道和功效不相宜的食物组合而误食，就会因病痛折磨或导致死亡。对于因食用不相宜食物而生病者，应当用泻药和催吐药治疗。对于已习惯、消化能力强、体质强健者则不会造成伤害。
卷一完。

། །།
༄། །གཉིས་པ། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་སྨན་
གྱི་སྡེ་ཚན་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་ཏ་རི་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཛྷ་ཤ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ལང་གུ་ལི་དང་། ཤི་ར་བི་ད་རི་དང་། ཧཱ་ན་ས་བཱ་དི་ཀ་དང་། པྲྀ་ཧ་ཏི་དང་། དྲི། ཅི་ཀ་ལི་དང་། དྭེ་པ་ཧེ་
པ་དང་། སྲན་མ་ཨཏྨ་ཀུཔྟ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་རྣམས་ནི། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། རླུང་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། པླཀྵ་དང་། མ་དུ་ཀ་
དང་། ཨ་ཤྭཏྠ་དང་། ཏིནྟུ་ཀ་དང་། པི་ལ་ཡ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། པ་ད་ར་དང་། པཱ་ར་ཐ་དང་། ནཎྚ་དང་། བྲྀཀྵ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ལྕང་མ་དང་། པ་ལཱ་ཤ་དང་། གོ་བྱེད་དང་། ཤྲེ་ཏ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཛམྦུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་མཁྲིས་པ་དང་།
ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། སློན་པ་དང་མྱོས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྨ་དང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །གཅིན་ནད་སེལ་ཞིང་རྨ་དང་ལུས་ཚ་བ་དང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེ་ས་དང་། ཤུ་དག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། བོ་ད་ར་དང་།
211-195b

པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཧ་ར་ཎྱ་ཀ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། མུ་རཱ་དང་། མ་ཧ་ནིམྦའི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་།
སྤུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སུག་སྨེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཧ་རེ་ཎྱ་ཀ་དང་། ཤིང་རྩ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། བཅའ་བ་དང་། ཙན་དན་དང་། ཡས་ཙལ་
དང་། ནཱ་ག་པུསྤ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། གུཙྪ་ར་ས་དང་། གུ་གུལ་དང་། སྲ་ཙི་པོག་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། ད་དྷི་དང་། བྱུ་མ་དང་། པོག་དཀར་པོ་དང་། བྱེ་གྷྲ་ན་ཁ་དང་། སྟག་གི་སྡེར་མོ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། ཕོལ་མིག་དང་།
གཡན་པ་དང་། དུག་དང་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བའུ་ན་དང་། ཨརྟ་ག་ལ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། བི་ཤ་ནི་ཀ་དང་། སའི་རེ་ཡ་དང་། བྲྀཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། རྩྭ་དཱུར་བ་དང་། སྤུ་ཏི་ཀ་དང་། ཤི་གྲུ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཨགྣ་
ནནྟ་དང་། བལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ས་སྨོར་ཏ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། ཁོང་འབྲས་དང་། བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་ཀླད་པ་ན་བ་སེལ་ཏོ།

第二、药物类别品
现在讲解药物类别品。塔利药、巴普巴药、蓖麻、扎夏、铜芝巴、吉巴卡、芝麻、小树、朗古利、希拉比达利、哈那萨巴迪卡、普里哈提、直契卡利、德巴赫巴、豆类阿特玛古普塔等这些药物类别，能治疗消瘦病、瘤病、风病、呼吸不适、咳嗽和胆病。
尼亚格若达树、乌东巴拉树、普拉克夏树、玛度卡树、阿湿瓦塔树、廷图卡树、比拉雅树、酸枣树、巴达拉树、巴拉塔树、南达树、布里克夏树、芒果树、柳树、巴拉夏树、果比耶德树、希热塔树、森普若木树、瞻部树等这些药物类别，能治疗胆病、咯血病、醉酒病。能治疗伤口和子宫病。能治疗小便病，并能治疗伤口、发热和子宫病。
胡椒、土荆芥、白芷、毒母、酸枣、波达拉、胡椒根、甘松、荜茇、豆蔻、白洋葱、哈拉尼亚卡、乌蒙、那勒善、拉拉普德、嘎扎根、木拉、大尼姆果、戈涅、白芥子、阿魏、普泽谢、比东卡等这些药物类别能治疗风病和痰病。
豆蔻、檀香、甘松、哈热尼亚卡、树根、甘达帕特拉、白檀香、姜黄、荜茇、檀香、亚擦、那嘎普巴、唐树、古查拉萨、安息香、萨吉波、鱼鳞、达提、比玛、白波、虎爪、虎爪、香草、如达等这些药物类别能治疗淋巴结肿大、瘙痒、中毒、风病和痰病。
巴乌那、阿塔嘎拉、小树、荜茇、戈涅、比夏尼卡、萨热雅、两种布里哈提、度尔巴草、普提卡、希格鲁卡、诃子、阿格那南塔、巴尔巴、土荆芥、那格塔玛拉、萨莫塔等这些药物类别能治疗内痔、痰病、肥胖病、瘤病和头痛。

།དོང་ཀ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤཱ་རི་ག་སྟ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ནིམྤ་
དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། མུརྦ་དང་། དྷ་ན་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ར་ཊ་དང་། པག་ཐ་དང་། རྩ་མཁྲིས་པ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། སྤྱི་བཞུར་ཤུན་པ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སེའི་རེ་ཡ་དང་། ཨུ་ཤ་བཱི་དང་། བ་འགལ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་གཅིན་ནད་དང་།
མཛེ་དང་། རིམས་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། དུག་སེལ་ཏོ། །སེང་ཕྲོམ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླ་བ་དང་། ཨ་ཤོ་ཀ་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་། བ་ལ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཀ་དམྦ་དང་། ཛི་གི་ནི་དང་། ཤྲྀ་པརྞི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་
211-196a

བད་ཀན་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སྐེམས་ཤིང་། མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏེ་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་ལ་འཁྲུ་བ་གཅོད། དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཨམྦྷ་སྠ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ས་མང་ག་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་།
ཨ་ར་ལུ་དང་། བིལྦ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཞུ་བའི་ཚད་པ་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི། བད་ཀན་གྱི་རིམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏེ་རོ་ཙ་བ་དང་མེ་དྲོད་ཤིན་
ཏུ་ཆེ་བར་བྱེད། ཧ་ཅང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ། ཧ་ཅང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྣམས་ནི། རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་སེལ་ཞིང་། མིག་ལ་ཕན་ཏེ་དྲོད་བསྐྱེད་ལ། གཅིན་ནད་དང་། མཛེ་དང་མཁྲིས་པ་
དང་། བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བྲྀ་ཧ་ཏཱི་དང་། དྷ་ད་ཀི་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལི་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མུརྦ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ་
དང་། པཱ་ཐ་དང་སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རིམས་དང་། གཡའ་བ་དང་དུག་སེལ་ཏོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནིམྤ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་
འདིས་ནི་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

东卡、土荆芥、夏利嘎斯塔、刺果、楝树、巴塔拉、木尔巴、达那塔、列特、拉塔、帕塔、根胆、库拉卡、卡然扎、普通树皮、毒母、萨热雅、乌夏比、巴嘎等这些药物类别能治疗小便病、麻风、发热、呕吐、痰病和中毒。
两种森普若木、斯拉巴、无忧树、水树、巴拉、艾拉巴鲁卡、卡丹巴、吉吉尼、希帕尼、列特等这些药物类别能减轻痰病和肥胖病，治疗子宫病，能愈合伤口并止泻，能治疗一切中毒。
安帕斯塔、达塔基、森普若木、萨芒嘎、莲蕊、甘草、阿拉鲁、毕尔瓦等这些药物类别能治疗消化热和腹泻。
訶黎勒、阿訶黎勒、毗黎勒、胡椒、土荆芥等这些药物类别能治疗一切痰热病的危害，能增进食欲和极大地增强消化之火，能适度增进食欲，但不会过分增强消化之火。
所谓三果，即阿訶黎勒、毗黎勒、訶黎勒，能治疗反复发作的发热，对眼睛有益且能生热，能治疗小便病、麻风、胆病和痰病。
布里哈提、达达基、帕塔、甘草、毒母等这些药物类别能促进消化，能治疗由三病根引起的小便病。
巴托利、白檀香、木尔巴、普泽谢、帕塔、列特等这些药物类别能治疗胆病和痰病、食欲不振、呕吐、发热、瘙痒和中毒。
列特、楝树、乌苏果、甘草、白檀香等这些药物类别能治疗口渴病、发热、食欲不振、呕

།བུ་ཚད་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། ཤིང་དཀར་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། མེད་དང་། མ་ཧ་མེ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། རྒུན་
དང་། རིདྡྷ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་དང་། སྨྱིག་སྐང་དང་། ས་ཧ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡསྶྱ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ནུ་ཞོ་འཕེལ་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཐལ་
211-196b

ཏྲེས་དང་ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་མ་དྷུ་ག་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏི་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་སྐོམ་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དེ། མཁྲིས་པའི་རིམས་དྲག་པོ་འཇོམས་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་
བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྩ་ཤྱམ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་གྱི་ཟེ་བ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་ཤིང་མངར་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་ལུས་ཚ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཐང་
ཤིང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཡུང་དང་ཀ་ལ་ཤི་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཤུ་དག་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི། ནད་གཞི་ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་མ་ཞུ་བ་འཁྲུ་བར་བྱེད་ཅིང་། ནུ་མའི་ནང་སྤྱོད་དོ། །ན་
ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནག་ཚུར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། སྤངས་མ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། གཅིན་བསྟུས་པ་དང་། རྡེ་འུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །ར་མཉེ་བ་དང་། ཨིགྣ་མནྡྷ་དང་། ཤིང་
ག་ཤ་དང་། བྲྀ་ཀྵ་ད་ནི་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་དང་། མོ་ར་ཏ་དང་། ཉེ་འུ་ཤིང་དང་། ལྕམ་པ་དང་། ཏུན་ཏུ་ཀ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་སུ་ཀ་དང་། བ་སི་ར་དང་། རྩྭ་དྷ་ར་བ་དང་། སེའི་ར་ཡ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་གཅིན་རྔུས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་
བ་དང་རྡེའུས་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །མུས་སྐ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་རཊ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྒུ་ཧི་དང་། དྷ་བ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། ཤི་ཤ་པ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་
དང་། གཅིན་ནད་དང་། རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ།

布擦托、拉涅瓦、白树、布珍树、美德、玛哈美、吉瓦卡、铜芝巴、白莲花、葡萄、日达、布里哈提、竹茎、两种萨哈、巴雅斯雅、杜松、列特等这些药物类别能极大地生长肌肉、增加乳汁、延长寿命和增进食欲，并能治疗咯血病和风病。
塔特和杜松、普谢泽、马度嘎、两种檀香、提帕拉、甘草等这些药物类别能迅速治疗咯血病，能平息难以忍受的口渴病，能降伏剧烈的胆热病，能治疗身体极度发热。
眼药柯尔康达、扎夏木、龙花蕊、莲花蕊、甘草等这些药物类别能治疗咯血病、中毒和身体发热病。
白芷、甘松、訶黎勒、汤树、利东嘎、白附子、芥子、卡拉希、柯尔巴、甘草、毒母等这两类以白芷为首的药物类别能促进病根的消化，能通过腹泻排出未消化的食物，并用于乳房内服。
那列夏木、岩盐、两种纳楚、阿魏、岩脂、斯庞玛等这些药物类别能治疗肥胖病、小便闭塞和结石阻塞。
拉涅瓦、伊格那曼达、嘎夏树、布里克夏达尼、古夏草、莫拉塔、涅乌树、钵罗、顿图卡、泽玛、瓦苏卡、瓦斯拉、达拉巴草、萨热雅、苏苏根等这些药物类别能治疗小便疼痛、小便不利、结石阻塞和因风病而疲惫。
木斯卡、三果、辣塔树、土荆芥、古希、达瓦、帕拉夏、希夏巴等这些药物类别能治疗肥胖病、痔疮、小便病和结石

།ཤིང་སཱ་ལ་དང་། སྤན་ད་ན་དང་། ཀ་ལི་ཡ་དང་། དྷ་བ་དང་། སྲ་ཙི་བོག་གི་ཤིང་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཨ་ས་ན་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། ཤིཾ་ཤ་པ་དང་། སྟག་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་།
211-197a

ཀ་ད་ལ་དང་། བ་ཛི་ཀརྞ་དང་། ཀ་ར་ཉྫ་དང་། ཛེའུ་ཁྱེད་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་བད་ཀན་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་དང་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཀུ་མུ་ད་དང་། པདྨ་དང་། ཀ་ལྷ་ར་དང་།
ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་སྐྱུག་པ་སེལ་ཏོ། །ཚོན་མོ་སྟེད་དང་། ཟངས་དང་། ལྕགས་དང་། ར་{གན་}དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཡའ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་
ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་རྣམ་གསུམ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ན་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་སེལ་ཏོ། །བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀ་ས་མརྡ་དང་། པ་ནིཏྫ་དང་། ཟིན་ཐིག་ལེ་དང་། སྐེ་ཚེ་དང་། ནི་རྒུན་ཐི་དང་། སུར་སེ་དང་། པ་ཛི་དང་།
ཀོ་ལ་ཧ་ལ་དང་། སུ་གནྡྷི་ཀ་དང་། ཛེའུ་ཁྱབ་དང་། ཀ་ལ་མ་ལ་དང་། བི་ཤ་མུ་ཏི་དང་། བྲ་ཙི་བི་ལ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། ཀ་ཙ་མ་ཙི་དང་། མ་རུ་ཀ་དང་། མུ་ཤ་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཤྲཱི་པ་རི་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། བད་ཀན་སེལ་ཅིང་། ལུད་པ་དང་ཡི་
ག་འཆུས་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་འཇོམས་ཏེ་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། རྒུན་དང་། ཏི་བལ་དང་། ཀ་ཤིའི་འབྲས་བུ་དང་། ར་ཛ་ན་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཅིང་སྙིང་ལ་ཕན་
ཏེ། ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་ལ། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །གླ་སྒང་དང་། པ་ཤ་དང་། ཡུང་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱ་ནུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དྲ་བི་ནི་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། {རུ་}རྟ་དང་། གོ་བྱི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།
ཤ་རཾ་གསྠ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདིས་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏེ། སྦྱོང་བ་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ནུ་ཞོ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅིང་མངལ་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤ་བ་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། དྲ་བ་ན་ཏི་དང་། སྒུ་ཧི་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། བྱ་རྣུའི་
211-197b

ས་བོན་དང་། ཤཾ་གི་ནི་དང་། ཤས་སྟེ་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཏི་ལྭ་ཀ་དང་། ཀིམྦ་ལ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། བྱརྣུ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྟུག་སྐམ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དུག་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

娑罗树、斯班达那、卡利亚、达瓦、萨芝博格树、阿朱那、阿萨那、希日夏、辛夏巴、柏树、紫檀、两种檀香、卡达拉、瓦吉卡尔那、卡然加、泽乌切树、沉香等这些药物类别能治疗痰病、白癜风、麻风和小便病。
乌特帕拉花、昆姆达、莲花、卡拉哈、红色乌特帕拉、如达等这些药物类别能治疗咯血病、口渴病、中毒和呕吐。
铜母斯特、铜、铁、锡、金、银及其锈等这些药物类别能治疗由三病根引起的三种瘤、心痛、白癜风痛、小便病和配制的毒药。
鸟如巴、卡萨玛达、帕尼札、津提列、克泽、尼贡提、苏尔色、帕吉、科拉哈拉、苏甘地卡、泽乌恰、卡拉玛拉、比夏姆提、布芝比拉、比东卡、卡扎玛芝、玛如卡、姆夏卡尼卡、希巴日等这些药物类别能治疗虫病和痰病，能降伏咳嗽、食欲不振、感冒和呼吸不适，并能清洁伤口。
帕如夏卡、尼泊尔猴子、葡萄、提巴拉、卡希果、拉加那、枣子、康达卡日等这些药物类别能治疗风病并有益于心脏，能开胃，并能治疗口渴病和小便病。
甘松、帕夏、芥子、柯尔巴、普切谢、鸟如、白芷、扎比尼、白附子、如达、果比、三果、夏朗斯塔等这些药物类别能治疗痰病，能清洁、促进消化、增加乳汁，并能治疗子宫病。
夏瓦、丹达根、扎瓦那提、古希、扎夏玛、列特、涅荣树、鸟如种子、香吉尼、夏斯特、东卡、提瓦卡、金巴拉卡、卡然加、鸟如等这些药物类别能

།བིལྦ་དང་། ཨགྣི་མནྠ་དང་། ཏུན་ཏྱ་ཀ་
དང་། ཤི་རི་པརྞི་དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །པྲིཥྞུ་པརྞི་སྤིར་དང་། ཨེ་རཉྫ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདི་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་སྟེ། ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་
ཅིང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བི་ད་རི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཚག་ཤྲི་གྲི་དང་། བ་ས་ད་ན་ཡུད་དང་། འཁྲི་ཤིང་གི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི། གཅིན་སྲི་བ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་སེལ་ཏོ། །གྲྀ་དྷྱ་དང་། ཧ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། {སེའི་རེ་}ཡ་དང་། ཀ་ར་
མིདྷ་ཀ་དང་། ཚེར་མའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །རྩྭ་ཀུ་ཤ་དང་ཀ་ཤ་རྣམ་གཉིས་དང་། བྷ་དང་། འདམ་བུ་དང་རྩའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འདི་ནི། མཁྲིས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་སེལ་ཅིང་། ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །སྨན་པ་མཆོག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་
སྡེ་ཚན་འདི་དག་ཏིལ་མར་གྱིས་བཙོ་བ་དང་། མར་གྱིས་བཙོ་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། བཏུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དབྱུང་ཞིང་བསྐོལ་བ་ནི། ཆུ་སྨན་གྱི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་དུ་བྱས་ལ། བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པར་བྱའོ། །
སྨན་མར་སྐོལ་བ་ནི། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེ་ལས་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་ནི། འོ་མ་མར་དང་ཕྱེད་མར་བྱ་སྟེ། འོ་མ་གདུ་བར་བྱའོ། །ཕྱེ་མའི་སྨན་བསྐོལ་བ་ནི། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལས། མར་བཞི་
འགྱུར་དུ་བྱ། མར་ལས་ཀྱང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཞི་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ་བསྐོལ་ལ། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གདུ་ནས། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལེགས་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་ན་ཚོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཏུང་བ་དང་། མས་བཏང་བ་གཉིས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚོས་རན་ཙམ་དུ་བྱའོ། །ལུས་བསྐུ་བ་ནི་ཚོས་
211-198a

རབ་ཏུ་བྱའོ། །སྣར་བླུགས་པ་ནི་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱ་སྟེ། གསུམ་ཆར་ཡང་བཙགས་ནས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།
༄། །གསུམ་པ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ།
༈ སཱ་ལུའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་མ་
གཏོགས་པར། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་དང་། སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་དང་། སཱ་ལུ་ཀ་ལ་མ་རྣམས་ནི་དམར་བ་ཡིན་ཏེ། ཁུ་ཆུ་མང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣུམ་
པ་དང་། འཕྱེན་ཆུང་ཞིང་། ཕྱི་ས་ཉུང་བར་བྱེད་དོ།

我来为您完整直译这段藏文：
比尔瓦、阿格尼曼塔、顿提卡、希日帕尼、帕塔拉等这些药物类别称为大五根，能生热并治疗痰病和风病。
普日虚帕尼普、埃然加、两种布日哈提等这些药物类别称为小五根，能生肉并治疗风病和胆病。
比达日、塔特、察希日、瓦萨达那育、藤根等这五根能治疗尿闭、胆病和风病。
格日迪亚、哈拉、则玛、色日亚、卡拉米达卡等这五种刺根能治疗痰病和风病。
草枯夏和两种卡夏、巴和芦苇等这五种草根能治疗胆病和尿闭，并能清洁水道。
最上医者应当辨别区分，这些药物类别可用芝麻油煮、酥油煮、涂身或饮用，应当按照仪轨进行。
提取药汁并煮时，水应是药物的十六倍，煮至剩余四分之一。
煮药油时，将剩余四分之一的药汁与四倍的酥油一起煮，直至只剩酥油。
与牛奶配合时，牛奶应是酥油的一半，应煮牛奶。
煮粉状药时，酥油应是药粉的四倍，药汁又应是酥油的四倍，一起煮，当药汁煮干且药粉充分混合时即为熟透。
其中饮用和下部灌注两种方式相同，应适度熟透。涂身应充分熟透。鼻腔滴注则不应熟透，三种方式都应过滤后使用，这是通用仪轨的教导。
这是第二章药物类别品。
第三章 饮食仪轨品
稻米种类说明：
除了饮食之外，众生没有其他生存方式，因此确定地说明其利弊差别。其中，红皮稻米、大稻米、卡拉玛稻米等是红色的，能增加体液，具有滋润性，易于消化且能减少粪便。

།དེའི་ནང་ན་ཡང་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་ནི། ནད་གཞི་གསུམ་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཏུ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སཱ་ལུ་གལ་མ་ནི་བད་ཀན་
དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་དཀར་པོ་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་ཤུན་ལྤགས་ནག་པོ་ནི་སྔ་མ་ལས་རོ་དང་། ཞུ་བའི་མཐུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆུང་ངོ་། །ཁྲེ་
རྒོད་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་སྐེམ་པར་བྱེད་ཅིང་རླུང་བསྐྱེད་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཁྲེ་དང་ཅི་ཙེ་དང་ཀོ་ར་དུ་ཤ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ནས་ནི་བསིལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕྱེན་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་ས་མང་ལ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གྲོ་
ནི་བསིལ་ཞིང་ལྕི་ལ་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ནི་བསྐ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་སེལ་ཏོ། །མོན་སྲན་{གྲེའུ་}ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཚེ་སྟེ་འཛག་སྒོ་དགུའི་དྲི་མ་མང་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་
ཏོ། །མོན་སྲན་དཀར་པོ་ནི་རོ་ཙ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ་རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་སྲན་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་རླུང་སེལ་ལོ། །མོན་སྲན་ན་གུ་ནི་བསིལ་བ་
211-198b

ཡིན་ཏེ། ཁྲག་ལུད་པའི་རིམས་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་དོ། །མོན་སྲན་ཙ་ན་ནི། ཉལ་པོ་ལ་ཞེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་གི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྲན་ཆུང་ནི་བསིལ་ཞིང་རོ་མངར་ཏེ་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་ཅིང་བད་
ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །སྲན་ཆུང་ནི་སྲན་ཅུང་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ཅེ་སྲན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་ལྷག་པར་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་ནི་ཐལ་བའི་རོ་བྲོ་བ་དང་མངར་ཞིང་ཁ་ལ་དྲོད་ཆེ་སྟེ། ཉམས་སྟོབས་དང་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད་དོ། །སྤྱིར་ན་གང་བུ་ཅན་
སྣ་ཚོགས་རྣམས་ནི་བསིལ་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སྟོབས་འབྲི་བར་བྱེད་དོ།། །།
༈ ཤའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཤའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ར་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སེལ་བར་
བྱེད་དོ། །ལུག་ཤ་ནི་མངར་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ས་འགག་པ་དང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །མ་ཧེའི་ཤ་ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་གཉིད་འོང་བར་བྱེད་ལ་ཁུ་ཆུ་མང་བར་བྱེད་ཅིང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཕག་ཤ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ལ་
རྔུལ་སྙི་བར་བྱེད་དོ།

其中红皮稻米能消除三病根，并治疗口渴病和脂肪增生病。大稻米能极大增进食欲。卡拉玛稻米能治疗痰病和胆病。
六十天成熟的白色稻米味甘而凉且沉重，能消除三病根。六十天成熟的黑皮稻米比前者在味道和消化力方面稍微差一些。
野青稞性粗涩，能使干燥并生风，治疗痰病和胆病。青稞、小麦和科拉杜夏等也说与此相同。
大麦性凉，难以消化且大便多，能治疗胆病和痰病。
小麦性凉重而甘，能增进食欲并治疗风病。
豌豆性涩而甘，轻盈且能治疗痰病、胆病和血病。
豆类性油腻而重且温热，能增加九孔之垢，增进食欲并治疗风病。
白豆不能增进食欲，治疗痰病和胆病，但会使风病受损。
蚕豆能治疗呼吸不适、呃逆、痔疮、痰病、体液和风病。
那古豆性凉，能治疗咳血热病并使大便闭塞。
鹰嘴豆能增进性欲，治疗血病、痰病和胆病，但会生风。
小豆性凉味甘，能使大便闭塞并治疗痰病和胆病。
小豆与豌豆相似。
扁豆与此相似但更易生风。
芝麻具有碱性味和甘味，且性温热，能生气力和胆病。
一般来说，各种荚果类性凉而粗涩，能减少气力。
肉类差别说明：
现在说明肉类差别。山羊肉不太凉，不太重，也不太油腻，不会生病根反而能治病。
绵羊肉味甘性凉而重，能使大便闭塞并生肉。
水牛肉性油腻而重，能使昏睡，增加体液并生肉。
猪肉性重，能增进食欲，治疗风病并使出汗容易。

།རི་བོང་གི་ཤ་ནི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལ། རླུང་ནི་སྐྱེད་བྲིར་མི་བྱེད་དེ་ཐ་མལ་བའོ། །ཁར་གོ་སོལ་གྱི་ཤ་ནི་བསིལ་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་སྲི་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་ཤ་ནི་རླུང་
སེལ་ཞིང་རྣ་བ་གསང་བ་དང་། མིག་རྣོ་བ་དང་། ཤ་མདོག་བཟང་བ་དང་། སྐད་སྙན་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱ་གག་གི་ཤ་ནི། སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་དྲོད་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སེལ་ཅིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སྲེག་པའི་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་
དྲོད་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་མངར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །འུར་བ་དང་། ཅོ་ག་དང་། པརྟ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འདུས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །མཆིལ་པའི་ཤ་ནི་འདུས་པའི་ནད་སེལ་ཅིང་བད་ཀན་དང་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་
211-199a

བྱེད་དོ། །གོང་མ་སྲེག་གི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཕུག་རོན་སྔོན་པོ་དང་ཐི་བའི་ཤ་ནི་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་
ཡང་ངོ་། །ཆུ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་སྣུམ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་བྱ་ངང་པའི་ཤ་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་ཤས་ཆེར་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཉ་ཤ་ནི་སྣུམ་ལ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སེལ་ཅིང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཁྲག་ལུད་པའི་
ནད་སྐྱེད་དེ། ཆུའི་སྲོག་ཆགས་བུ་ལུ་ཀི་དང་། རུས་སྦལ་དང་། ཀརྐ་ཊ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ།། །།
༈ ལྡུམ་དང་རྔད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ལྡུམ་དང་རྔད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ལྡུམ་ཀ་ཀ་མ་ཙི་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཏོ། །ཀ་ལམ་ནི་ནུ་ཞོ་འཕེལ་བ་དང་རོ་ཙ་བར་
བྱེད་དོ། །ཙི་གེ་རི་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་ལོ་མས་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དོ། །རྒྱ་སྣེའུ་དང་། སྣེའུ་ཚུལ་ལི་དང་། སྣེའུ་རྒོད་དང་། མོན་སྣེའུ་དམར་རུ་སྟེ་འདི་རྣམས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་ཕྱི་ས་བདེ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཁྲག་ལུད་
པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ཕུག་རྗེན་པས་ནི་ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བཙོས་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྙིང་དང་ལྐོག་མ་ལ་ཕན་ནོ། །ཀརྐོ་ཊ་ཀ་དང་། བཱརྟ་ཀ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀརྦེ་ལ་ཀ་དང་། འདི་
རྣམས་ནི་མཛེ་དང་གཅིན་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ཀུཤྨམ་ཌ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །ཀ་ལིང་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀུ་བ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རླུང་བསྐྱེད་དོ།

兔肉能生火力，治疗痰病和胆病，对风既不生也不减，性质平和。野兔肉性凉，能治疗三病根，并使大便和小便减少。
孔雀肉能治疗风病，使耳聪、目明、肤色好、声音悦耳，并能增加体液。
野鸡肉性油腻而重且温热，能治疗风病并增进食欲。
雉鸡肉不太重，不太热，也不太甘，能治疗一切病根。
斑鸠、鸽子和帕塔卡等的肉能生热并治疗综合病。
燕子肉能治疗综合病，并增加痰病和体液。
高山雉鸡肉性凉而轻，能治疗痰病和咳血病。
鸽子肉性凉而重，能治疗咳血病。
青鸽和鹌鹑的肉比这稍微轻一些。
水鸟类的肉性油腻而热且重，能增进食欲并治疗风病。其中鹅肉能增进食欲，尤其能治疗风病。
鱼肉性油腻而热且重，能治疗风病，但会引起胆病和咳血病。水生动物布鲁基、乌龟和螃蟹等的肉能治疗风病和胆病，并能增进食欲。
蔬菜和青菜的差别说明：
现在说明蔬菜和青菜的差别。卡卡玛芝蔬菜能治疗三病根。卡兰能增加乳汁并增进食欲。芝格日能治疗痰病和风病。芥菜叶会引起一切病根。
印度菠菜、菠菜、野菠菜和红色藏菠菜这些能治疗风病和痰病，使大便通畅，并能治愈咳血病。
生萝卜会引起病根。煮熟的萝卜能治疗风病和痰病。嫩萝卜能治疗一切病根，对心脏和喉咙有益。
卡科塔卡、瓦塔卡、帕托拉、卡贝拉卡这些能治疗麻风病、尿病、呼吸不适、咳嗽、胆病和痰病。
葫芦能治疗一切病根，对心脏有益且能清洁尿道。卡林卡果和库巴能治疗胆病但会生风。

།གྲུ་ས་
དང་ག་གོན་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་ལ་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །སྨྱིག་མདེའུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་སྦའི་ཏོརྟོ་དང་། ཀེ་བུ་ཀ་སྟེ་འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཤཱ་ལུ་ཀ་དང་། ཤྲྀ་གཱ་ཊ་དང་། མ་ལུ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་
211-199b

ལྕི་ཞིང་བསིལ་ཏེ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བ་དང་ནུ་ཞོ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།། །།
༈ ཤིང་ཏོག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཤིང་ཏོག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བལ་པོ་སེའུ་ནི་ཕྱི་ས་སྲི་བར་བྱེད་ཅིང་འཁྲུ་བ་གཅོད། རླུང་སེལ་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཡང་མི་འཕྲོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུ་
རུ་ར་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་རོ་མངར་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནད་གཞི་འཇིག་པ་དང་འཁྲུ་བ་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ལུད་ནི་སྐྲན་དང་། རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཀ་བིཏྠའི་ཤིང་ཐོག་སྨིན་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་
སྲི་བར་བྱེད་ཅིང་ནད་གཞི་དང་དུག་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲ་ནི་རླུང་སེལ་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བ་དང་། ཤ་མདོག་བཟང་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཛམྦཱུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སྐྱེ་བར་བྱེད་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏེ་ཕྱི་ས་སྲི་ཞིང་སྦོ་བར་
བྱེད་དོ། །ཏིནྡུ་ཀའི་འབྲས་བུས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །བི་ཡ་ལའི་ཤིང་ཏོག་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏཱ་ལ་དང་། རཱ་ཛཱ་ད་ན་དང་།
ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ན་ས་དང་། ན་ལི་ཀེ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཤིང་ཏོག་ནི་མངར་ཞིང་སྣུམ་ལ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །རྒུན་དང་མ་དྷུ་ཀ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཏཾ་བལ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་སྟེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་།
ཁྲག་གི་ནད་སེལ་ལ། ཕྱི་ས་བདེ་བར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཤ་མིའི་ཤིང་ཏོག་གིས་སྐྲ་འབྱི་བར་བྱེད་དོ། །ཀོ་ཤ་མ་མྲ་དང་། ཉོ་ཏི་དང་། དནྟ་ཤ་ཐ་དང་། ཀརྨ་རྡ་དང་། ཤིང་ཏོག་འདི་རྣམས་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །པི་ལུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་སྐྲན་
སེལ་ལོ།། །།
༈ སྤོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་སྤོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བཅའ་སྒ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་པི་པི་ལིང་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ན་ལེ་ཤམ་ནི་རོ་ཙ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བཅའ་སྒ་དང་པི་པི་ལིང་གཉིས་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཀུན་ནི་སྐྲན་དང་གཟེར་བ་དང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་
211-200a

སེལ་ཅིང་། རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

格鲁萨和嘎贡能生风病和痰病，并治疗胆病。竹笋、小树枝、斯巴托托和克布卡这些能治疗痰病和胆病。
莲根、沙卢卡、希嘎塔、玛卢卡、卡谢鲁卡这些性重而凉，能治疗咳血病，并能增进食欲和乳汁。
水果的差别说明：
现在说明水果的差别。尼泊尔无花果能使大便减少并止泻，治疗风病，且对痰病和胆病也不相冲。
诃子与此相似，食后会变甜味，能破坏病根、止泻并增进食欲。
诃梨勒能治疗瘤、风病、痰病、呼吸不适和咳嗽。
成熟的卡维塔果性重，能使大便减少并治疗病根和毒。
芒果能治疗风病，生长肌肉，增加体液，使肤色好并生长体力。
蒲桃果能生风病，治疗痰病和胆病，使大便减少并胀满。
天度果能治疗痰病和胆病。
沙棘果能治疗风病和胆病。
木苹果能生风病并使其不向下行。
比亚拉果能治疗风病。
塔拉树、拉扎达纳、水果树的果实、波罗蜜和椰子这些果实甜美油腻而重，能生长体液和肌肉。
葡萄、马度卡、杏子、檀巴拉、帕鲁沙卡这些果实能治疗风病、胆病和血病，并使大便通畅。
沙米果能使头发脱落。
柯沙玛姆拉、纽提、丹塔沙塔、卡玛达这些果实应知会引起咳血病。
比卢果能治疗瘤。
香料的差别说明：
现在说明香料的差别。生姜、胡椒和长胡椒能治疗痰病和风病。其中胡椒不能增进食欲，生姜和长胡椒两者能增进食欲。
阿魏能治疗瘤、疼痛和大便阻塞，并能降伏风病和痰病。

།ལ་ལ་ཕུད་དང་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་གོ་སྙོད་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལན་ཚྭའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རྒྱམ་ཚ་ནི་མིག་ལ་ཕན་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་ཞི་བར་བྱེད་
དོ། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་སྙིང་ན་བ་སེལ་ལོ། །རྩ་བས་རུ་ཚ་ནི་དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཞིང་རླུང་དང་འཕྲོད་དོ། །ཚོ་ཁ་ད་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་མཐུ་ཆུང་ངོ་། །རྒྱ་མཚོའི་ལན་ཚྭ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཟས་འདྲུལ་བར་བྱེད་དོ། །ནས་
ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ནི། དུག་དང་སྙིང་ན་བ་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། ལྐོག་མའི་ནད་སེལ་ཅིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁོང་པའི་དྲོད་སྐྱེད་ལ་པགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ད་ནི་བཏུང་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཆར་པའི་ཆུ་ནི་
ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་གཞི་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ། དུག་སེལ་ལོ། །ཆར་པའི་ཆུ་ས་གཞི་དང་། སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་དང་ཕྲད་པ་ལས་ནི་དེའི་རོའི་བྱེ་བྲག་དང་། མཐུ་ཡང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འབབ་ཆུ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་རླུང་སྐྱེད་དོ། །མཚོའི་ཆུ་ནི་མངར་ལ་ཡང་ངོ་། །
རྫིང་བུའི་ཆུ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ལྟེང་ཀའི་ཆུ་ནི་རླུང་སྐྱེད་དོ། །ཆུ་མིག་གི་ཆུ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །བྲག་མཐོན་པའི་ཁ་ནས་བབ་པའི་ཆུ་ནི་ཡང་ཞིང་བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ནི་དྲོད་ཆེ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སྐྱེད་དོ། །ཆུ་མིག་འཕར་བའི་
ཆུ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཆུ་རྙོག་ཅིང་སྲིན་བུ་དང་ཉ་ལྕིབ་ཡོད་དེ་མ་རུང་བར་གྱུར་ཅིང་། ཉི་མ་མི་མཐོང་བའི་ཆུ་ནི་བླང་བར་མི་བྱའོ། །སྐྱོན་དེ་དག་མེད་པའི་ཆུ་ནི་བླང་བར་བྱའོ། །ཆུ་སྐོལ་བ་ནི་རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་།
རླུང་དང་། བད་ཀན་སེལ་ལོ། །ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ལོ། །དེ་ཉིད་ཞག་ལོན་པར་བྱས་ན་ནད་གཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། །།
༈ འོ་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་འོ་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ་བའི་འོ་མ་ནི་སྣུམ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཚེ་རིང་
211-200b

བར་བྱེད་དོ། །མ་ཧེའི་འོ་མ་ནི་བའི་འོ་མ་བས་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ་ཡིན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དྲོད་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། །རའི་འོ་མས་ནི་ཁྲག་ཚད་སེལ་ཞིང་། ལུད་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། རིམས་མེད་པར་བྱེད་ལ་དྲེག་ན་བའི་སྟེང་དུ་བླུགས་ན་དྲེག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུག་གི་འོ་མས་ནི་མཁྲིས་
པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །རྔ་མོའི་འོ་མས་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ།

拉拉普和乌苏果实和戈纽是治疗风病和痰病的最佳药物。
现在说明盐的差别：岩盐对眼睛有益，能增进食欲并平息三种病根。
黑盐性热，能治疗大便阻塞和心痛。
根盐性热而锐利，能治疗心痛且适合风病。
措卡达与此相似但效力稍弱。
海盐性重，能消化食物。
炒焦的大麦灰能治疗毒、心痛、白癜风和喉病，并能生长体内热量。
碱灰性锐利，能使身体发热，生长腹内热量并破坏皮肤。
现在说明饮品的差别：雨水性轻，能治疗病根，对心脏有益，并能治疗毒。
雨水与地面和各种不同物质接触后，其味道和效力也会变得不同。
流水性粗糙，能生风病。
湖水甜美而轻。
池水能治疗风病和痰病。
沼泽水能生风病。
泉水性粗糙，能生长体内热量。
从高岩流下的水性轻，能治疗痰病。
井水能使体温升高并生风病。
喷涌泉水能治疗胆病。
浑浊且有虫和水藻、变质且见不到阳光的水不应取用。
无这些缺陷的水可以取用。
开水能治疗热病、呼吸不适、肥胖病、风病和痰病。
煮沸后冷却的水能治疗三种病根。
这同样的水若放置多日则会引起病根。
奶类的差别说明：
现在说明奶类的差别。牛奶性油腻而重，能治疗风病和胆病，并能延长寿命。
水牛奶比牛奶更重且更油腻，特别能减少体温。
山羊奶能治疗血热，并能治疗咳嗽、口渴和热病，若倒在疮疤上能使疮疤消失。
绵羊奶能生胆病和痰病。
母骆驼奶能治疗肿胀、水肿、腹胀、虫病、痔疮、痰病和风病。

།བུད་མེད་ཀྱི་འོ་མས་ནི་ལྕེ་ལ་ཕན་པ་དང་། མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ལ་ཕན་པ་དང་། སྣར་བླུད་ན་ཁྲག་ལུད་
པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཞོ་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །ཞོ་མ་ལངས་པས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སྐྱེད་དོ། །ཞོ་ཁ་ཆུ་ནི་འཛག་སྒོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །མར་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། བཞིན་གཡོ་བ་དང་
མཇིང་པ་ཡོ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་ལས་སྣ་གཞན་དུ་བསྐྱུར་བ་ཆུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་མཛེ་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དར་བའི་རོ་མས་ན་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་
འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །བ་མར་ནི་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་མངར་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་པ་དང་། མིག་ལ་ཡང་ཕན་ལ། དེ་སྨན་གཞན་དང་སྦྱར་ན་ནད་གཞི་གསུམ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད། མར་རྙིང་པས་ནི་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། སྦྱར་བའི་
དུག་དང་། བརྒྱལ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ར་ལ་སོགས་པའི་མར་ནི་སོ་སོའི་འོ་མའི་ཡོན་ཏན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། མ་ཧེ་དང་། བ་དང་། ར་དང་། ལུག་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་ནི་གཅིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ།
དེ་དག་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་དང་། སྲིན་བུ་དང་དུག་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ།། །།
༈ འབྲུ་མར་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་འབྲུ་མར་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཏིལ་མར་ནི་རླུང་དང་བད་
211-201a

ཀན་སེལ་ཞིང་། པགས་པའི་མདོག་བཟང་བར་བྱེད་ལ་སྐྲ་བཟང་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཡུང་མར་ནི་སྲིན་བུ་དང་། གཡའ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཟར་མའི་མར་ནི་མིག་ལ་གནོད་
ཅིང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ལ་རླུང་སེལ་ཏོ། །བ་རུ་རའི་མར་ནི། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་སེལ་ཅིང་སྐྲན་ལ་ཕན་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བ་བརྟ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྲང་རྩི་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སེལ་ཞིང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་
གཅིན་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། དུག་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དེ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་རྣམས་ནི། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་ལ་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་སོ་སོ་འོ་མ་སྟེ་ཟོས་
པའི་ཁུ་བ་ནི་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །བུ་རམ་ཤིང་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་འགག་པར་བྱེད་དོ།

妇女乳汁对舌头有益，滴入眼睛对眼睛有益，灌入鼻子能治疗吐血病。
酸奶能生长体力并治疗风病，能增进食欲，会生胆病和痰病。
未发酵的酸奶会引起三种病根。
酸奶清水能清洁排泄道。
酥油能治疗胃病、痔疮、面部抽搐和颈部歪斜的病。
从牛奶制成的其他发酵物如酪等性重，会成为麻风病的病因。
酪浆能治疗三种病根以及胃病、肿胀、痔疮、白癜风、腹泻，能摧毁肿瘤。
牛油消化后味甘，能治疗风病和胆病，使心情舒畅，对眼睛也有益，若与其他药物配合还能治疗三种病根。
陈年酥油能治疗健忘、疯狂、配制的毒和昏厥。
山羊等动物的酥油，应当按照各自乳汁的功效来理解。
大象、马、驴、母骆驼、水牛、牛、山羊、绵羊这些的尿称为八种尿，它们能治疗痰病和风病，能除虫和毒，并能治疗白癜风、水肿、麻风、痔疮、肿胀、肿瘤和尿病。
油类的差别说明：
现在说明油类的差别。芝麻油能治疗风病和痰病，能使皮肤颜色变好，使头发生长良好。
芥子油能摧毁虫病和瘙痒，能治疗痰病、肥胖病和风病。
豌豆油对眼睛有害，会生胆病但能治疗风病。
诃子油能治疗痰病和胆病，对肿瘤有益，能增强眼睛和耳朵。
蜂蜜能治疗三种病根，以及打嗝、呼吸不适、虫病、呕吐、尿病、口渴病和各种毒，有些人也说它会生风病。
甘蔗能治疗吐血病，能生长体力，能增进食欲但会生痰病。
各种甘蔗的汁液即乳液，食用后的汁液会有益处。
榨取的甘蔗汁性重，会导致大便阻

།བུ་རམ་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །བུ་རམ་རྙིང་པ་ནི་ཕན་ཞིང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་
དང་བར་བྱེད་དོ། །བུ་རམ་གྱི་ཁ་ར་ནི་སྣུམ་པ་དང་ལྡན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྲང་རྩིའི་ཁ་ར་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱུག་པ་དང་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།། །།
༈ ཆང་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཆང་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཆང་ངོ་ཅོག་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ལ་སྐྱུར་
བའི་ཕྱིར་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏེ། རན་ཅིང་ཚོད་ཟིན་པར་འཐུངས་ན་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་དུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འབྲུའི་ཆང་ནི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་ཏེ་སྐེམ་པ་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ། བུ་རམ་
ཆང་ནི་འཁྲུ་བར་བྱེད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་ནི་བད་ཀན་དང་ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒུན་ཆང་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་གི་ཆང་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །ཚྭ་དང་རྩབས་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་
211-201b

རྣམས་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སྐྱེད་དོ།། །།
༈ ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། འབྲས་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཐུག་པས་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་དེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཐུག་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་འཕྲོད་ཅིང་ཆུ་སོ་སྦྱང་ངོ་། །འབྲས་ཐུག་གར་
པོ་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད་དེ་འཁྲུ་བ་གཅོད་ཅིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་དོ། །འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་ལ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་དང་ཏིལ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་གསུམ་སྦྱར་བའི་ཐུག་པས་ནི་རླུང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།། །།
༈ བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། འབྲས་ལེགས་པར་བཀྲུས་པ་དང་། ཁུ་བ་གཟར་བཅད་པ་དང་། ཚོས་པ་དང་གྲང་དྲོ་རན་ཙམ་དུ་བྱས་པའི་འབྲས་ཆན་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཆན་རྡོ་གུ་དང་། ཤ་དང་། ཤིང་ཏོག་དང་། མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཙོས་པ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་
ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །འབྲུའི་ཚོད་མ་ནི། ཤུན་ལྤགས་བཤུས་ལ་ཡིད་ཙམ་བརྔོས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཚོས་པར་བྱས་པ་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོ་ཚོད་ནི་ཤིན་ཏུ་བཤུར་ལ་ཚོས་པར་བྱས་ཏེ། སྡོར་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།། །།
༈ ཁུ་བཅུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཁུ་བཅུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ།
བལ་པོ་སེའུ་དང་སྐྱུ་རུ་ར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་དང་སྦྱར་ན་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། བད་ཀན་ཡང་སེལ་ཏོ།

糖不仅能治疗胆病，还能增进食欲并治疗风病，但会生痰病。陈年糖有益且是治疗胆病的最佳之物，能使血液调和。糖的结晶具有油性，能治疗吐血病并增进食欲。蜂蜜结晶性涩，能使人满足并治疗呕吐和腹泻。
酒类的差别说明：
现在说明酒类的差别。所有酒类都会生胆病，因为是酸性的所以能治疗痰病和风病，如果适量饮用能生暖意、使人欢喜并增长体力。如果不这样做就会变成毒。其中，谷物酒对痔疮有益，能使消瘦者长肉并治疗风病。糖酒能使人腹泻并使病情成熟。甘蔗酒能治疗痰病和肥胖病。葡萄酒能治疗风病和胆病。马度迦花酒性涩，会生风病和胆病。属于盐类和发酵物一类的都性锐利，会引起吐血病。
汤类的差别说明：
现在说明汤类的差别。炒熟磨碎的米汤能使病情成熟并生暖，是有益的。米汤性轻，与风病相宜并能清洁水道。稠米汤能使人满足，能止泻，对心脏有益并能增长体力。米乳汤会生痰病并能增长体力。混合汤，即米、芝麻和豆类三种混合的汤能治疗风病。
食物的差别说明：
现在说明食物的差别。将米充分洗净、去除汤汁、煮熟并调至适宜温度的米饭性轻。与豆子、肉、水果、酥油一起煮的米饭性重，能使人长肉。谷物菜，即去皮略炒并充分煮熟的性轻。蔬菜要充分洗净煮熟，与调味料适当配合则有益。
精华的差别说明：
现在说明精华的差别。尼泊尔酸果和诃子混合的精华能生暖意并治疗风病和胆病。与萝卜配合能治疗呼吸不适、咳嗽、感冒和痰病。

།ནས་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་ལྐོག་མ་ལ་ཕན་ཏེ་རླུང་སེལ་
ཏོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད་ཅིང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སྦྱར་ཚོད་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞོ་དང་བུ་རམ་དང་རྒུན་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་ནི་ཡང་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ་སྐྱུག་པ་སེལ་ཏོ། །ཞོ་དང་བུ་རམ་སྦྱར་ཏེ་
དཀྲུགས་པའི་ནང་དུ་དྲི་བཞི་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་འདི་བཞི་སྦྱར་བ་དང་སྤོད་སྣ་ཚོགས་བཏབ་པ་ནི་ཤ་སྐྱེ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །ཞོའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཏབ་པ་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཕྱེ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་ས་སླ་བར་བྱེད་
211-202a

ཅིང་རླུང་སྐྱེད་ལ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །ནས་བསྒྲུས་དང་། ནས་ཁྲལ་ཁྲོལ་ཙམ་དུ་བཏགས་པའི་ཆན་དང་ནས་ཀྱི་ཁུ་བ་ནི་གཅིན་ནད་དང་རྟུག་སྐོམ་སེལ་ཏོ། །ཞུ་བ་བུ་རམ་གྱིས་བཏབ་པ་ནི་ལྕི་ལ་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་
རླུང་སེལ་ཏོ། །ཞི་ཏེའུ་ནི་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །པེཾ་ཏམ་ལ་སོགས་པ་ཁུར་བ་ཤ་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །བེ་རག་ཤ་དང་སྤོད་ལ་སོགས་པས་བརྫངས་པ་ནི་ལྕི་
ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བརྡུངས་པའི་ལྕེ་ཁུར་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་དྲོད་ཆེ་ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུར་བ་ནི་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་ཕྱི་ས་སླ་བར་བྱེད་དོ། །ཁུར་བ་བུ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་
སེལ་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་བཟང་བ་དང་མིག་རྣོ་བར་བྱེད་དོ། །ཁུར་བ་འབྲུ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ནི། མིག་རྟུལ་བར་བྱེད་ཅིང་རླུང་སེལ་ལ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ།། །།
༈ ཚལ་ནན་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཚལ་ནན་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཟན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཚལ་ནན་བཏུང་བ་ནི་ངོམས་པ་དང་།
འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། ཟན་ཟོས་པ་གནས་སུ་སོན་པར་བྱེད་དེ། རླུང་ནད་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ། སྣུམ་བག་དང་དྲོན་པོ་དགེའོ། །མཁྲིས་པ་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་
མངར་བ་དང་བསིལ་བ་དགེའོ། །བད་ཀན་ཅན་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བག་དགེའོ།

大麦、豌豆和枣果混合的精华对喉咙有益并能治疗风病。豆类和诃子混合的精华能止泻并治疗胆病和痰病。名为红色混合菜的酸奶、糖和葡萄混合的菜性轻，能生肉、开胃并治疗呕吐。酸奶和糖混合搅拌后加入所谓的四香料，即桂皮、豆蔻、龙花和甘达帕特拉这四种，再加入各种香料，能生肉并增进食欲。在酸奶中加入糖能治疗风病。面粉性涩，能使大便松软，会生风病，能增长体力并使人满足。
炒大麦和略微磨碎的大麦饭以及大麦汤能治疗小便病和便秘。在汤中加入糖性重，能生肉并治疗风病。芝麻能生火暖，治疗风病和胆病并增进食欲。配有肉的面团等能生肉、增长体力并治疗胆病和风病。用香料等填充的贝拉克肉性重且能使人满足。捣碎的米面团性重，暖性大且会生痰病和胆病。豆类等面团性重，会生痰病并使大便松软。在酥油中煮的面团能治疗风病和胆病，使身体肤色美好并使眼睛锐利。在芝麻油中煮的面团会使眼睛迟钝，能治疗风病但会生胆病。
餐后饮品的差别说明：
现在说明餐后饮品的差别。饭后饮用餐后饮品能使人满足、帮助消化、使人欢喜、增长体力、生肉、开胃，并使所食之食物到达其处所。对风病患者而言，餐后饮品以油性和温热的为宜。对胆病患者而言，餐后饮品以甜味和凉性的为宜。对痰病患者而言，餐后饮品以涩性和微温的为宜。

།ནད་ཁོང་སྐེམ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་ཤ་ཁུ་བཟང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་། སྨྱུང་བས་དུབ་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲས་པས་དུབ་པ་
དང་། ཚ་བས་གདུངས་པས་དུབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་འོ་མ་བཟང་ངོ་། །ཤ་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་བ་བཟང་ངོ་། །རིད་པ་ལ་ནི་ཚལ་ནན་དུ་ཆང་བཟང་ངོ་། །གློ་འགྲམས་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་།
211-202b

ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི། ཚལ་ནན་འཐུངས་ན་མི་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་རྣམས་གཞུང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ན། ནད་པ་ཡང་འཚོ་ལ། སྨན་
པ་དེའང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་ལྕི་བ་ནི་ཉུང་ངུ་བཟའ། ཟས་ཡང་བ་ནི་མང་དུ་ཟ་ཞིང་། དུས་དང་། མེའི་དྲོད་དང་། ཚོད་ཤེས་པར་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། གོམས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ན་ནི།
ཁ་ཟས་ལྕི་བ་ཡང་ཡང་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་བ་ཡང་ལྕི་བར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།
༄། །བཞི་པ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
༈ རིམས་ནད་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ལེའུ།
རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རིམས་ནད་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་
བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་འདིར་དེ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་འདི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བཤད་དེ། རིམས་ནི་ཐོག་མར་ལྷ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲང་སྲོང་ཤེས་ཉན་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་བརྙས་ཏེ། ལྷ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ཁྲོས་ནས་དབུགས་བཏང་བ་ལས་བྱུང་བ། རླུང་དང་མཁྲིས་
པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་རིམས་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འདུས་པའི་རིམས་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པའི་རིམས་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་རིམས་དང་། རིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་
དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་རིམས་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་ཐབས་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པས་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ནད་གཞི་རྣམས་ཕོ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཁོང་བའི་དྲོད་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བཏོན་པ་དེ་དང་། དྭངས་མ་དང་འདུས་ཤིང་
གནས་པར་གྱུར་པས་ནི་རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

对于患有内消瘦病的人，餐后饮品以肉汤为佳。对于因女色疲劳、因行路疲劳、因斋戒疲劳、因多言疲劳、因热恼疲劳的人，这些情况下餐后饮品以牛奶为佳。对于食肉过多的人，餐后饮品以蜂蜜和水的混合物为佳。对于消瘦的人，餐后饮品以酒为佳。对于肺病游走、声音嘶哑、呼吸不适、咳嗽、打嗝、多唾液分泌，以及被上述疾病折磨的人，不宜饮用餐后饮品。
如此，若能依据医典合理搭配饮食，病人能得到康复，医生也能在世间获得巨大声誉。重食应少食，轻食可多食，并且要了解时间、消化之火、调配方法的差别、习惯和消化能力，如此合理使用的话，重食也能变轻，轻食也可能变重。这是第三章饮食规则的说明。
第四章 治疗热病的章节
热病被称为一切疾病之王的章节
现在要说明治疗热病的章节。热病被称为一切疾病之王。因此，这里首先说明治疗它的方法。热病最初是因为仙人"具智者"轻视大自在天（即大威德天），大自在天发怒呼出气息而产生的。由此产生了风、胆、痰各自的热病，风胆合并的热病，胆痰二者合并的热病，风胆痰三者合并的热病，以及突发性热病，共八种热病。
关于热病最初产生的方式：由于饮食不当和卧住等生活方式不当，病根进入胃中，将体内的暖气排到体外，与精华相结合停留，从而产生热病。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་གྲང་ཞིང་འདར་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། སླལ་ཞིང་བྱ་རྨྱང་བྱེད་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་རྐེད་པ་དང་བརླ་དང་རྩིབ་
211-203a

ལོགས་ན་ཞིང་བྱིན་སྙིང་སྐྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མིག་དང་པགས་པའི་མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་མདོག་གནག་ཅིང་ཁར་རོ་བསྐ་བ་བྲོ་བ་དང་། འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ལུད་པ་འགོག་
ཏུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཁོང་པ་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ཁའི་རོ་ཚ་བར་བྲོ་བའམ། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། སྣའི་
ནད་དང་། ཁའི་ནད་དང་། མཆུ་དང་ལྐོག་མ་རྣམས་སུ་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཁྲོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་བ་དང་། བསིལ་བ་འདོད་པ་དང་། མིག་དང་། སེན་མོ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སེར་བ་དང་། སྒྲེགས་པའི་རོ་ཁ་བ་
དང་། འཁྲུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་།ལུས་ལྕི་བ་དང་། དང་ག་མེར་མེར་པོར་གྱུར་
པ་དང་། སློད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཁར་མངར་བ་བྲོ་བ་དང་། གྲང་འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་། མིག་དང་སེན་མོ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་གྱི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། དྲོ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་
རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལྐོག་མ་སྐོམ་པ་དང་། ཁ་སྐོམ་པ་དང་། སྤུ་ལངས་པ་དང་། གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ཚིགས་དང་། ཀླད་པ་རབ་ཏུ་ན་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་
གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྙོམ་པ་དང་། སློད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཚིགས་དང་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་
211-203b

གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི། ཕྱེད་གྲང་ཕྱེད་ཚ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུ་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ཁར་རོ་ཁ་བ་བྲོ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། སྒྱིད་ལུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

我来为您直译这段藏文：
关于风引起的热病的症状是：身体发冷颤抖、头晕、疲乏、汗毛竖立、疲倦且打哈欠、头部、腰部、大腿和肋部疼痛、心烦、口渴严重、眼睛和皮肤的颜色、指甲、大便、小便等呈黑色，口中有涩味、腮部疼痛、呼吸不适且咳嗽难以抑制。
胆引起的热病的症状是：身体极热、腹部发热、口渴严重、昏厥、出汗、口中有热味或头晕、疲乏、鼻病、口病、嘴唇和喉咙出现疹子、易怒且极度愤怒、喜欢凉爽、眼睛、指甲、皮肤颜色、大便、小便等呈黄色、打嗝时有苦味、腹泻。
痰引起的热病的症状是：呼吸不适、咳嗽、感冒、多唾液、食欲不振、呕吐、嗜睡、身体沉重、胸闷、松弛无力、口中有甜味、出现寒疹、眼睛、指甲、皮肤颜色、大便、小便呈浅白色、喜欢温暖。
风胆二者合并引起的热病的症状是：口渴严重、身体发热、喉咙干渴、口干、汗毛竖立、失眠、呕吐、关节和脑部剧痛。
风痰二者合并引起的热病的症状可从以下症状判断：昏沉、松弛无力、身体发热、关节和脑部疼痛、身体沉重、身体发冷、咳嗽、食欲不振、身体出汗。
胆痰二者合并引起的热病的症状是：一半冷一半热、食欲不振、出汗、咳嗽、昏沉、口中有苦味、神志不清、懒惰、口渴严重。

།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་།
བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ནི། ཚིགས་དང་རུས་པ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ཕྱེད་གྲང་ཕྱེད་ཚ་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ལྐོག་མ་ངར་ངར་ཟེར་བ་དང་། རྣ་བར་ཟུག་པ་དང་། མིག་དམར་ཞིང་ཡོན་
པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ནས་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། ལྕེ་ཚིག་པ་བཞིན་ནག་པོར་འགྱུར་ཞིང་རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་གྱུར་ཅིང་། འབྲུམ་བུ་དམར་པོ་འཐོན་པ་དང་།
རྣམས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་གྱུར་ན་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཚད་པར་གྱུར་ན་གསོ་དཀའ་བར་བཤད་དེ། གློ་བུར་གྱི་རིམས་ནི།
སེམས་འཁྲུག་པའི་གདུང་བ་ལས་མཁྲིས་པའི་རིམས་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་རྣམས་སེམས་འཁྲུག་
མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གང་བྱུང་བ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་མས་བསྟན་ཏོ། །རིམས་ནད་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། རིམས་ཐོག་མ་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་ལ་མི་གནོད་པར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །
དེ་ལ་རླུང་དང་ངལ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་རྣམས་ལ་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་མི་བྱའོ། །སྨྱུང་བར་བྱ་བའི་ཚད་ནི་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་
211-204a

ཡང་བར་གྱུར་ན་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ནི་སྐེམ་པའི་ནད་དང་། སྙོམ་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ངལ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་རིམས་
ལ་ནི། སྐོམ་དུ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཚ་བ་དང་དུག་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་སྐོམ་དུ་རོ་ཁ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་ལོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་ཙན་དན་རྣམས་
སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་ན་ཡང་སྐོམ་པ་དང་སྐྱུག་པ་དང་། རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་སེལ་ཏོ། །སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་སྨིན་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གང་ཡིན་པའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་
ཐུག་པ་ཕན་ཞིང་འཕྲོད་པར་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཐུག་པ་སླ་བ་བཅའ་སྒས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རླུང་གི་རིམས་ལ་ནི། སཱ་ལུའི་ཆན་རི་དྭགས་དང་རི་བྱའི་ཤ་ཁུ་བཅད་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེས་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། ཞག་བདུན་
ལོན་པའི་འོག་ཏུ་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་བླུད་དོ།

关于风、胆和痰三者合并引起的热病症状是：关节、骨骼和脑部疼痛、一半冷一半热、昏沉、食欲不振、头晕、喉咙发痒、耳痛、眼睛发红且歪斜、口中吐出胆汁和血液、呕吐、口渴严重、夜晚失眠、舌头如烧焦般发黑且触摸粗糙、身体呈青灰色、出现红色疹子。若这些症状全部具备，则无法治愈。若发展成热症，据说难以治愈。
关于突发性热病：由心理困扰引起的痛苦会转变为胆热病，这些心理困扰包括欲望、忧愁、恐惧和愤怒。这些由风、胆和痰任何一种引起的热病，都可通过各自的症状来识别。
热病的治疗方法是：热病刚刚发生时，在不损害体力的情况下进行禁食疗法。但对于因风、疲劳、愤怒、忧愁、咳嗽和肺病引起的热病，不应进行禁食疗法。禁食的标准是：当出现饥渴感、大小便正常、身体轻盈时，说明禁食疗法效果良好。若禁食过度，则会导致消瘦病、昏沉、头晕、呼吸困难和疲劳病。
对于痰和风引起的热病，应饮用温热的开水。对于胆、热和毒引起的热病，应饮用苦味凉开水。用荜茇、婆罗迦、毛萝卜、布谢尔孜、甘松和檀香煮成的凉汤，可以消除口渴、呕吐、热病和身体发热。
禁食之后，应食用以下汤类：根据风、胆和痰各自的消化药材熬制的汤，这些都有益且适宜。或者可以饮用加入荜茇的炒米粥稀汤。另外，对于风热病，可以给予粳米饭配以野兽和山鸡肉汤。如果这样仍未痊愈，在七天后服用消化药和平息药。

།ཞག་བདུན་གྱི་སྔ་རོལ་རིམས་གསར་བུ་བྱུང་བའི་ཚེ། སྨན་བཏང་བ་ནི་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནད་གཞི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་
སྨན་བིལྦ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་
དོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་མཁྲིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ལ་ཀ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་
211-204b

བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྠི་ར་དང་། ཀ་ལེ་ཤི་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་རླུང་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། ཤུ་ཏིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་
ན་ཐང་ཤིང་དང་། བྲྀཾཀྵ་ད་ནི་དང་། སྨན་ར་སྣ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨཾ་ཤུ་མ་ཏི་དང་། རྒུན་དང་པ་ཏྱ་ལ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། ཤིང་
མངར་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཤལ་མ་ལི་དང་། བ་ལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། རྒུན་དང་ཤི་རི་སར་ནི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །འདི་རྣམས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་
པའི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གོང་ནས་ཐལ་ཏྲེས་ཞེས་སྨོས་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀུན་གྱི་ཁུ་བ་ནི་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒུན་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་།
རྩ་མཁྲིས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒུན་དང་། ནིམྦ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨམ་བྲ་དང་། རྩ་མཁྲིས་པ་དང་། བྱི་ཚེར་པ་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་
ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། པདྨ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་
སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྲོ་ལོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་བ་བླུད་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ།

在热病发生的前七天内服用药物，会使病情严重加重。对于风引起的热病，应服用以毕尔瓦等五种根药煮成的汤剂。或者用胡椒根、独活和荜茇一起煮成的汤剂。或者用独活、甘松、蒺藜和荜茇一起煮成的汤剂。或者用诃子、甘松、五根药、独活和乌苏果实一起煮成的汤剂。或者用根胆、甘松、独活、巴拉卡、两种勃里哈提和泽马一起煮成的汤剂。
或者用悉地拉、卡勒西和荜茇一起煮成的汤剂，这对风病有效。或者用塔特列斯、胡椒、葡萄、舒提果实和哈列努卡一起煮成的汤剂。或者用檀香、布林克沙达尼、药物拉斯那、灯树和艾拉巴鲁卡一起煮成的汤剂。或者用独活、安舒玛提、葡萄和帕提亚拉卡一起煮成的汤剂。或者用拉斯那、甘草、冬卡、檀巴拉、沙尔玛利和巴拉一起煮成的汤剂。或者用犬舌草、葡萄、希利萨尔尼、塔特列斯和独活一起煮成的汤剂。
这些都能消除风引起的热病。从上文提到的塔特列斯开始的五个配方，其汤剂都要与糖混合使用。
对于胆引起的热病，应服用消化药诃子、葡萄、巴拉卡和根胆一起煮成的汤剂。或者用布切谢尔、葡萄、楝树和甘草一起煮成的汤剂。或者用庵摩罗、根胆、蒺藜和索洛一起煮成的汤剂。或者用毒母、布切谢尔、甘松和甘草一起煮成的汤剂。或者用升麻、乌特帕拉花、莲花、塔特列斯和独活一起煮成的汤剂与糖混合，或者用索洛煮成的凉汤，这些都能消除胆热病。

།ཡང་ན་ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཞིང་བླུད་ན་
211-205a

མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀཏྤལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་
དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གོང་དུ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་སྨོས་པ། ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སོ་སོར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་སོ་སོར་བླུད་དོ། །
ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒུན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དོང་ཀ་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་ཏེ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་མཁྲིས་པའི་རིམས་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་།
རྩ་མཁྲིས་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བ་ཤ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་ཁ་ལུང་གི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་
སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་
ཤེལ་དང་། {ཨ་}རུ་ར་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཡུང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨམ་བ་ཏ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། མུརྦ་དང་། ཨ་རཉྫ་དང་། ཨ་རི་ཏ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་།
བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་དང་། སྨན་ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ཤི་རི་པརྞི་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་།
211-205b

སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། པ་ཤ་ཀ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་
ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།

或者用犬舌草、索洛、巴拉卡、布切谢尔、根胆和蒺藜一起煮成的汤剂，待冷却后与蜂蜜混合服用，可以消除胆热病。或者用布切谢尔、根胆和蒺藜一起煮成的汤剂，待冷却后与蜂蜜混合服用，可以消除胆热病。或者用布切谢尔、卡特帕尔、毒母和甘松一起煮成的汤剂服用。
或者用前文药物类别中所述的塔特列斯等类别和乌特帕拉等类别分别煮成的汤剂，分别与糖混合服用。或者用甘松、诃子、葡萄、布切谢尔、冬卡和索洛一起煮成的汤剂服用。或者将布切谢尔研磨后与糖混合服用，可以消除胆热病。或者用布切谢尔、蒺藜、根胆、根夏玛、索洛和巴沙卡一起煮成汤剂，待冷却后与糖混合服用，可以消除血和胆引起的热病。
对于痰引起的热病，应服用消化药卡隆根、荜茇、独活和胡椒根一起煮成的汤剂，与焦糊的大麦灰混合，或者用前文所述的胡椒等类别煮成的汤剂与焦糊的大麦灰混合服用。或者用布切谢尔、诃子、独蒜、檀香和姜黄一起煮成的汤剂服用。或者用安巴塔、布切谢尔、穆尔瓦、阿兰加、阿利塔和库拉卡一起煮成的汤剂服用。或者用荜茇、白附子、茜草、檀香、蒺藜和甘松一起煮成的汤剂服用。
或者用所谓的三辛香，即荜茇、胡椒和那勒善，以及药物黑塔玛拉、希利帕尔尼、灯树和独活一起煮成的汤剂服用。或者用那伽格萨尔、姜黄、醋栗、三辛香、布切谢尔和毒母一起煮成的汤剂服用。或者用荜茇、蒺藜、帕沙卡和甘松一起煮成的汤

།ཡང་ན་དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། མུརྦ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀེའུ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཀྱང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ནིམ་པ་
དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ལི་ཟུང་བ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། མ་རུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སཔྟ་པརྞི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྟག་མ་
རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་བད་ཀན་གྱི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་།
རྩ་ཤྱ་མ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤ་མ་ལི་དང་། ར་སྣ་དང་། དོང་ཀ་དང་། བ་ཤི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་
དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། ཙན་དན་དང་། མེ་ཏོག་མ་བྷུ་ཀ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། བ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་ཆུ་བཟང་པོའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་
ལ་ཞག་ལོན་པར་བྱས་པའི་ནང་དུ། འབྲས་སོ་བརྔོས་ལ་ཕུབ་མ་བསལ་ཏེ་བཏགས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་
211-206a

བ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏེ་སྤྲིན་ལ་རླུང་བབ་པ་བཞིན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ་
སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གོ་སྙོད་བཏབ་པ་དང་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བརྒི་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུ་དག་དང་། འུ་སུའི་
འབྲས་བུ་དང་། ཀཏྤལ། ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རྩ་བུ་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཤིང་ཀུན་དང་། སྦྲང་རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། བད་ཀན་དང་། རླུང་གི་རིམས་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་།
ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ལ་ཐོག་ཤོག་འབབ་པ་བཞིན་ནོ།

或者用冬卡、毒母果皮、穆尔瓦、鸟茨和克乌卡一起煮成的汤剂服用。这七种药物配方也能消除痰热病。或者用楝树、荜茇、独活、檀香、利宗巴、根胆、马茹、胡椒和布利哈提一起煮成的汤剂服用，可以消除痰热病。或者用七叶树、独活、楝树和虎须一起煮成的汤剂，待冷却后与蜂蜜混合服用，可以消除痰热病。
对于风和胆双重引起的热病，应服用消化药刺天茄、巴拉、罗斯那、犬舌草、独活和根夏玛煮成的汤剂，可以消除。或者用三果、沙玛利、罗斯那、冬卡和巴希一起煮成的汤剂服用，可以迅速消除风和胆引起的热病。或者用甘草、塔特列斯、葡萄、檀香、马布卡花、乌特帕拉、坦帕拉、柏树、升麻、三果、莲蕊、巴鲁沙卡和布切谢尔在优质水中煮沸，待冷却后放置一夜，在其中加入去壳研磨的炒米，与蜂蜜和糖混合服用，可以消除风和胆热病、身体发热、口渴病、昏厥、呕吐、头晕和咯血等病症，如同风吹散云彩一般。
对于风和痰双重引起的热病，应服用消化药胡椒和葡萄一起煮成的汤剂，待冷却后与蜂蜜混合服用。或者用前文所述的冬卡等药物类别一起煮成的汤剂，加入戈涅并与糖混合服用。或者用檀香、索洛、巴吉、甘松、白芷、榧子、卡特帕尔、诃子、荜茇和根布提卡一起煮成的汤剂，在其中加入阿魏和适量蜂蜜混合饮用，可以消除痰和风热病、呃逆、呼吸不畅、喉病拉果、咳嗽、消瘦病和多唾液等症状，如同闪电击中树木一般。




།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཤིང་མངར་དང་།
བ་ལ་དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཡུང་དང་སྐྱེར་མ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤིང་མངར་དང་དོང་ག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་
ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་རིམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། གཉིས་ཤས་ཆེ་ལ་གཅིག་ཤས་
ཆུང་ན་གང་ཤས་ཆུང་བ་དེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཅིག་ཤས་ཆེ་ལ་གཉིས་ཤས་ཆུང་ན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་སྟོབས་དབྲི་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་ཤས་ཆུང་བ་དེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤས་ཆེ་ཆུང་མི་མཉམ་པ་ལ་ནི། མདོར་ན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་
211-206b

སྟོབས་ནི་དབྲི། གང་ཤས་ཆུང་བའི་སྟོབས་ནི་བསྐྱེད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སྟོབས་མཉམ་ཞིང་ཆ་མཐུན་པར་བྱའོ། །གསུམ་ཆར་ཤས་མཉམ་དུ་འཁྲུག་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བད་ཀན་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཁྲིས་པ་གཞིལ་བའི་ཆོ་
ག་བྱའོ། །དེ་ནས་རླུང་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་གཞོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དྷ་མ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུག་
པ་དང་། ཙན་དན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤིང་པ་རུ་ཤ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཧ་རི་སྟ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་།
རྩ་མཁྲིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སེལ་ཏོ། །གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་དེའི་མཇུག་ཏུ་སྣ་དྲུང་དུ་སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཏར་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་།
སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། མར་བཏུང་བས་གཞིལ་བར་བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་རོ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་བསྡུས་ནས། སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་ནད་རོར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་བྱད་དོ། །རོར་འབྱིན་
པའི་ནད་དེ་མི་ལ་ཐེབས་པར་གྱུར་ན། ཤི་བའི་ཁོངས་སུ་བཅུག་སྟེ། སོ་ཤི་བསྔོ་བར་དམ་བཅས་ནས། སྣོད་ཆུར་བྱིང་བ་སྙེག་པ་བཞིན་དུ། བང་བྱ་སྟོད་ལ་མྱུར་དུ་ཉམས་སུ་བླང་ཞིང་གསོ་བར་བྱའོ།

我将为您翻译这段藏文医学文献：
对于痰和胆汁两者结合而产生的热病，应服用以下药物煎煮的汤剂：甘草、巴拉、阿里什塔、巴托拉以及三果。将这些药物一起煎煮成汤剂饮用，能够快速消除病症。
或者，将芥子、醋栗、甘松、布谢尔则、甘草和冬果一起煎煮，将煎煮的汤剂冷却后，加入蜂蜜调配服用，可以消除痰和胆汁引起的热病。
对于由风、胆汁和痰三者结合而产生的热病，其治疗方法是：如果两种病因严重而一种较轻，应当增强较轻的那种的力量；如果一种病因严重而两种较轻，应当减弱严重的那种的力量。或者，也可以增强较轻的那种的力量。总之，对于病因强弱不均的情况，应当减弱严重的，增强较轻的，务必使其力量平衡协调。
对于三种病因同等程度发作的情况，首先要进行降痰的治疗，其次进行降胆汁的治疗，最后进行平息风的治疗。通过这样的方法来消除由三种病因引起的热病。
对于三种病因结合的热病，应服用以下药物煎煮的汤剂：达玛卡、三果、香柏、松树、檀香、布谢尔则、布则谢尔和帕鲁沙卡。或者，也可以用三根、甘松、三果、布则谢尔、巴托拉、哈里斯塔、毒母茸、胆草、列特和巴塔等药物一起煎煮成汤剂，这也能消除由三种病因引起的热病。
如果在三种病因结合的热病之后，鼻部周围出现肿胀，这种情况较难治愈。应当放血、涂药和服用酥油来治疗。
当三种病因结合导致身语意的活动如同尸体一样不能行动时，会产生一种威胁生命的疾病，称为"如尸出现"。如果人患上"如尸出现"的疾病，应将其视为已进入死亡之列，立下回向愿文后，如同捞取沉入水中的器物一般，要迅速采取治疗措施进行救

།དེ་ལ་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཤིང་ཏོག་ཁ་ལུང་གི་
ཁུ་བ་ཤིང་ཀུན་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྨན་རོ་ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། རྣོ་བ་དག་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་བཙགས་པ་སླར་དྲན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཁར་བླུགས་སོ། །ཤིང་མ་དྷུ་ཀའི་སྙིང་པོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་
211-207a

ཆ་མཉམ་ལ་ཆུའི་ནང་དུ་བདར་ཏེ་བཙགས་ནས་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སླར་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤི་རི་ཤའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བྱི་སྐུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་
ཆ་མཉམ་ལ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བདར་ཏེ་བཙགས་ནས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཡང་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ། །ཡང་ན་སླར་དྲན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཕྲལ་བའམ། རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟིང་པར་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མས་བསྲེག་གོ། །བྱ་གྷྲི་དང་། བྱི་
ཚེར་དང་། བྷ་གི་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། བད་ཀན་དང་། རོར་འབྱིན་པའི་ནད་རིམས་རྨང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ལུང་དང་། ཤིང་སྐ་སྨ་བྷི་དང་། བིལྦ་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་།
པཱ་ཐཱ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལན་ཚྭ་དང་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་ཡང་རོར་འབྱིན་པའི་ནད་དང་། ལྟོ་སྦོ་ཞིང་རྟུལ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཀ་ར་བི་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྔར་བཤད་
པའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བིལྦ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་པྲྀཥྞ་པརྞི་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྔ་ཚན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་བསྡུས་པའི་མིང་ནི། རྩ་བ་བཅུ་པ་ཞེས་སྟེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བྷརྒི་དང་།
པུ་ན་སྣ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་ལ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དྲན་པ་སོར་ཆུད་པར་འགྱུར་ཞིང་། རོར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམས་ཚབས་ཆེན་པོ་དང་། ངལ་བའི་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཀ་རཎྜ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་
ཏྲེས་དང་། བཙོད་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་ཛ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀ་ར་བཱི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། རོར་འབྱིན་པའི་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིད་པ་འགགས་ཤིང་སྒྲ་ངར་ངར་པོར་གྱུར་པ་
211-207b

ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

我将为您直译这段藏文医学文献：
对此的治疗方法是：将卡隆果汁与木香、藏荆芥、具有辛热、苦和辛辣味的药物调配，过滤后倒入口中，直至恢复意识为止。
将马度卡树心、岩盐、白芷、那列山、胡椒等份量相等的药材在水中研磨，过滤后滴入鼻中，也能使其恢复意识。
将希日夏果实、胡椒、那列山、岩盐、醋栗糖、鼠粪、没药、白芷等份量相等的药材在牛尿中研磨，过滤后涂抹眼部，也能使其恢复意识。
按照这样的方法施治后，如果恢复意识，应立即用铁针灸刺额部或两脚跟。
将拜格日、蓟、巴给、利祖巴、布然树、马努等药材一起煎煮成汤剂饮用，也能从根本上平息痰病和"如尸出现"的热病。
将卡隆、辛格玛比、毕尔瓦、拜格日、巴塔和蓖麻根等煎煮成汤剂，加入盐和牛尿服用，也能消除"如尸出现"的病症和腹胀迟钝的病症。
将卡拉比、马努、蓖麻根、犬舌草、巴沙卡、列特，以及前述的大五根方（即以毕尔瓦等为主的五味药）和小五根方（即以普日什那帕尼等为主的五味药）——这两个五味药合称为"十根方"，再加上利祖巴、布然树、蓟、巴给、布那纳巴等药材，份量相等地在牛尿中煎煮后饮用，也能使意识恢复，并能快速消除称为"如尸出现"的重症热病和重度疲劳病。
将卡兰达、库楚特列、蓝、犬舌草、毕尔瓦、库拉卡扎、两种布日哈提、卡拉比、三辛香等药材煎煮成汤剂饮用，也能消除因"如尸出现"病而导致的咽喉堵塞和发出粗重声音的症状。

༈ རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་འདྲ་བར་བཤད་པ།
ད་ནི་རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་འདྲ་བར་བཤད་དེ། དྭངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཟུངས་བདུན་གྱི་གནས་རྣམས་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་གསུམ་པོ་རྣམས་ཞུགས་པ་ལས་རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་
ཀྱི་རིམས་དང་། རྟག་པའི་རིམས་དང་། ཉིན་རེ་བའི་རིམས་ཉི་མ་གཉིས་ཤིང་ལན་གཅིག་གི་ལྡང་བའི་རིམས་དང་། ཉི་མ་གསུམ་ཞིང་ལན་གཅིག་ལྡང་བའི་རིམས་དང་། རྣམ་པ་ལྔར་གྱུར་ཏེ་དེ་དག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཤིང་ནིམ་པ་དང་།
ཨ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། པ་ཏོ་ལ་
དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། རྒུན་དང་། དོང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཐ་ཤ་ཀ་ཤ་མས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་
ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྠི་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་ག་རུ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་སོ་སོར་
འཐུངས་ན། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རེ་རེས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམས་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རིམས་ནད་ཀྱི་གྲངས་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བའི་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་རིམས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལྔ་ཆར་གྱིས་སོ་སོ་ནས་སེལ་
བར་ཡང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་བཤད་ནས། རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁོང་ན་ནད་གཞི་ཚོས་པར་གྱུར་པ་ན་གནས་པ་སླར་མ་ཕྱིན་ན་ཡང་གནོད་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁོང་ན་ནད་གཞི་ཚོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཚོས་པར་མ་གྱུར་པ་ཡོད་
211-208a

པ། ཉམས་སྟོབས་དང་དུས་དང་ནད་ལས་དཔགས་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི་ཤིང་མངར་དང་། དོང་ག་དང་། རྒུན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཏོ་ལ་
རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་ནི་བཀྲུ་བར་བྱེད་དེ་རིམས་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བི་ཤལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་
ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་ནི་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ།

热病发作与缓解时间的不同说明
现在说明热病发作与缓解时间的不同：当风等三种病根进入精华等七种身体组织的部位时，会形成具有发作和缓解的热病。这种热病可分为五种：连续性热病、恒常性热病、每日发作的热病、每两日发作一次的热病、每三日发作一次的热病。
对这些病症的治疗方法是：
第一个药方：将使病症成熟的药材楝树、诃子、列特、甘松、巴托拉、毒母果实等份量相等调配在一起。
第二个药方：将犬舌草、普切谢尔、巴塔、两种塔特等份量相等调配在一起。
第三个药方：将巴托拉、阿日什塔、葡萄、冬果、三果（诃子、毕力迦、余甘子）、巴塔沙卡沙玛等份量相等调配在一起。
第四个药方：将白檀香、普谢尔切、乌苏果实、甘松、列特、藏荆芥等份量相等调配在一起。
第五个药方：将汤香、斯提拉、藏荆芥、巴沙卡、庵摩罗果、沉香等份量相等调配在一起。
将这五种药方分别煎煮成汤剂，待冷却后加入蜂蜜和白糖调配。分别服用这些药方，每种药方可以分别治愈上述五种热病中的一种。药方与热病的对应按照上述顺序一一对应。或者也有说法称，每一种热病都可以用全部五种药方分别治疗。
这样解说了使病症成熟的仪轨之后，当热病患者体内的病根已经成熟却未排出时，也会造成极大危害。因此，对于体内已成熟和未成熟的病根，应根据病人的体力、时节和病情适当使用泻药排出。
泻药配方如下：将甘草、冬果、葡萄、普切谢尔、巴塔、三果、巴托拉等一起煎煮成汤剂，加入诃子粉末，可起到泻下作用并消除热病。
将巴托拉、冬果、普切谢尔、比沙尔、三果、辛涅让等煎煮成汤剂，与炒焦大麦的灰烬调配，可起到泻下作用。

།རིམས་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་ངོ་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དནྟིའི་རྩ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། དོང་ག་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། མར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་
བའི་ཁུ་བ་ཡང་འཁྲུ་བར་བྱེད་དེ་རིམས་སེལ་ཏོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། རྩྭ་ཤྱ་མ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྲུས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ཡང་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པའི་རིམས་དང་།
འོར་ནད་སྐྲངས་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རིམས་རྙིང་དང་། བད་ཀན་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་འོ་མ་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །རིམས་གསར་བུ་ལ་ནི་དེ་དུག་དང་འདྲ་སྟེ་མི་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འོ་མ་གཏང་བའི་ཐབས་ནི། འོ་མ་རྩ་བ་ལྔ་པ་
དང་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མ་ཆུ་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མ་ཤིང་ཤ་པའི་སྙིང་པོ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་འོ་མ་བཞོས་པའི་འཕྲོ་ལ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་རིམས་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་
དང་། རྒུན་དང་། ལྡུམ་བུ་པ་ལ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་{འཐུངས་}ན་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་ཤིང་བིལྦ་གཞོན་ནུ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་སྐོལ་བ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གདུག་པའི་
211-208b

རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མ་བུ་རམ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལ་དང་། {བྱ་གྷི་}དང་། གཟེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་ན། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་འགགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མའི་ཚོགས་ཀྱང་མ་སློན་ཏེ།
རིམས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་མདོངས་མེད་པར་བྱས་པ་ལ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་གཞན་བྱ་སྟེ། མར་ཁུ་ཉི་ཚེའམ། ཡང་མར་སྨན་དང་སྐོལ་བའི་མེའི་དྲོད་ལས་དཔགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མར་སྨན་དང་སྐོལ་བ་ནི། རྒུན་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བ་ལ་དང་སྐོལ་བའམ་
ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྐོལ་བའམ། ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་སྐོལ་བའི་མར་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བ་ཤ་ཀ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིང་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཤིང་ཨ་རི་ཤྟ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་།
བྷརྒི་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒུན་དང་། བཏང་པ་ལ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་པའི་མར་འདིའི་མིང་
ནི་བ་ཤ་ཀ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཚོད་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

我将为您继续直译这段藏文医学文献：
这些方法可以净化一切热病。将普切谢尔、诃子、辛涅荣、旦提根、犬舌草、冬果、炒焦大麦灰、酥油、岩盐等一起煎煮成汤剂，也能起到泻下作用并消除热病。
将三果、胡椒、辛涅荣、夏玛草等细磨成粉，与白糖、蜂蜜调和制成丸剂，也具有泻下作用，可以治愈复合性热病、淋巴肿胀和咯血病。
对于陈旧性热病和痰液耗竭的病症，牛奶如同甘露；但对于新发热病，牛奶则如毒药，会致人死亡。关于牛奶的使用方法是：可以将牛奶与五种根药同煮后冷却，或者将牛奶加入四倍水煮至水分蒸发，或者将牛奶与沙巴树心同煮，或者趁挤奶后趁热饮用，这些方法都能消除热病。
将牛奶与胡椒、甘草、葡萄、帕拉草、白檀香、塔特等同煮饮用，能迅速消除热病。将牛奶与幼嫩木苹果同煮，或者与蓖麻根同煮饮用，能立即消除恶性热病。
将牛奶与糖蜜、藏荆芥、巴拉、拜格、芝麻等同煮后冷却饮用，能平息肿胀、热病、大便和小便阻塞。
对于尚未适应牛奶疗法，且因热病热力而虚弱的病人，应采用其他治疗方法：可以单独饮用酥油，或者根据火候调节饮用与药材同煮的酥油。
关于与药材同煮的酥油：可以与葡萄同煮，或与巴拉同煮，或与甘草同煮，或与三果同煮，或与列特同煮，饮用这些酥油都能立即消除热病。
所谓大巴沙卡酥油，其配方是：将巴沙卡树、阿日什塔树、列特、帕尔吉、五种根药、三果、蒺藜、甘草、葡萄、帕拉等磨成粉末，每味二两，与三十二两酥油和四倍于酥油的水同煮至水分蒸发。这种酥油称

།བ་ཤ་ཀ་ཆུང་ངུའི་མར་བྱ་བ་ནི། ཤིང་བ་ཤ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་ཉིད་ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མར་སྐོལ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དུ་བར་བྱས་
ཏེ་བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་མིང་ནི་བ་ཤ་ཀ་ཆུང་ངུའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཚོད་རན་པར་འཐུངས་ན། རིམས་དང་གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་
སེལ་ཏོ། །དགེ་བའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རུ་རྟ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བལ་བུ་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བཙོད་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། བྲྀ་ཧ་ཏཱི་རྣམ་གཉིས་དང་།
211-209a

ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། པརྞི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་དང་། སྲི་ཤིང་རྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་
རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ནས། ཆུ་དུ་བར་བྱས་པ་ནི་དགེ་བའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་བཞིན་མདོག་བཟང་བ་དང་།
བུ་མང་བར་བྱེད་ལ། རིམས་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་དུག་སེལ་ཏེ། དྲེག་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲེན་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་འོང་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་
པར་བྱེད་དོ།

所谓小巴沙卡酥油，是将巴沙卡树煎煮成汤剂，并将巴沙卡本身磨成粉末，用这两种形态与酥油同煮，直至药汁蒸发，冷却后与蜂蜜调和，这种配方称为小巴沙卡酥油。适量饮用此酥油，可以治愈热病、重度肺痨病、呼吸困难、咳嗽、白癜风、胆病和咯血病。
所谓吉祥酥油，其配方是：取润达、豆蔻、甘松、巴布、旦提根、唐木、伊拉巴鲁卡、白檀香、青莲花、红花、毗沙拉、两种勃哈提、姜黄、醋栗、两种塔特、两种帕尔尼、哈热努卡、莲蕊、比东卡、三果、夏玛草、悉利辛那玛花、尼泊尔柿子等各等分，每味二两细磨，与三十二两酥油和四倍于酥油的水一同煎煮，直至水分蒸发，这就是所谓的吉祥酥油。
此酥油能增进体力，改善面色，增添子嗣，并能消除热病、健忘症、精神错乱、糖尿病、肿胀和中毒，还能克服污垢、白癜风、肿块、呼吸困难、呃逆和严重的小便阻塞等症。

།དགེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མར་ནི། གོང་མ་དགེ་བའི་མར་དེ་དང་། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ། འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་སྟེ། ཛི་བ་ཀ་དང་། རི་ཤ་བ་ཀ་དང་། མེ་ད་དང་། མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་། བུ་ཚད་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། མུངྒ་
པརྞི་དང་། ཀ་ཤ་པརྞི་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་དང་། རྩ་བ་བཅུ་སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ལ། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་དུ་བར་བྱས་པའི་མར་གྱི་མིང་ནི་དགེ་བ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་
ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཏི་ར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བིལྦ་དང་། རྒུན་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བྱ་
གྷྲི་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། སྔར་ཕྱེ་མའི་སྨན་སྦྱར་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྐོལ་བའི་མར་ནི་རིམས་སེལ་ཞིང་། གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུད་པ་འཇམ་པོར་བྱེད་དེ། གློ་འོར་དང་ཀླད་པ་ན་བ་ཡང་མེད་པར་
211-209b

བྱེད་དོ། །{སླ་}སྒང་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། སྠི་ར་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བ་ལ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ད་པ་ནི་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་ཀ་ལ་ཤི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་ཕྱེ་མའི་སྨན་མ་ནུ་དང་། རྒུན་དང་། མེ་ད་དང་། སྐྱུ་
རུ་ར་དང་། ཛ་ད་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དུ་བར་བྱས་ཏེ་བཙགས་པའི་མར་ནི་རིམས་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ལུད་པ་དང་། ཀླད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །དཔྱད་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིམས་རྙིང་ཐམས་ཅད་ལ། ནད་
གཞི་ལོང་ག་ན་གནས་པ་མ་ཕྱིན་ན། སྨན་མར་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་གཉི་ག་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་མས་བཏང་བ་ནི། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཏ་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་།
ཀུ་ལ་ཀ་རྣམས་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བ་མས་བཏང་ན་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

所谓大吉祥酥油，是在前述吉祥酥油的基础上，加入称为"养生"的十种药材，即：吉瓦卡、利沙瓦卡、美达、大美达、布擦托、拉涅瓦、芸豆叶、卡夏帕尔尼、吉万提和甘草，再加入前面提到的十种根药，用四倍于酥油量的牛奶煎煮，直至牛奶蒸发，这种酥油称为大吉祥酥油，可以治疗一切疾病。
将毒母茸、普谢则、提拉、普切谢、白檀香、白附子、嘎桑、犬舌草、塔特、毕尔瓦、葡萄、答玛拉卡、胡椒、诃子、拜格利等细磨成粉，按照前述粉剂配伍方法煎煮成的酥油，能够消除热病，治愈重度肺痨，缓解身体发热，使咳嗽变得轻柔，并能消除胸闷和头痛。
将拉刚、阿利斯塔、斯提拉、蒺藜、巴拉、索洛、泽玛、犬舌草、达帕尼、拜格利和卡拉希一同煎煮成汤剂，在酥油中加入细磨成粉的玛努、葡萄、美达、诃子、扎达、旦提根等药粉煎煮，直至药汁蒸发后过滤的酥油，可以治疗热病、肺痨、咳嗽和头部疾病。
对于所有陈旧性热病，如果病根尚未从腰部清除，应当按照规定同时使用药油灌肠和强效泻药灌肠两种方法。其中药油灌肠是将白檀香、青莲花、塔帕拉、甘草、沉香、库拉卡等与芝麻油一同煎煮后灌肠，可以消除一切热病。

།ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་དང་ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་པའི་སྨན་མར་མས་བཏང་ན་དེས་ཀྱང་རིམས་སེལ་
ཏོ། །ཡང་ན་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན། དྷ་བ་ནི་དང་། པ་ཤི་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། ར་སྣ་དང་། པ་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། མེ་ད་དང་། མེ་ད་ཆེན་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་།
པརྞི་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ག་ཐ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་རི་སྟ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་རྣམས་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་
དང་། ཆུ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་ཆུ་དུ་བར་བྱས་ནས་བཙགས་པའི་ཏིལ་མར་འདི་ལས་ཚོད་རན་པར་མས་བཏང་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་། རླུང་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་དོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་
211-210a

བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། དོང་ག་དང་། སྟིར་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་རི་ཤ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོ་མ་དང་། ཆུ་འོ་མ་ཕྱེད་ཀྱི་ནང་དུ་སྐོལ་ལ།
ཆུ་དུ་བར་བྱས་ཏེ། འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་འདི་རིམས་སོ་ཅོག་བསལ་བའི་ཕྱིར་
མས་བཏང་ན། ནད་གཞི་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ལུས་ཤིན་ཏུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ནི། པོ་སོན་ཆ་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ལོ་མ་རྣམ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ས་
ལ་བརྟི་དང་། བྲྀཥྞ་བརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའི་ནང་དུ། རྩྭ་ཤྱ་མའི་རྩ་བ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་
དང་བུ་རམ་སྦྱར་བ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ཏེ། བཏང་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་རྙིང་གི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

或者，将帕托拉、波松恰、阿利斯塔、塔特和甘草等与芝麻油一同制成的药油灌肠，也能消除热病。
另外，有一种称为"有益于温和灌肠"的药方：达瓦尼、帕希卡、香树、豆蔻、帕塔、拉纳、帕拉、白芷、吉瓦卡、铜草、美达、大美达、茵陈、两种帕尔尼、胡椒、塔特、嘎塔玛、波松恰、布然树、甘草、阿利斯塔、瓦夏卡、阿输甘陀等，各取二两细磨，与一百二十八两芝麻油及四倍于油量的水一同煎煮，待水分蒸发后过滤，取适量进行灌肠，可以消除一切热病，并能治愈所有重度风病。
所谓强效泻药灌肠：将帕托拉根、波松恰、普切谢、泽玛、冬瓜、斯提、巴拉、阿利夏、嘎桑、普谢则等一同在牛奶和等量的水中煎煮，待水分蒸发只剩牛奶后冷却，与蜂蜜和酥油调和，再加入细磨的波松恰、嘎桑、胡椒、毒母茸、甘草等粉末，用于灌肠以消除一切热病，能使病根排出体外，身体变得极为清净，立即消除热病。
另一种强效泻药灌肠方：将波松恰、冬瓜、普切谢、甘草和所谓的"四叶"，即萨拉瓦提、布利希纳帕尔尼、芸豆叶、豆叶等煎煮成汤剂，在温热的药汁中加入细磨的夏玛草根、小树根、嘎桑、甘草、波松恰等粉末，与蜂蜜、酥油和糖调和，这是灌肠药中最殊胜的，一经使用即可消除所有陈旧性热病的危害。

།ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ནི། བྲྀཥྞ་བརྞི་དང་། སྠི་ར་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བ་ལ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའི་
ནང་དུ། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་རའི་ཁུ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་བྲོ་བ་ཙམ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་མས་བཏང་ན་རིམས་སེལ་ཅིང་ཡི་ག་འབྱེ་བ་
དང་། རྡུལ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྨན་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ། སྨན་གྱི་ཚད་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་སྨོས་པ་ནི། འོག་ནས་ལས་ལྔའི་ལེའུ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་གྱིས་
211-210b

གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། འོ་མ་སྐོལ་བ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཞན་མི་བསམ་པར་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་འོ་མ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། ཉིན་རེ་བཞིན་པི་པི་ལིང་བཅུ་བཅུར་བསྐྱེད་དེ་བཏབ་པ་འཐུངས་ལ། པི་པི་ལིང་གི་གྲངས་བརྒྱར་ཕྱིན་ནས་སླར་ཡང་ཉིན་རེ་བཞིན་བཅུ་
བཅུ་བྲི་སྟེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་མར་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་སྦྱར་ཏེ་དཀྲུགས་པ་འཐུངས་ན། རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། གློ་རྡོལ་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་ཕྱེ་
ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་འོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕེ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་སེལ་ཏོ། །ཐོག་མ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མར་ཁུ་མང་དུ་འཐུངས་ལ་ཕྱིར་སྐྱུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རིམས་
ཀྱིས་ཐོག་མར་འདེབས་པ་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ། ཁ་ཟས་འགྲངས་པར་ཟོས་ལ། ཆང་ཞིམ་པོ་མང་དུ་འཐུངས་ཏེ་ཉལ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། མར་རྙིང་པ་གསུམ་སྦྱར་ཏེ་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་རིམས་ལ། ལྡོང་རོས་དང་། པི་པི་ལིང་
དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཙམ་རེ་རེ་ཞིབ་པར་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐྲུའོ། །རིམས་ལྡང་དུབ་ཅན་ལ་ནི། ནས་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། རུ་རྟ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་ཕ་ལ་ཤ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་
རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཞུན་མར་དང་སྦྱར་ལ་བསྲེགས་ཏེ་སྣར་བདུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་ཧེ་དེ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ན་ཁུ་ལི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་བསྲེགས་ཏེ་སྣར་བདུག་གོ། །ཡང་རིམས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་དེ་
དག་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་བསྐུ་བའམ་ལུས་དྲིལ་བར་བྱའོ།

另一种强效泻药灌肠方：将布利希纳帕尔尼、斯提拉、波松恰、巴拉等煎煮成温热汤剂，加入细磨的胡椒、波松恰、甘草、嘎桑等粉末，以及酥油、蜂蜜、肉汤、适量岩盐等调和后进行灌肠，可以消除热病，增进食欲，排出体内污浊，增长体力。在这些灌肠疗法中，关于药量等具体仪轨未详细说明的部分，将在后面的"五业品"中详细阐述。
对于受到反复发作性热病危害的病人，应煮沸牛奶与胡椒粉调和后饮用，不要想其他事情。或者，在煮沸的牛奶中，每天依次增加十粒胡椒，直到增至一百粒，之后每天再依次减少十粒饮用。
将牛奶和酥油煮沸后冷却，加入蜂蜜、白糖、胡椒调和搅拌后饮用，可以治愈反复发作性热病、心痛、肺破裂、咳嗽和肺痨病。
木蓃果粉与酥油调和，或与酸奶调和，或与牛奶和牛舌汁调和饮用，可以消除反复发作性热病。
一旦感觉到热病初起，应大量饮用熔化的酥油后催吐。或者在热病初起时，饱食后饮用大量美味酒并入睡，病就会消除。或者将丁香、岩盐、陈年酥油三味调和后服用。
另外对于热病，将龙脑香、胡椒、岩盐各取米粒大小，与芝麻油一同细磨后点眼。
对于反复发作性热病，取等量的大麦、芥子、茵陈、楝树叶、帕拉夏根、白芷、诃子，与酥油调和后燃烧熏鼻。或者将萨黑德瓦、白芷、大嘎桑、纳库利等研磨调和后燃烧熏鼻。
为了平息热病，也可以用上述两种药物涂抹或按摩全身。

།ཤི་རི་ཤ་དང་། བིལྦ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཨ་དྷིད་ཐ་དང་། ཨ་རྫུ་ན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་བསྲེགས་པས་བདུགས་ན་ཡང་
211-211a

རིམས་སོ་ཅོག་དང་། གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གུ་གུལ་དང་། དྷྱ་མ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ནིམྤ་དང་། ཨརྐ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་བདུག་པ་འདིའི་མིང་ནི་
གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བདུགས་ན་ཡང་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་གཉིས་ལས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། ཨ་ཤོ་གནྡྷ་དང་། ཡུང་དང་། ཐང་
ཤིང་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། མུརྦ་དང་། སྤོད་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ལ་ཕུག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པའི་མིང་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་སོགས་པའི་མར་
ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ལུས་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རིམས་སོ་ཅོག་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། རླུང་སེལ་ཅིང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། སྲིན་པོ་དང་། འབྱུང་པོ་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ།
སྒྲུམ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མཁྲིས་པའི་ནད་དྲག་པོས་བཏབ་ནས་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁོང་པ་བསིལ་ཞིང་བསེར་བུ་འོང་བའི་གནས་སུ་བཞག་ལ། བསིལ་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་བྱའོ། །དེ་ལ་བསིལ་བར་བྱ་
བའི་ཆོ་ག་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ་བཏབ་པའི་ཕྱེ་མ་རྩབས་སྐྱུར་པོས་འདག་གུ་བྱས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཚ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཆུའི་ལྦུ་བའམ། རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་བརྡུངས་ཏེ། རྩབས་སྐྱུར་བས་བཏབ་པའམ། ཉ་ལྕིབས་ཤིན་ཏུ་
བསིལ་བའམ། ཙྭ་{དཱུརྦ་}བཏགས་པ་རྩབས་སྐྱུར་བས་བཏབ་པའམ། འདམ་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྔར་སྨོས་པའི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ནམ། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་
211-211b

ཕྱེ་མར་བྱས་ལ། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བས་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ། ཚ་བ་མི་བཟོད་པའི་མི་ཉིད་འཇུ་བར་བྱའོ།

将合欢树、木蓃、芒果、阿提塔、阿尔珠纳等的叶子，以及结香、酸枣，这些研磨后一起调配燃烧熏制，可以消除一切热病和鬼魅。
没药、达玛卡、白芷、树脂、楝树、阿尔卡、沉香、松木，这些一起调配的熏香名为"不可战胜"，用其熏制也可以消除一切热病。
取红花汁和芝麻油各三十二两，在四倍于芝麻油量的酸奶清水中，加入阿育吠陀甘地、芸香、松木、哈雷努卡、茵陈、嘎桑、白檀香、姆尔瓦、香附、拉纳、舒提、萝卜等的粉末一起煎煮，直到只剩芝麻油，此方名为"红花等油"。用其涂身等，可以消除一切热病、消耗病、癫狂病、呼吸困难、健忘症和风病，能降伏夜叉、罗刹、部多鬼，对孕妇也有益处。
对于被严重胆病侵袭而身体极热者，应将其安置在凉爽通风处，并按下文所述进行降温疗法。其中降温疗法是：将酥油炒制的余甘子粉末用酸醋调成糊状涂抹全身，可以平息热症。或者用水泡沫，或捣碎的沙枣叶加酸醋调制，或极冷的鱼鳞，或用酸醋调和的草（梵文：दूर्वा，罗马拼音：dūrvā，意为：草）粉，或极冷的泥土涂抹全身。
或者用前面提到的尼亚格若陀等药物类别，或乌特帕拉花等药物类别研成粉末，与酸醋调和后涂抹全身。或者用这两类药物中任何一类煎煮成汤后冷却，让受不了热的病人浸泡其中。

།ཡང་ན་བུ་རམ་ཆང་ངམ། རྒུན་ཆང་གི་
ཚའམ། ཆང་ཐམ་ལེ་པའམ། རྩབས་སྐྱུར་བའམ། འོ་མའི་རྒུན་ལུས་ལ་བྱུག་ན་ཡང་ཚ་བ་སེལ་ཏེ་བཟང་ངོ་། །ཤུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། ཀ་ལྟ་ར་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་། པདྨ་དང་།
བཙག་དང་། ཀ་ཏལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒུན་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་ཉེའུ་ཤིང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་
བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཚ་དང་། རྩབས་ཀྱི་དྭངས་མ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་ཏིལ་མར་རྣམས་བླུགས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ལ་བཙགས་པ་འདི་ནི་པགས་པའི་མདོག་བཟང་ཞིང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་
བྱའོ། །ཀ་ལིང་ཡ་ཀ་དང་། རྒྱ་ཤུ་ཀ་དང་། ཨ་དནྟ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙག་རྣམས་བཏགས་ལ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་མགོར་བསྐུས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ། །བལ་པོ་སེའུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དདྷི་ཐ་
དང་། ཁ་ལུང་རྣམས་བཏགས་པ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར། འདིས་ཀྱང་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ལུས་ཚ་བ་སེལ་ཏོ། །མགོ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །པདྨའི་ལོ་མ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་ཉི་སྔ་བའི་སྟེང་དུ་ཉལ་ལ། ཤིང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མ་ཙན་དན་བརྡར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དམྱུགས་པའི་
བསིལ་གཡོབ་ཀྱིས་གཡབས་ན་ཡང་ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ། །རྫིང་བུའི་མེ་ཏོག་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སམ། ཆུ་འདྲེན་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ཡོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསིལ་ཁང་བཟང་པོ་བྱས་པའི་ནང་དུ་འདུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ཙན་དན་གྱི་འདག་
211-212a

གུས་བྱུགས་པས་མཐར་སྦྱར་ན་ཡང་། ལུས་ཚ་བའི་གནོད་པ་སེལ་ཏོ།། །།
༈ གྲང་བས་ཉེན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་བད་ཀན་དང་། རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་ཏེ། གྲང་བས་ཉེན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་གྲང་བས་ཉེན་པ་ལ་ནི། ཁྱིམ་དྲོན་པོའི་ནང་
དུ་འདུག་ལ་རྔུལ་གདོན་པའི་དུགས་བྱ་ཞིང་གོས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་བགོ་བར་བྱའོ། །སྨན་ཀ་ཡ་སྟ་དང་། ན་གུ་ལི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ན་ཀུ་ཏ་ཀུ་དང་། ས་ཧ་དེ་བ་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བས་ལུས་བྱུག་ཅིང་དེ་
དག་བསྲེགས་པས་ལུས་བདུགས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཚྭ་དང་རྩབས་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་
ལུས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ།

或者涂抹甘蔗酒、葡萄酒渣、塔姆勒酒、酸醋、牛奶渣也能消除热症，效果良好。
杜松、乌特帕拉花、卡塔拉、莲花茎叶、醋栗、普谢尔泽、红花、莲花、藏红花、卡塔尔、两种塔尔特雷斯、升麻、嘎桑、葡萄、枣子、白檀香、余甘子和涅乌树，将这些一起煎煮成汤，加入这些药物的粉末、红花汁、牛奶、盐、醋清、酸奶清水和芝麻油，煎煮至只剩芝麻油后过滤，这是改善肤色、消除身体发热和口渴疾病的最佳方剂，应涂抹于身体。
卡林雅卡、嘉舒卡、阿丹塔、甘草、藏红花等研磨后与酥油调和涂抹头部，也能消除口渴病和身体发热的危害。
尼泊尔猴子、沙枣、升麻、达提塔、卡隆等研磨后与酥油调和，这也能消除口渴病和身体发热，应涂抹头部。
躺在莲叶、水生植物叶和向日葵上面，用棕榈叶蘸取檀香磨制的汁液制成扇子扇风，也能消除身体发热的危害。
在有盛开莲花的池塘边，或有水车的地方建造良好的凉亭内居住，让女子以檀香膏涂抹身体亲近，也能消除身体发热的危害。
治疗寒症的方法：
现在讲解被痰病和风热病侵袭而受寒的治疗方法。对于这样受寒的病人，应该待在温暖的房间里，进行发汗疗法并穿着厚重的衣服等。
卡雅斯塔、那古利、普泽谢尔、塔尔特雷斯、沉香、那库塔库、萨哈德瓦、白芷等药物调配后涂抹身体，并用其燃烧熏制身体，也能消除寒症。或者将这些药物研成粉末，与盐、炒麦子的灰烬、盐和酸醋等以及芝麻油一起煎煮，取其剩余的纯芝麻油涂抹身体，也能消除寒症。

།ཞོ་ཁ་ཆུ་འམ། བ་གཅིན་ནམ། ཚྭ་དྲོན་པོས་ལུས་ལ་བྱུག་གམ། ཡང་ན་བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཟན་ཏིག་ལི་དང་། ཤི་ཀྲུ་རྣམས་བརྡུངས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་གྲང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྦྲེབས་པར་
གྱུར་པ་ལ་ནི་རླུང་སེལ་བའི་རྩི་ཤིང་རྣམས་དང་། གསོ་མ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ། ལུམས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་ཨ་ཀ་རུ་བསྲེགས་པས་བདུག་གམ། ཡང་ན་པོག་དང་། ཀྵ་བུ་ཀ་བསྲེགས་པས་བདུག་པར་བྱའོ། །
བུད་མེད་ལང་{ཚོ ལ་}བབ་པ་ནུ་མ་རྒྱས་ཤིང་འབུར་ལ་ཡིད་ཙམ་དབྱིབས་དགུ་ཞིང་། རྐེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས། ཨ་ཀ་རུའི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་དང་། མཐར་སྦྱར་ན་ཡང་གྲང་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྲེབས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ།། །།
༈ རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་
བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རིམས་ནད་ཅན་ལ་ནི། ཁ་ཟས་འབྲས་སཱ་ལུ་ཤུན་ལྤགས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་བཟང་ངོ་། །ཚོད་མ་དང་། ཁུ་བཅུད་དུ་ནི། སྲན་ཆུང་དང་། མོན་སྲན་ཙ་ན་དང་། རྨོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། རྒྱ་
211-212b

སྲན་དང་། མོན་སྲན་ན་གུ་བཟང་ངོ་། །བྱ་ན་དང་། ཁུ་བཅུད་ནི། རི་བོང་དང་། དགོ་བ་དང་། འུར་བ་དང་། བྱ་བར་ཏི་ར་དང་། བརྟ་ཀ་དང་། གོང་མ་སྲེག་རྣམས་ཀྱི་ཤ་བཟང་ངོ་། །ཚོད་མ་ནི་ཤིང་པ་ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བརྟ་ཀ་དང་། ཀརྐོ་ཏ་ལ་
སོགས་པ་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་ཆོ་གར་བསྲུང་བའི་མདོ་ནི། རིམས་ན་བའམ། རིམས་བྱང་ནས་ཉམས་མ་བརྟས་ཀྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། མགོ་མི་འཐུབ་སྟེ་ངལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྡད་
པར་བྱའོ། །རིམས་ལ་ནད་བླ་གཉན་འབྱུང་བ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐོམ་དང་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། རིམས་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སོ་སོའི་སྨན་གང་འོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བསལ་བར་བྱའོ། །རིམས་
དྲག་པོ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་ཅིང་ཆོ་ག་གཞན་གྱིས་མ་སློན་པ་ལ་ནི་སྨན་ཆེན་པོ་ལུས་ལ་གདགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བའམ་སྔགས་ཆུས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ཞི་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་སྤྱད་པ་དང་། གྲུབ་པའི་སྔགས་ཀྱི་
ཆོ་ག་རྒྱས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རིམས་ནད་བྱུང་བའི་མཚན་མ་ནི། ཁ་ཟས་འདོད་པ་དང་། མགོ་གཡའ་བ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཡང་བ་དང་། རྡུལ་འབྱུང་བ་དང་། ཁར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རིམས་
ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་(བཞི་)ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

用酸奶清水、牛尿或温盐涂抹身体，或者将鸟茨、赞提格利、希克如等捣碎涂抹身体也能消除寒症。
对于发冷的病症，应在祛风药草和捣碎的索玛的温热汁液中沐浴。或者用檀香木和沉香燃烧熏制，或者用波格和克沙布卡燃烧熏制。
与年轻女子亲近，其乳房丰满隆起且形状适中，腰身等身体涂抹沉香膏，也能完全消除严重的寒症。
热病患者饮食的详细说明：
现在讲解热病患者饮食的详细说明。对于热病患者，食物以红皮沙卢稻米等和六十天成熟的稻米为佳。蔬菜和汤汁方面，小豆、扎那豌豆、德乌豌豆、大豆和那古豌豆为佳。肉类和汤汁方面，兔肉、獐子肉、斑鸠肉、巴尔提拉鸟肉、巴尔塔卡和贡玛色格等肉类为佳。蔬菜则以巴塔拉树叶、巴尔塔卡、卡尔科塔等为佳。
其中关于护理方法的要点是：在热病期间或热病痊愈后体力未恢复期间，应当谨慎避免重食、凉食、冷水、日间睡眠，不要剃头，疲劳时应当静坐休息。
如果热病出现危重症状，如头晕、呼吸不适、严重口渴、呕吐等，应当使用不会对热病本身产生不良影响的相应药物来治疗这些症状。
对于严重的热病无法控制且其他方法无效时，应当采用佩戴大药、用药汁或咒水沐浴、进行息灾仪轨、火供、施食子、苦行以及广泛实施成就咒语仪轨等方法，这样就能平息。
热病痊愈的征兆是：食欲恢复、头部发痒、打喷嚏、身体轻盈、出汗、口中生津等，以此来判断。
热病治疗章第五章终。

༄། །ལྔ་པ། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ།
༈ འཆི་ལྟས་བཤད་པ།
འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པ། ནད་པ་ཟད་པར་མ་ཤེས་ཏེ། གྱ་ཚོམ་དུ་སྨན་གྱི་ལས་བྱས་ན། དལ་གྱི་སྣོན་དེ་ལས་སྟོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་ཕྲིན་པ་དང་། འཆི་ལྟས་དང་། མཚན་མ་འདི་གསུམ་ལས་
ཚེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་འཆི་ལྟས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ངང་ཚུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་དང་། དབང་པོ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཚུལ་རྣམས་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། མདོར་ན་སྨན་པ་མཆོག་གིས་འཆི་ལྟས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་དོན་
211-213a

རྣམས་ལ་ལོག་པར་འཛིན་ལ། སྨན་པ་དང་མཛའ་བོ་བླ་མ་ལ་སྡང་ཞིང་དགྲ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཐང་བ་ལ་སྤྲིན་དང་། འཇའ་དང་། གློག་མཐོང་ཞིང་། གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཞོན་པ་རྣམས་
ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཁེབས་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཚོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྐར་མ་ལྷ་མོ་སྒྲིབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྐར་མ་གོང་ཅུག་དང་། དགུ་ཚིགས་མི་མཐོང་བ་དང་། ས་ཆེན་པོ་གོམ་པ་བརྒྱད་{ཁོ་ར་}ཁོར་ཡུག་ཙམ་དུ་ཆུང་ངུར་མཐོང་བ་དེ་ནི་སྲོག་གི་
དབང་པོ་འདས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉིན་པར་སྐར་མ་མེ་འབར་བ་འདྲ་བ་མཐོང་བ་དང་། ཉི་མའི་མདོག་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་བ་དང་། རླུང་ལ་གཟུགས་ཡོད་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་བསྟན་ཏོ། །ཉི་མ་འཆར་བའི་ངོས་ལ་བུ་གུ་
དོད་པར་མཐོང་བ་དང་། མར་མེ་ཤི་བའི་དྲི་སྣར་མི་ཚོར་བ་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་གི་གཟུགས་བརྙན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བར་མཐོང་ངམ། ཡང་ན་ཡེ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་བྱད་མཐོང་ན་
དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་གཡོན་པ་ཁུང་དུ་བྲོས་པ་འམ། ལྕེ་ནག་པོར་གྱུར་ཏམ། སྣའི་དབྱིབས་འགྱུར་རམ། མཆུ་ནག་པོར་གྱུར་ཅིང་དབྱིབས་ཉམས་སམ། ཁ་མནམ་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །
མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་དམར་བར་གྱུར་པ་དང་། མིག་མི་འགྱུར་བ་དང་། མཆི་མས་གང་བ་དང་། ཡ་ཡོར་གྱུར་པ་དང་། སྨིན་མ་ཞུམ་པ་དང་། ཡ་ཡོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རོར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞིན་གྱི་མདོག་དམར་བ་དང་།
གནག་པ་དང་། སེར་བ་དང་། སྔོ་སངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། མདོག་མི་སྡུག་པར་གྱུར་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདས་ཟིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མགོ་བོ་ལ་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཕྱེ་མས་སྟུག་པོར་ཁེབས་པ་
211-213b

ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། སྐྲ་བཤིག་པ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་མདོག་མི་སྡུག་པར་གྱུར་ཅིང་ཞོ་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཚེ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

第五 死兆章
论述死兆
论述死兆章。如果不了解病人是否衰竭，就贸然进行医疗，只会徒增痛苦而已。因此，应当从使者、死兆、征相这三者来判断寿命。
所谓死兆，即将死亡之人的性情、身体颜色、感官和行为方式发生的变化，总之，上等医者应当将这些视为死兆。
其中，感官对事物产生错误认知，憎恨医生、亲友和上师而喜欢敌人者，此人将死。
在晴朗天空中看见云彩、彩虹、闪电，见到天宫楼阁和坐骑遮蔽天空者，此人不能存活。
看不见女天星（即无遮星）、牛宿星和九宿星，见大地周围八步之地变得狭小者，其生命已经逝去。
白天见到如火燃烧般的星星，见到太阳呈现各种颜色，见风有形体者，必定会死亡。
见到日出方向有孔洞，闻不到熄灭的灯火气味者，将要死亡。
在镜子等物中见到自己的影像肢体不全，或完全看不见影像，见到各种生灵形象者，此人已处于阎王之家。
左眼凹陷，或舌头变黑，或鼻子形状改变，或嘴唇发黑且形状改变，或口中发臭者，应当放弃医治。
眼睛发红，或眼睛变红，或眼睛不动，或充满泪水，或歪斜，或眉毛下垂，或歪斜者，应知已成尸体。
面色发红、发黑、发黄、发青，或无羞耻心，或面色不悦，或失去记忆者，应知其寿命已尽。
头部似被牛粪粉厚厚覆盖般，头发散乱，指甲和牙齿变得不悦且生垢者，应知寿命已尽。

།དཔྲལ་རྩ་སེར་སྐྱ་དང་། དུད་ཀ་དང་། དམར་བ་དང་། སྔོ་སངས་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་
གྱུར་པ་གང་ལ་སྣང་བ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔྲལ་བ་ལ་ཤིག་འགྲོ་བ་དང་། གཏོར་མ་བྱ་རོག་མི་འདོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ཧ་ཅང་གཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐུབ་པོ། །ལོང་བུ་དང་། པུས་མོའི་ལྷ་
ང་དང་། དཔྲལ་བ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། མཁུར་ཚོས་དང་། འགྲམ་པ་དང་། མུར་འགྲམ་གྱི་ཤ་ལྷོད་པ་དང་། ཤ་འཕྱང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤ་བྲོས་ལ་སྐད་ཀྱི་གདངས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་།
ཉམས་སྟོབས་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐད་ཞོམ་པར་གྱུར་པ་དང་། སྐྲ་མཚམས་བྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཞགས་པས་ཟིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཟོས་ཀྱང་ཤ་བྲོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་བྲོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། བཞིན་གྱི་མདོག་
སྣུམ་པར་གྱུར་ཏམ། ཁ་དོག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འདས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་དུ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏམ། སྦྲང་མ་སྔོན་པོ་འཁོར་བར་གྱུར་ན་དེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་མཚན་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རྨི་
ལམ་དུ་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཕག་དང་། མ་ཧེ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་རྨོ་ལ་ཞོན་པ་རྨི་ལམ་མི་བཟང་ངོ་། །བུད་མེད་སྐྲ་བཤིག་ཅིང་གོས་ནག་པོ་དང་། དམར་བག་གྱོན་པས་བཅིངས་ཏེ་དགོད་
བཞིན་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་པ་རྨིས་ན་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཤིན་དོག་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དེ་དག་དང་འགྲོགས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲུ་མར་འཐུང་བ་དང་། འཇི་བས་ལུས་བྱུགས་ཏེ་གར་བྱེད་པ་
211-214a

རྨིས་ན་མི་བཟང་ངོ་། །རི་དང་། བྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷུང་བ་དང་། བཅིང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་ཐུབ་པ་དང་། བྱ་རོག་ལ་སོགས་པས་མཆུས་བཙུགས་པ་དང་། ལྷུང་བ་རྨིས་ན་མི་དགེའོ། །ལྷ་སྟེའི་ཤུག་ཏོ་དང་། རྒྱ་
སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། གྲོག་མཁར་དང་། ཤིང་པ་རི་པཏྟྲ་རྣམས་ལ་འཛེགས་པ་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཤིང་བལ་དང་། འབྲུ་མར་བཙིར་བའི་ཚིགས་མ་དང་། ལྕགས་རྙེད་པ་རྨིས་ན་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་བག་མ་ལེན་པ་དང་། མེ་ཏོག་
དམར་པོའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ཤིང་གོས་དམར་བག་གྱོན་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་དང་། ཤ་བཙོས་པ་ཟ་ཞིང་རྨི་བ་ནི་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་འདྲ་བ་དག་མཐོང་ན། མི་ན་པ་ནི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་
པར་འགྱུར་རོ། །ན་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།

额脉呈现黄白色、灰色、红色、青色、黑色、白色者，将往阎王之家。
额头上有虱子爬行，供品乌鸦不愿食用，过度嗜睡或完全失眠者，寿命不会持久。
踝骨、膝盖骨、额头、肩膀、脸颊、腮部、下巴的肉松弛或下垂者，其生命不久将终。
肉消瘦而声音洪亮，或虽有体力却声音低弱，或发际线分开者，应知已被死亡之绳套住。
虽进食但肉消瘦，或未进食却体力增长，或面色油亮，或肤色改变者，其生命已经逝去。
突然发出臭味，或变得臭气熏天，或有蓝色苍蝇环绕者，将要死亡。
现在讲述征相的区别：梦中身体涂油，或向南方行走，或骑猪、水牛、野兽、驴子、骡子等，都是不祥之梦。
梦见披散头发的女人身着黑衣或红衣，笑着将其带往南方是不好的征兆。
遇见尸陀林中人、外道出家人等，或与他们为伴，或饮用蜂蜜和油，或涂抹泥巴跳舞，梦见这些都不吉祥。
梦见从山崖等处坠落，被捆绑，被他人制服，被乌鸦等啄食，或跌倒，都是不善之兆。
梦见攀爬柏树、红花树、蚁丘、芭蕉树，或得到油、棉花、榨油后的渣滓、铁器，都将不祥。
梦中娶亲，或手持红花花环身着红衣，或被水冲走，或吃煮熟的肉，都是不好的征兆。
梦见这些情形，以及其他各种类似的情况时，健康者将染上疾病，患病者将会死亡。

༈ མཚན་མ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་མཚན་མ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ལྷ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། གདུགས་དང་། ཁྱུ་བ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། གོས་
དཀར་པོ་དང་། ཆུ་དང་བ་དང་། མེ་འབར་བ་དང་། མཛའ་བོ་གསོན་པོ་དང་། མི་དགེ་ཞིང་དེས་པ་དང་། བུད་མེད་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་མཐོང་ཞིང་རྨིས་ན་བཟང་ངོ་། །རྨི་ལམ་དུ་ཁྱུ་བ་དང་། རྟ་ཞོན་པ་དང་། རི་ལ་འཛེག་པ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཡོད་པ་དང་།
འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་འཆག་པ་དང་། མེ་ལོང་དང་། ཤ་རྗེན་པ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙེད་པ་དང་། ཆུ་ཆེན་པོ་ལས་བརྒལ་བ་རྨིས་ན། མི་ན་བས་ནི་ནོར་རྙེད་པར་འགྱུར། ནད་པ་ཞིག་ན་ནི་ནད་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།། །།
༈ ཕྲིན་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཕྲིན་
པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། ཕྲིན་པ་རིགས་ངན་ནམ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བའམ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའམ། ཞགས་པ་དང་། དབྱིག་པ་ལག་ན་ཐོགས་ཤིང་། རྒོད་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གོས་དམར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་།
211-214b

རྙིང་པ་གྱོན་པ་དང་། ཁྱེད་རེང་ཅན་དང་། འདི་རྣམས་མི་འདོད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཕྲིན་པ་ལག་པ་ཉེད་པ་དང་། མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མགོ་ལུས་མར་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། རྩྭ་ཤིང་གཅོད་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། མ་ནིང་ཕྲིན་པར་འོང་བ་དང་།
བུད་མེད་ཀྱི་རྩིག་གི་མིང་དང་། ལྡན་པ་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་ནིང་གི་རྩིག་གི་མིང་དང་ལྡན་པ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ལག་གིས་ནོམ་པ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལག་པས་ནོམ་པ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། མ་ཧེ་ཞོན་ཏེ་འོངས་པ་དང་།
བསྡད་ཅིང་དུཿཁར་སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ནད་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བར་ཆས་པ་ན། གླང་པོ་ཆེའི་སྐད་ཐོས་པ་དང་། འབྲུག་སྒྲ་དང་། རྔ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་།
ཤ་རྗེན་པ་དང་། གདུགས་དང་། བུམ་པ་གང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བཟང་ངོ་། །སྨན་པ་ཆས་ཏེ་འགྲོ་བ་ན། ཕོའི་མིང་དང་ལྡན་པ། བྱ་ངང་པ་དང་། ཕུག་རོན་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ལོགས་ན་གནས་ཤིང་སྣང་ལ། མོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་སྐྱུང་ཀ་དང་། རི་
སྐེགས་ལ་སོགས་པ་གཡས་ལོགས་ན་གནས་ཤིང་སྣང་སྟེ། ནད་པའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ལེགས་པར་བསུ་ན་བྱ་བ་དེ་དོན་དུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟ་བབས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་དང་། འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ཡོད་པའི་ཤིང་
མཐོང་བ་དང་། གཡས་ལོགས་སམ་གཡོན་ལོགས་ནས་བྱ་འཕུར་རམ་འདུག་ཅིང་སྐད་སྙན་པ་སྒྲོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱི་དང་ཝ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་དགེའོ།

吉祥征相的区别说明：
现在讲述吉祥征相的区别：梦见天神、婆罗门、胜幢、伞盖、权杖、莲花、国王、白花、白衣、清水、燃火、活着的亲友、善良温和的人、佩戴装饰的女人等都是吉祥的。
梦中骑马持杖、登山、行走在有乳汁的树下或结果的树下、得到镜子、生肉、花环、渡过大河等，健康者将获得财富，病人将很快康复。
使者的区别说明：
现在讲述使者的区别：使者若是低贱种姓、残疾、外道出家人等，或手持绳索和棍棒，或神态轻浮，或穿红衣、黑衣、破旧衣服，或是跛脚者，这些都是不好的征兆。
使者搓手、流泪、身体涂油、砍伐草木，或女人、阉人来当使者，或带有女性建筑名称如鼻等，或带有阉人建筑名称，用手摸眼睛等部位，用手摸生殖器部位，骑驴、骡子、水牛而来，坐着诉说痛苦，这些都是不吉利的。与这些相反的则是善兆。
医生准备去看病人时，听到大象的声音、雷声、鼓声等，或见到珍宝、花环、生肉、伞盖、盛满的水瓶等都是吉祥的。
医生出发时，若见带有阳性名称的鹅、鸽子等在左侧，带有阴性名称的乌鸦、红嘴鸟等在右侧，进入病人家时受到良好迎接，应知此事将会成功。
见到门廊、胜幢、乳汁树、结果开花的树，以及从左侧或右侧飞来或停留并发出悦耳叫声的鸟，这些都是善兆。狗和狐狸向右侧行走是吉祥的。

།སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། སྦྲུལ་དང་། ཀླུ་སྦྲུལ་མཐོང་བ་ནི་དུས་
ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨན་པ་གང་གིས་བསྒྲིམས་ཏེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས་ལས་ངེས་པར་རྩོམ་པ་དེའི་གྲགས་པ་ནི་དགེ་བ་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིང་པ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། །
211-215a

འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་(ལྔ་)དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །དྲུག་པ། འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ།
༈ འཁྲུ་བ་གསོ་བ་བཤད་པ།
ད་ནི་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཁྲུ་བ་ནི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་ལྕི་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྩུབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཚ་
བ་ཟ་ཞིང་འཐུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟ་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་མེ་དྲོད་མེད་པར་བྱས་ནས། ནད་གཞི་ཤས་རྙེད་པ་ལས་འཁྲུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མྱ་ངན་
ལས་གྱུར་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་མདོག་རྩ་དམར་བ་དང་། དབུ་བ་ཅན་དང་རྩུབ་པ་དང་། ཉུང་
ངུ་ཉུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། འཁྲོག་པ་དང་། སྒྲ་དང་བཅས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་མདོག་སེར་བ་དང་། དམར་བ་
དང་། ནག་པ་དང་། སྔོ་བ་དང་། ལྗང་གུར་འདུག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མནམ་པ་དང་། སླ་བ་དང་། གཞང་ཁ་ཚ་འུར་འུར་པོར་གྱུར་ཅིང་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཕྱི་སའི་
མདོག་དཀར་བ་དང་། དྲི་བཤུལ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཆེར་མི་འཁྲོག་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུ་བ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི།
ཕྱི་ས་ཕག་ཚིལ་འདྲ་བ་དང་། མར་དང་། འབྲུ་མར་འདྲ་བ་དང་། ཤ་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་གསོ་དཀའ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

见到蜥蜴、蛇、龙蛇等生物在任何时候都是不好的征兆。如此，医生若能谨慎观察、辨别区分后再确定行动，其声誉将如同众多善业聚集中的花环一般美好。
死亡征兆品第六终
第六 腹泻治疗品
腹泻治疗说明：
现在讲述腹泻治疗品。其中，腹泻是由于饮食不相宜、过于沉重、过于油腻、过于粗糙、过于炎热的饮食，以及过量进食、过少进食等导致消化之火衰退，病根因此得势而引起腹泻。这又分为六种：三种病根各自引起的、三种病根共同引起的、由忧愁引起的、由恐惧引起的。现在讲述这些的症状：
其中风引起的腹泻症状是：粪便呈红色、有泡沫且粗糙、量少且频繁排出、如小牛鼻涕般排出、翻腾且伴有声响。
胆引起的腹泻症状是：粪便呈黄色、红色、黑色、蓝色、绿色，气味极臭、稀薄，肛门灼热刺痛并生疮，口渴严重。
痰引起的腹泻症状是：粪便呈白色、有臭味、涩、油腻、冰冷，不太翻腾，食欲不振，胸部发热且口中流水。
三种病根共同引起的腹泻症状是：粪便如猪油、牛油、芝麻油、肉汤水般，应知这种情况难以治愈。

།ཕྱི་ས་སྦྲང་རྩི་འདྲ་བ་དང་། མར་དང་འབྲུ་མར་འདྲ་བ་དང་། མཆིན་པའི་དུམ་བུ་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་དང་། འོ་མ་འདྲ་བ་
211-215b

དང་། ཤ་བརྡུངས་བརྡུངས་པ་འདྲ་བ་དང་། ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང་། དྲི་ཤིན་ཏུ་དཀུ་བ་དང་། ཞག་ཚིག་ཚིག་པོ་ཡོད་པ་ནི་མི་འཚོ། གཞང་ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་
ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གྱིས་ཐེབས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་ལྟོ་གང་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཚོ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་ནི།
རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རླུང་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་སྙིང་མལ་དུ་དབབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། སྨིན་པ་དང་། མ་སྨིན་
པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ལ་ནི། སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །འདིའི་སྐོམ་དང་། ཟས་ནི་བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བའི་བག་
དགེའོ། །འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་བཅད་སྔས་ན་སྐྲན་དང་མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ནི། ཕྱི་ས་ཆུའི་ནང་དུ་བཏང་ན་ཞབས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་བཏང་ན་སྟེང་དུ་འོང་ཞིང་བྱེར་བར་འགྱུར་
རོ། །དེ་ལ་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །འདིའི་སྐོམ་དང་། ཟས་ནི་བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལེ་ཀ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བའི་བག་དགེའོ། །འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་གཅད་པ་སྔས་ན།
སྐྲན་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཨ་རུ་རས་བཀྲུས་ལ་ཕྱི་ས་བཅད་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་བཅད་པའི་ཐབས་ནི། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་སྐོལ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་
211-216a

ལས་གཞི་བླངས་ཏེ། འབྲས་ཐུག་དང་། ཁུ་བཅུད་བྱས་པའམ། དར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལ་དར་བའི་ཐུག་པ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཐབས་ནི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡུང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། ཤུ་
དག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་ལ་འབྲས་ཐུག་བྱས་ཏེ་བླུད་ན་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

粪便如蜂蜜般、如酥油和芝麻油般、如肝脏碎块般、如牛奶般、如捣碎的肉般、呈现各种颜色、气味极臭、有油脂斑点者不能存活。肛门生疮、肛门脱出、肌肉消瘦、呼吸不畅等重症，以及消化之火衰退、腹部持续胀满、腰肾疼痛等都是不能存活的征兆。
由恐惧和忧愁引起的腹泻症状，应知与风引起的腹泻症状相似，对这两种也要进行去除风的仪轨，并使其生起欢喜、安抚心神。
如此六种腹泻全部又因成熟与未成熟的区别分为两种。其中对于成熟的腹泻，应当依次进行禁食仪轨和催吐仪轨。这种情况下的饮用和食物应当是生姜和巴列嘎煮汤，以及清淡的饮食为宜。
若过早止住未成熟的腹泻会转变为瘤和麻风等疾病。其中未成熟的腹泻，将粪便放入水中会沉底。成熟的腹泻放入水中会浮起并散开。
对于未成熟的腹泻应当依次进行禁食仪轨和催吐仪轨。这种情况下的饮用和食物应当是生姜和巴列嘎煮汤，以及清淡的饮食为宜。若过早止住未成熟的腹泻，会转变为瘤和麻风等疾病。因此，首先用诃子清洗后再进行止泻仪轨是好的。
其中止泻的方法是：以前面所说的胡椒等类别煮成药汤作为基础，制成粥汤或者加入精华，或者灌服酸奶汤。其中酸奶汤如何调配的方法在下文详细说明。或者以芥末等类别或者白芷等类别煮汤作为基础制成粥汤灌服，未成熟的腹泻就会平息。

།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་
ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏེ་ཛེ་བ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་
དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་ཐཱ་དང་། བྱི་དང་ཀ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་
ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ལས་
གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གཙང་མར་བསྐོལ་བའམ། ཆང་ངམ་རྩབས་སྐྱུར་པོའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་
བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་འཁྲུ་བ་མ་སྨིན་པ་ཚབས་ཆེན་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན། ཤུ་དག་དང་། བིལྦ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ཀ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་
211-216b

བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བ་འཆད་དོ། །ད་ནི་འཁྲུ་བ་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། དེ་ལ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་སྟེ། འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། གཅོད་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་
གཅོད་པའི་སྨན་ནི་ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། ཤིང་ཤལྨ་ལིའི་ལོ་མ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པ་ཐ་དང་། དྷ་ཐཱ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ལྭང་ཀོ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། ཏི་རི་ཏྲ་དང་། བིལྦའི་
ཤིང་ཏོག་གི་ཤེགས་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་དིར་གྷ་བྲིནྟིའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བལ་ཕོ་སེའུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་
དང་། གནྡྷ་མ་ལིག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ།

或者将生姜、白附子、诃子、甘松、毒茛、土荆芥等一同调配，或者将甘松、月见草、巴塔、胡椒、毒茛等一同调配，或者将岩盐、毒茛果实、白芷、硼砂等一同调配，或者将酸奶盐、白芷、诃子、巴塔、毕达迦、生姜等一同调配，或者将荜茇、毒茛果实、鹿茸、芥末、醋栗等一同调配，或者将毒茛皮、白附子、生姜、甘松等一同调配，以上六种促熟药物配方中任选其一煮汤服用。
或者将这些药物配方中任选其一细磨成粉，放入清水煮沸，或放入酒或酸奶中服用。或者将三辛香、白附子、诃子、白芷、黑盐、诃子等细磨成粉，放入沸水中服用，能去除重度未成熟腹泻。或者将白芷、木苹果、胡椒、生姜、茜草、藿香、库拉卡、毕达迦等细磨成粉，放入沸水中饮用则能止泻。
现在讲解成熟腹泻的仪轨：对于胃火微弱、成熟腹泻反复发作者，应当迅速进行止泻药物仪轨。其中止泻药物是：将萨曼嘎草药、木棉树叶、鹿茸、巴塔、达塔、达塔卡花等一同调配，或者将朗果树、甘达普里扬库、莲花、提里特拉、木苹果果壳等一同调配，或者将迪嘎布林提树皮、生姜、甘草等一同调配，或者将毒茛皮、公棉花、鹿茸、达塔基、甘达玛利克等一同调配，从这四种药物配方中任选其一细磨成粉，放入洗米水与蜂蜜调配的液体中服用，则能止住成熟腹泻。

།ཡང་ན་འཁྲུ་བ་སྨིན་
པ་ལ། གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེང་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨམ་པ་ཤྟ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཏཾ་པ་ལ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨའི་འདབ་མ་དང་། ཤིང་རོ་ཚ་བའི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་
ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ཕྱེ་སྲེག་པའི་ཁོ་པ་བཀང་ལ། སྣོད་ཁ་བཅད་པའི་ནང་དུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིངས་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ། །
211-217a

ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལྦ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་བལ་པོ་སེའུས་སྐྱུར་པོར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་
རྩི་དང་། རྒུན་ལ་སོགས་པས་མངར་བར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཀཏྤལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་
སེལ་ཏོ།

或者对于成熟腹泻，将甘松煮汤冷却后与蜂蜜调配服用。同样，将鹿茸等类别和安帕夏等类别前述这两种大功效中任选其一煮汤冷却后与蜂蜜调配服用。或者将檀香、莲花花瓣、辛树皮等一同煮汤冷却后，与莲蕊及蜂蜜调配饮用则能止泻。将前述榕树等类别细磨成粉装满炒面罐，在密封容器中煮成汤后冷却，与蜂蜜和糖调配饮用则能去除浮肿且止泻。
或者将五根药、巴拉、木苹果、乌苏果实、青莲、生姜等煮汤，用其汤汁煮成粥，用公棉花调成酸味，或者用糖、蜂蜜、葡萄等调成甜味服用。或者将卡特帕拉、白附子、甘松、毒茛、生姜等煮汤冷却后与蜂蜜调配服用，则能去除胆汁引起的腹泻。

།ཡང་ན་ཨུཏྤལ་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བལ་པོ་སེའུའི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། པདྨ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་རྣམས་
ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པ་ཐ་དང་།
བྱི་ཚེར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་{ལྭང་}ཁོ་དང་། ཛ་མྦཱུའི་ཤིང་ཏོག་གི་རུས་པ་དང་། ཀཏྤལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བིལྦ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་ལྐོགས་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བ་ལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་
དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀཏྤལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་འི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ལྭང་ཁོ་དང་།
དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ལྡུམ་བུ་ས་མང་ག་དང་། པདྨ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པ་འདི་དག་ལས་
211-217b

གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནད་དུ་བཏགས་ཏེ་འཐུངས་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ཡོད་བཞིན་དུ། མཁྲིས་པ་དང་མི་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་པས་
ཁྲག་འཁྲུགས་པར་བྱས་ནས། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་དང་། མས་བཏང་བ་ཀུན་ལ་ཡང་རའི་འོ་མ་
དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བ་ཡ་སྱ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཁ་ར་དང་། ཤིང་མངར་རྣ་མས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་གྲང་མོ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །པོག་དང་།
རྒྱ་ཤུག་དང་། ཤིང་ཛམྦཱུ་དང་། བི་ཡལ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཨརྫུ་ན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤུན་ལྤགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་

或者将青莲、达塔嘎花、生姜、公棉花皮等一同调配，以及萨芒嘎草药、青莲、莲花、鹿茸、水木果汁和芝麻等一同调配，以及毒茛、甘松、胆草、酸枣等一同调配，以及莲根、白檀香、鹿茸、青莲、生姜等一同调配，以及帕塔、蒺藜、生姜、朗科树、蒲桃果核、卡特帕拉等一同调配，以及木苹果、酸枣皮、蒺藜、巴拉等一同调配，以及达塔基、白附子、生姜、毒茛皮、果实、酸枣等一同调配，以及卡特帕拉、甘草、鹿茸、公棉花皮等一同调配，以及朗科树、达塔嘎花、萨芒嘎草药、莲花等一同调配，以及毒茛皮、酸枣、帕塔、胡椒根、生姜等一同调配，从这十种药物配方中任选其一细磨成粉，与洗米水和蜂蜜调配成药汤饮用，则能去除胆汁引起的腹泻。
若在胆汁引起的腹泻存在时，因食用与胆汁相克的食物而导致血液紊乱，引发严重的血性腹泻时，应迅速施行治疗咳血病的方法。其中治疗咳血病的方法是：在所有饮品、食物和灌肠疗法中都要加入山羊奶调配。将白花蛇舌草、蒲公英、鹿茸、糖和甘草等细磨成粉，放入冷牛奶和蜂蜜的调配液中饮用，也能去除血病引起的腹泻。将榕树、沙棘、蒲桃树、毕亚拉树、芒果树、阿朱那树等任选其一的树皮细磨成粉，放入牛奶和蜂蜜的调配液中饮用，也能去除血病引起的腹泻。

།ཨུཏྤལ་དང་། ཨ་མངྒ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ས་{མ་}ག་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུཏྤལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་།
ཨུཏྤལ་དང་། ཤལྨ་ལའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་ཏིལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་
ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཙན་དན་དཀར་པོ་འམ། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་
211-218a

སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་
ན་ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་བཏང་ངོ་། །ཁྲག་ཚད་དང་། ཕྱི་ས་ཐལ་བ་སྣྲེལ་ཞི་བྱུང་བ་ལ་ནི་འོ་མའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་འོ་
མ་བཞོས་མ་ཐག་པ་དྲོན་མོ་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ཏེ་ལན་མང་དུ་འཁྲུས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁ་ཟས་སྨན་བུ་ཏི་ཀ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དར་བ་དང་།
བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཁུ་བཅུད་དང་ལྡན་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དབྱི་མོང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་
དང་། བིལྦ་དང་། ཀརྐ་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་རྣམས་དང་། {བྱི་}དང་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤང་ཤིང་དང་། འུ་སུའི་
འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་སྟེ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཡང་བཟང་སྟེ། མེ་དྲོད་དང་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པ་ཐ་དང་།
ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོའམ། ཡང་ན་དེ་དག་གི་ཕྱེ་མའི་སྨན་བྱས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།

将青莲、阿芒嘎、水木果实、莲蕊等一同调配，以及芝麻、鹿茸、甘草、萨芒嘎、蒲公英、青莲等一同调配，以及青莲、木棉树皮、甘草、鹿茸和芝麻等一同调配，从这三种药物配方中任选其一研磨成粉，放入牛奶和蜂蜜的调配液中饮用，也能去除血病引起的腹泻。将白檀香或甘达普利扬库二者任选其一的粉末，放入洗米水、蜂蜜和糖的调配液中饮用，也能去除血病引起的腹泻。
或者将雨水、蜂蜜和糖浆泡沫调配，加入细磨的毒茛皮粉末饮用，也能去除血病引起的腹泻。或者将甘草、青莲、鳄鱼爪和糖的粉末一同调配服用。对于血热和灰白色大便交替出现的情况，可在牛奶中加入三果粉末，或者饮用刚挤出的温热牛奶适量，多次清洗即可平息。
对于痰湿引起的腹泻所造成的损害，应食用布提卡药、三辛香、木苹果、胡椒、酸奶、公棉花和阿魏等药物精心调配的有营养的汤汁。将独一味、白附子、茜草、帕塔、普切谢尔等一同调配，以及诃子、甘松、生姜、木苹果、卡尔卡提卡等一同调配，以及胡椒、长胡椒、长胡椒根、大胡椒等一同调配，以及比当嘎、白芷、香橼、乌苏果实和三辛香等一同调配，从这四种药物配方中任选其一一同煎煮的汤剂饮用也很好，能增进消化之火和体力。或者将诃子、胡椒、帕塔、白芷、长胡椒根、毒茛和生姜煎煮的温汤，或者将这些药物制成粉剂服用，能去除痰湿引起的腹泻。

།ཤིང་ཨཾ་ཀོ་ཏའི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་ཏེ་
211-218b

ཆར་བའི་ཆུས་བརྫིས་ལ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་རེང་བུར་བྱས་ཏེ་མས་བཏང་ན་འཁྲུ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བིལྦ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། པ་ཐཱ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་རྣམས་ཆ་མཉམ་
ལ་བུ་རམ་དང་། དར་བ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།། །།
༈ རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། ཁྲག་དང་། ཕྱི་ས་བྱུང་བའི་རྗེས་ལ་རླུང་གི་མཐུས་ཕྱི་ས་འགགས་ཏེ་བེའུ་སྣབས་དབུ་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་།
འཁྲོག་པའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མེ་དྲོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ན། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བིལྦ་འོ་མར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ། བུ་རམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ནད་པར་འཐུངས་ན། ཕྱི་ས་འགགས་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །
འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཐུངས་ན་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་།
བཅའ་སྒ་དང་། བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ལ་དཀྲུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་སེལ་ཏོ། །དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་ཀ་པིཏྠ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཀྱི་
ཕྱེ་མ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །བིལྦའི་འབྲས་བུའི་ཤགས་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། ཟོས་ན་ཡང་བེའུ་སྣབས་སུ་
འབྱུང་ཞིང་། འཁྲེགས་པས་དུབ་པར་གྱུར་པ་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། ཤིང་མངར་དང་། ཏིལ་མར་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ལོ་མ་བཙོས་དཀྲིས་ལ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ཏེ། མེ་མར་མུར་
211-219a

གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། འཇིམ་པ་ནི་སྐམས། ལོ་མ་ནི་ཚོས་པར་གྱུར་ནས། ལོ་མ་དེ་གཏུན་གྱི་ནང་དུ་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་ལྡན་པར་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་
དུ་བརྫིས་པའི་མིང་ནི་མས་བཏང་བའི་སྨན་འཇམ་ཞིང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་འདི་མས་བཏང་ན། རིམས་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཞིང་། སྐྲན་དང་། ཚད་རྙིང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ།

将安科塔树根和酸枣各一两研磨，用雨水调制成约两钱重的丸剂，从下部服用能去除一切腹泻。将木苹果、甘松、达塔卡花、帕塔、生姜等的粉末，以及水木果实的汁液等量，加入糖和酸奶的调配液中饮用，也能止泻。
风引起的腹泻治疗方法：
现在讲述风引起的腹泻的治疗方法。在排出血液和粪便之后，由于风力导致粪便阻塞，排出如小牛鼻涕泡沫状物，这种病症名为"排出小牛鼻涕样物且阻塞"。对此，如果消化之火强盛，将胡椒和木苹果用牛奶煎煮的汤汁，加入糖和芝麻油调配后让病人饮用，粪便阻塞会得到缓解。
在煮沸后的牛奶中，加入长胡椒粉末，或者加入诃子粉末，连续饮用三天，也能去除长期的小牛鼻涕样排出和阻塞。将芝麻油、酥油、蜂蜜、糖、生姜和糖汁一同调配搅拌后饮用，也能立即去除小牛鼻涕样排出和阻塞。将达塔卡花、柏树叶、卡皮塔树、杜仲和鹿茸等的粉末与酸奶调配饮用，也能去除因小牛鼻涕样排出和阻塞而疲惫的症状。
将木苹果果肉、糖、鹿茸、芝麻油、诃子一同调配食用，也能迅速去除因小牛鼻涕样排出和阻塞而疲惫的症状，使人舒适。如果这样仍未平息，甘草和芝麻油灌肠疗法是：将木棉树叶煮熟包裹后涂抹泥土，放入火炭中，等泥土干燥，树叶煮熟后，将叶子在臼中细细捣碎成粉，与酥油和甘草粉一起加入三十二两牛奶中煮沸，制成的药物名为"柔和凝聚灌肠药"，从下部服用能去除发热和胆病引起的腹泻，能降伏瘤块和陈旧热病，能治愈胃病和消除肿胀。

།ད་ནི་
ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། མེ་དྲོད་བྲི་ནས་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་དཀྲུགས་པ་ལས། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་
པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་མཚན་མ་དང་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་འཁྲུ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་མཚན་མ་དང་
གསོ་བའི་ཐབས་དང་འདྲའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ནི། སྨན་ཨ་ཛ་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དབྱི་མོང་དང་།
ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྔར་བཤད་པའི་ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཤིང་ཏོག་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ག་བྱེའི་འབྲས་བུ་དང་།
ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རྗེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །སྨན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་
211-219b

དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་བརྫིས་པ་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཟོས་ན། རླུང་སེལ་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ།

现在讲述治疗胃部消化之火衰退的方法。由于消化之火减弱，诸病根搅动胃部消化之火，由此产生胃部消化之火紊乱的疾病。此病分为四种：从风、胆和痰三者各自产生的，以及从三者聚合产生的。这些症状和治疗方法与腹泻相似。其中，从风引起的胃部消化之火紊乱的症状和治疗方法，与风引起的腹泻的症状和治疗方法相似。从胆引起的、从痰引起的、从三者聚合引起的也同样分别对应。
对此，增强消化之火的方法是：将阿扎莫药、胡椒、独活、三辛香、岩盐、前述两种灰、长胡椒根、阿魏等用卡隆果汁制成丸剂服用，能增强消化之火。将三果、戈杰果、三辛香、岩盐、黑盐、碱盐等研磨后加入酸奶中饮用，能去除痰积病、胃病、瘤块和疼痛。将拉拉普德药、三辛香、岩盐、两种戈纽德、阿魏等的粉末与酥油调和，在进食之前服用，能去除风病并增强消化之火。

།ཤུ་ཏི་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ཐཱ་དང་། བིལྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་{དང་།}
བཅའ་སྒ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཞོ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ལྡུམ་བུ་ཅང་གེ་རིའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ་ཇི་
རན་པར་འཐུངས་ན། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་
དང་། དྲག་ཏུ་སྐྱུག་ཅིང་འཆད་དུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་སེལ་ཅིང་ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་དེ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བིལྦ་དང་། བྱི་ཚེར་གྱི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བྱི་
ཚེར་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆར་པའི་ཆུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འཁྲེག་པ་དང་། ཁྲག་ནད་
དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་གཞང་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤིང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཆའི་ཉིས་འགྱུར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་ཆའི་
བཅུ་དྲུག་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། ཕོ་བའི་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་རིམས་
211-220a

སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྨན་ཤ་ཐི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཁ་ལུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མ་དྷུ་ཀའི་མེ་ཏོག་བསྐོལ་ཏེ་གདུས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དེའི་བཞི་ཆ་བླུགས་པ་སྦྱར་ཏེ། བུམ་པའི་ནང་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཏིལ་མར་
རྣམས་སྦྱར་བས་བྱུགས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ།

将舒提、乌苏果、帕塔、毕尔瓦、胡椒、荜茇、拉拉普德、长胡椒根、沙棘果等的粉末，与酥油、酪油的四倍量，以及昌格日草汁的四倍酥油量，将这些煮沸至只剩酥油，适量饮用，能治疗胃病、痔疮、脱肛、尿闭、腹胀、鼻涕凝结、呼吸不畅、痰积病、口渴病、咳嗽、剧烈呕吐难以止住等症，并能开胃。
对于由胆引起的胃部消化之火紊乱的疾病，将酸枣糖浆、白附子、毕尔瓦、蒺藜皮、蒺藜果、甘松、帕塔、达塔基、普切谢尔、荜茇等的粉末加入雨水和蜂蜜中服用，能治疗痔疮、鼻涕凝结、血病、腰肾疼痛和肛门疾病。
将毒母草茎、三辛香、甘松、胆草、普切谢尔等各等份，胡椒二份，毒母草皮十六份，将这些粉末与洗米水调和饮用，能治疗胃病、黄疸、痰积病、尿病、食欲不振、腹泻、瘤块、消瘦病和发热。
对于由痰引起的胃部消化之火紊乱的疾病，将沙提药、三辛香、诃子、两种灰、长胡椒根、卡隆果、岩盐等的粉末加入煮沸的水中服用即可平息。将马度卡花煮沸熬制的汁液冷却后，加入四分之一量的蜂蜜调和，放入涂有莲根、沉香、芝麻油的容器中，置于大麦中一个月，适量饮用能增强消化之火。

།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཨ་{རུ་ར་}དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་ཏང་ག་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བས་
རྫ་མ་རི་ནང་དུ་བསྐུས་ལ། དེའི་ནང་དུ་ངར་བ་བླུགས་ཏེ། ནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲན་དང་སྲིན་བུ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་
པའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི་མདོར་ན་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས། མེ་དྲོད་པ་སྐྱེད་པའི་ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཏུང་བ་དང་། སྨན་མར་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་
བཏང་ངོ་། །འཁྲུ་བ་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་འཁྲུགས་པའི་ནད་ལས། སྲིན་བུའི་ནད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་འོག་ཏུ་སྐབས་འདིར། སྲིན་བུའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དེའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་བཤད་དེ། དེ་ལ་སྲིན་བུའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རིམས་
ན་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤ་མདོག་ངན་པ་དང་། {རུ་}ཤིང་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུས་སྦྲིད་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། འཁྲུ་བར་གྱུར་ན། སྟོར་སྲིན་བུ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསོ་བའི་ཐབས་ནི།
211-220b

སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཀམྤི་ལྱ་ག་དང་ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྲིན་བུ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤི་ཀྲུ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། མུ་ཤ་པརྞི་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་
བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་དང་བྱི་ཏང་གའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །སུ་ཤ་བརྞི་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། འབྲས་བསྲེགས་པའི་ཁུ་བ་ཟོས་ལ། ཚལ་ནན་དུ་རྩབས་སྐྱུར་བོ་འཐུངས་ན་ཡང་
སྲིན་ནད་སྦྱང་ངོ་། །བྱི་ཏང་གའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཤིང་པ་རི་བྷད་ཏྲ་ཀའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཀཾ་པ་ལྱ་
ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། བ་གཅིན་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། བ་གཅིན་དུ་བར་བྱས་ནས་ཚིགས་མ་བཙགས་པའི་མར་ཇི་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་(དྲུག་)བདུན་པ་རྫོགས་སོ།

将长胡椒根、胡椒、诃子、长胡椒、毕当嘎等混合，涂抹在陶罐内，倒入热水，放入大麦中一个月，适量饮用可治疗胃病、痔疮、咳嗽、瘤块和虫病。
如此，对于患有胃部消化之火紊乱的病人，总之要根据病情轻重等情况做出详细区分，相应地使用能增强消化之火的饮食、饮品、药粉、药汁饮剂、药用酥油等进行治疗。
由于腹泻和胃部消化之火紊乱的疾病会引发虫病，因此接下来在此处讲述虫病的种类、症状和治疗方法。其中虫病的症状是：发热、肤色不佳、骨节疼痛、心痛、身体麻木、头晕、见到食物不喜欢、腹泻，这些是肠道生虫的症状。
其治疗方法是：将毕当嘎药、岩盐、炒麦灰、堪皮利嘎和诃子细磨成粉，与酸奶调和服用，能治疗一切虫病。将希克如、酸枣、木沙帕尼、甘松、三果等煮成汤剂，加入长胡椒和毕当嘎粉调和服用，也能治虫病。食用苏沙巴尼粉末和炒米汁，随后饮用浓酸菜汁，也能清除虫病。食用毕当嘎粉与蜂蜜调和，也能治虫病。饮用帕利巴德拉卡树叶汁与蜂蜜调和，也能治虫病。或者将三果、白芷、丹达根、堪帕利嘎等的粉末，在酥油和牛尿中（牛尿量为酥油的四倍）煮沸，待牛尿蒸发后，将未过滤的酥油适量饮用，也能治虫病。
治疗腹泻的第七章完。

༄། །བདུན་པ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ལ་
ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ནི། ཉི་མ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚ་བ་བསྟེན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཚ་ཆེས་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཐལ་བ་རྣོན་པོའི་སྨན་དང་། རོ་ཚ་བའི་བག་ཟོས་པས། མཁྲིས་པ་འཁྲུག་པར་གྱུར་པ་ལས་མཆིན་པ་དང་།
མཆེར་པའི་ནང་ན་ཁྲག་གནས་པ་ལུད་པར་གྱུར་ཏེ། ཡར་ཡང་འབྱུང་ལ་མར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སླ་བ་དང་། དབུ་བ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་གོས་ཚོན་ནག་པོར་བཙོས་པའི་ཁ་དོག་འདྲ་བ་དང་། དུད་ཁར་འདུག་པ་དང་། བ་གཅིན་གྱི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜའི་མདོག་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་
211-221a

པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲག་གི་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། ཡིད་ཙམ་སྐྱ་བ་དང་། འབྱིལ་བ་དང་། བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི་འདྲེས་མར་འགྱུར་རོ། །
ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ཀུན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གསོ་སླའོ། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གཉིས་གཉིས་
འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱི་ཆོ་གས་མི་ལྡང་བར་གསོ་ཙམ་དུ་རུང་སྟེ། ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པ་ནི། གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་རུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་སྟེ་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །
ཁྲག་ལུད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུས་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་གི་མདོག་ཤིང་ཛམྦཱུའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་། འཇའ་འདྲ་བ་དང་། མི་རོའི་
དྲི་མནམ་པ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཟ་ཕོད་པ་ནི། ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཐོག་མ་ནས་བཅད་ན། དེ་ལས་ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རིམས་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་
ན་སྔར་གཅད་པར་མི་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ལ་ཐོག་མར་ནི། ཅི་ནུས་ཀྱིས་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེའི་སྐོམ་ནི་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཁྲག་ལུད་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོག་
མར་བརྟ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་། ཐོག་མར་འབྲས་ཐུག་གི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུགས་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

第七章 咳血病治疗章
关于咳血病，由于过度接触日晒和火等热源，以及食用过热、酸性、含盐、烈性灰质药物和辛辣食物，导致胆汁紊乱，使得肝脏和脾脏中的血液咳出，向上和向下都会排出。
其中，由风引起的咳血症状是：血液呈青灰色、红色、稀薄且有泡沫。
由胆汁引起的咳血症状是：血液颜色如染黑的布的颜色、烟灰色、如牛尿色、如酸枣果色。
由痰引起的咳血症状是：血液呈油腻状、略带灰白、凝结且粘稠。
由两种病因组合引起的咳血症状则呈现混合特征。
由三种病因共同引起的咳血症状则具备所有症状特征。其中，由单一病因引起的向上咳血较易治愈。由单一病因或两种病因组合引起的向下咳血，仅能通过饮食和药物治疗维持，无法根治。由三种病因共同引起的咳血，无论是向上还是向下咳出，都极难治愈。
如果咳血伴随呕吐、昏厥、发热、呼吸困难、咳嗽、声音嘶哑、身体发热，且血液颜色如蒲桃果、如彩虹、散发尸臭，则无法治愈。
对于体力充沛且能进食的病人，若一开始就止血，会导致隐疾、淋巴结肿大、肿瘤、痔疮、发热和麻风等疾病。因此，不应立即止血。
咳血病首先要尽可能进行禁食疗法。其饮品应煮沸白檀香、普谢孜、索洛、甘松等药材的汁液服用。
对于向上咳血者，首先要进行缓和治疗和泻药治疗。对于向下咳血者，要根据体力状况，首先进行粥食疗法和催吐疗法。

།དེ་ལ་ལུས་བརྟ་བ་ནི། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཁ་ར་རྣམས་སྦྱར་བའི་ནང་དུ།
211-221b

སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བལ་པོ་སེའུ་བཏབ་སྟེ་རོ་སྐྱུར་བར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི་དོང་ཀའི་ཚིག་གུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཨ་རུ་ར་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ། ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་
ཏེ་གཏང་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་ནི། གླ་སྒང་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཤིང་མངར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ། པོ་སོན་ཆའི་ཚིག་གུ་དང་། འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཤ་ཟད་པ་
དང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒད་པོ་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བྱར་མི་རུང་སྟེ། ཁྲག་འབྱུང་བ་གཅད་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་འབྱུང་བ་བཅད་པའི་ཆོ་ག་ནི། པ་ཏོ་ལ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་
དང་། ནིམྤ་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དམར་རུ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། མ་ད་ཡན་ཏི་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་དང་། ར་མཉེའི་
རྩ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་སྒང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྲོ་ལོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་
གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། སྦྱར་བ་ནི་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་གྲང་མོར་བཏུང་ངོ་། །པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ས་ཚིག་
པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། ལྡུམ་བུ་བ་ཤ་ཀ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བའམ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་
211-222a

ཏོ། །ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བཙག་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆར་བའི་ཆུ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་འབྱུང་བ་གཅོད་དོ། །སེང་ལྡེང་
དང་། སཔྟ་པརྣ་དང་། པརྠ་དང་། ཤལྨ་ལི་དང་། ཀོ་བི་ད་ར་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

关于强身治疗，将酥油、蜂蜜、炒米粉和糖混合，加入訶子和尼泊尔酸枣制成酸味饮品服用。
关于泻药，取冬瓜籽、訶子、木尼荣、诃子等任选其一研成粉末，加入煮沸后冷却的水中，与糖和蜂蜜调和后服用。
催吐药方是：将甘松、毒茄、甘草煮汁冷却后，加入婆索那茶籽、牛奶和蜂蜜调和，这是治疗咳血病的最佳方剂，应当饮用。
对于肌肉消瘦、体力衰竭、儿童、老人和消瘦病患者，不宜使用催吐药和泻药，应当采用止血疗法。
关于止血疗法，有以下几种配方：
蛇瓜、芦苇花、楝树、红白檀香、柏树混合；
红小豆、婆沙迦、白芷、黑土、马当提迦混合；
迦俱罗、马鞭草根、两种蒺藜、甘草、竹根混合；
稻穗、訶子、达塔迦花、毒茄皮、索洛混合。
以上四种药方任选其一，各味等分煎煮，取汁冷却后加入糖和蜂蜜调和，是快速治疗咳血病的最佳方剂，应当冰凉饮用。
将普里扬古、酸枣、地榆、白芷等一同研成细粉，加入婆沙迦草捣汁或煎煮后的冷却汁液，任选其一，与糖和蜂蜜调和后饮用，也能治愈咳血病。
取鳄鱼爪甲、柏树、旃陀普里扬古、白芷、朱砂等任选其一研粉，加入雨水和糖调和后饮用，也能止血。
将紫檀、七叶树、帕他、木棉花、科毗达拉等花朵研粉，与蜂蜜调和食用，也能治愈咳血。

།ཨུ་དུམ་བ་ར་དང་། ཏཾ་པ་ལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལས་གང་
ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཀུ་ཤནྨ་དའི་འབྲས་བུ་རློན་པ་ཤུན་ལྤགས་བཤུས་ལ་ནང་གི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱང་བོར་ཏེ། བར་གྱི་ཤ་ཁམ་ཚད་དུ་གཏུབས་ལ། བརྔོས་པ་སྲང་བརྒྱད་བཅོྭ་ཌ྄་སྲང་བརྒྱད་དང་ཞུན་མར་བཟང་པོ་སྲང་
སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། དྲི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་པཏྲ་དང་། སུག་སྨེལ་རྣམས་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ན་ལེ་ཤཾ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གོ་སྙོད་
རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་གྱི་ཕྱེད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་
བའི་ནད་དང་། སྙིང་སྟོར་ལྡང་བ་དང་། ཐིབས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱུག་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། གློ་ལ་ཕན་ཞིང་། ཤ་སྐྱེ་བ་དང་། རོ་ཙ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤ་
མདོག་བཟང་བ་དང་། སྐད་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒུན་དང་། འོ་མ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཕྲི་ཤཾ་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་དང་། བ་ལ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་
211-222b

ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་ར་དང་། ཨེ་ཡ་བ་ལུ་ཀ་དང་། རྩ་དཱུརྦ་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལའི་གཟེ་མ་དང་། བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་རྣམས་
ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་སྟེ། རའི་མར་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཆར་བའི་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་གྱི་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་། མས་བཏང་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་ཡང་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་
སེལ་ཏོ། །བི་ད་རི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། དི་ན་ཏ་ལིའི་ཤིང་ཏོག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ལྡུམ་བུ་ཀ་ཀོ་ལ་དང་། ཁ་ལུང་གི་ཤགས་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་
འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་ཟོས་ན་རིམས་སེལ་ཅིང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། ལུད་པ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་དོ།

乌东巴拉果、檀波拉果、诃子、稻谷、葡萄等成熟果实任选其一，与蜂蜜调和食用，也能治愈咳血病。
取新鲜的库香玛达果实，剥去外皮，去除内部种子，将中间的果肉切成适量大小，取八两烤制，与八两乳酪和三十二两优质酥油一同煎煮。在其中加入所谓"三香"，即桂皮、旃陀叶、豆蔻各半两，以及乌苏果、那列香各半两，胡椒、荜茇、高良姜各二两。将这些研成细粉后加入，待冷却，再加入与酥油量一半的蜂蜜调和食用，也能治愈咳血病。
此方还能治疗肺破裂、肺痨消耗病、呼吸不畅、心悸、闭塞病、发热病、口渴病、咳嗽和呕吐等症。对肺部有益，能生长肌肉、增进食欲、增强体力、改善肤色，使声音悦耳。
葡萄以及所谓"四乳"，即沙拉帕尼、普里香帕尼、蒙加帕尼、马沙帕尼，以及巴拉、荜茇、芝麻、竹根等任选其一，与牛奶煎煮后饮用，也能治愈血病。
将糖、艾雅巴鲁卡、都瓦草、红白檀香、甘松、柏树、乌特帕拉花茎、红花、水晶等研成等量细粉，与羊油及四倍于油量的牛奶在雨水中煎煮，取剩余的油脂饮用，或者灌肠，或者涂身，或者滴鼻，任选其一进行，也能治愈咳血病。
将毗达利、甘草、两种美达、底那塔利果、尼泊尔酸枣、竹、迦俱罗草、卡隆茅草等等量研成细粉，在酥油和四倍于油量的牛奶与水中煎煮，取剩余的油脂适量食用，能治疗发热、便秘、腹胀、疼痛，并能消除咳嗽和咳血病。

།སྣ་ནས་
ཁྲག་འབྱུང་བ་ལ་ནི། དུང་དང་། བཙག་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་བཙགས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །བལ་པོ་སེའུའི་ཁུ་བ་དང་། རྩ་དཱུརྦའི་ཁུ་བ་དང་། ཤིང་ལོག་
ཀོག་གི་ཚིག་གུ་དང་། ཀུན་དོང་གི་ཁུ་བ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྣ་ཁྲག་ཟག་པ་གཅོད་དོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི། ཁྲག་ཚད་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་ཕོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བ་ལ་ནི།
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཁྲག་ལུད་པ་བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་ལས་འབྱུང་བ་ལ་ནི། འོ་མ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ཏེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བཙག་ཡུག་སྣམ། ཤིང་ཛམྦཱུའི་
211-223a

ལོ་མ་དང་། ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྨན་ཨ་ནནྡ་དང་།
གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། ཙན་དན་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་དམར་རུའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་
རྣམས་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་སྦྱར་ཏེ་དཀྲུགས་ལ་འཐུངས་ན་ཡང་། མོ་མཚན་ནས་འབྱུང་བའི་ཁྲག་གི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལྡུམ་བུ་བུན་སྣ་བ་དང་། ཤ་ལུ་ཀ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། ཨ་ལམ་བུ་ས་
རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཙོས་པས་མོ་མཚན་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཡང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་མུངྒ་པརྞི་བཏགས་ཏེ་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཙོས་པའི་ནང་དུ། སྲིན་བལ་ལམ། ཤིང་བལ་སྨྱུགས་ལ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་བཞག་ན་ཡང་ཁྲག་གཅོད་
ཅིང་འཇམ་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྤྱིར་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཆུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ལུད་ལ་ཆུ་གྲང་མོ་ཐུགས་པར་སོགས་པ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཟས་ཀྱང་སཱ་ལུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་དང་། རི་དྭགས་དང་བྱའི་
ཤ་བསིལ་བའི་བག་རྣམས་བཟང་ངོ་། །ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བརྒྱད་པ། གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于鼻出血，取贝壳、赭石、达塔卡花、甘草等任选其一研成细粉过筛，与妇女乳汁调和后滴鼻，即可止血。
尼泊尔酸枣汁、都瓦草汁、扭曲树枝、昆冬汁等任选其一滴鼻，也能止住鼻血流出。
对于咳血向下流出者，应按前述血热病的治疗方法进行。
对于咳血从男性生殖器流出者，应按后文详述的胆源尿病治疗方法进行。
对于咳血从女性生殖器流出者，以牛奶、糖、蜂蜜调和服用有益且能平息。或者取赭石布条、蒲桃叶、乌特帕拉根等任选其一研粉，加入洗米水与蜂蜜调和饮用，也能止住从女性生殖器流出的血。
或者取阿难陀药、甘达普里扬库、檀香、龙花等任选其一研粉，与酒调和饮用，也能止住从女性生殖器流出的血。
或者取赤豆根粉与蜂蜜和酸枣糖，加入洗米水调和搅拌后饮用，也能治愈从女性生殖器流出的一切类型出血。
或者取布恩纳巴草、莲藕、小豆、阿兰布萨等任选其一煮熟后，对女性生殖器进行熏蒸，也能去除疼痛。
又取蒙加帕尼研磨后与芝麻油一同煎煮，将棉花或木棉浸入后置于女性生殖器内，也能止血且使其柔软舒适。
总的来说，对于有咳血病者，浸入冷水中，或用冷水漱口等都是有益的。饮食方面，稻米、赤豆等，以及野兽和鸟类的凉性肉类都是良好的。
第七章"治疗血胀病"终。
第八章 治疗大痨病品
现在开始讲述治疗大痨病品。

།དེ་ལ་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ནི། ནད་གཞི་བཞི་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་
བརྩལ་དྲགས་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། དུས་སུ་མི་ཟ་བ་དང་རྒྱུ་འདི་བཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་མཚན་མ་ནི། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་།
211-223b

རིམས་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ཐལ་གོང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་སྐྱུགས་པ་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་
ལ། ཤ་བྲད་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་དོར་བར་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་སྨན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ན་ཆོ་ག་སྨྱུར་ཏེ་བྱའོ། །ཁ་ནས་རྣག་འདྲ་བ་དང་། བད་ཀན་དམར་བ་དང་། སྔོ་སྐྱ་དང་། ལྗང་གུ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་འབྱུང་ལ་དབུགས་མི་བདེ་
བ་དང་། ལུད་པས་དགར་ཏེ་ཉམ་ཐག་པ་དང་སྐད་འགགས་པ་ནི་མི་འཚོའོ། །ཁ་ཟས་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། ཤ་སྐམ་ཞིང་ལུས་ཟུངས་ཟད་དེ། ཕྱི་ས་ཁོང་ན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྲོག་ཟུངས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཁོང་ན་ཡོད་པ་དེ་མི་
བཀྲུ་བར་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ལ་གཅོང་ཆེན་པོ་ན་བ་ལ་ནི། གསོ་བའི་ལས་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བའི་ལས་འདི་ལྔ་བྱའོ། །
ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པ་ལ་ནི་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་བྱས་ན་དེ་དག་ཉིད་དུག་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གཅོང་ཆེན་པོ་ན་བའི་ཁ་ཟས་ནི། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུ་པ་སྨིན་པ་དང་། གྲོ་དང་། ནས་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་དགེའོ། །
སྐོམ་དུ་ནི་ཆང་བཟང་ངོ་། །བྱ་ནད་ནི་བྱ་དང་རི་དྭགས་ཀྱི་ཤ་ནད་དེ་དང་འཕྲད་པའི་ཤ་རྣམས་རུང་ངོ་། །དེའི་སྨན་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། མར་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཨ་{ཤྭ་}གནྡྷ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཁར་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

关于大痨病，是由四种病根所生。即：过度劳累、消耗病、大小便阻塞、不按时进食这四种原因所致。
其症状有：声音嘶哑、咳嗽、呼吸不畅、食欲不振、发热、头痛、肩痛、肋痛、心痛、腰肾疼痛、呕吐血痰等十一种表现。
若因这些症状而变得衰弱，肌肉消瘦且无气力者应当放弃治疗。除此之外的其他病情若有药可治，则应迅速施行治疗。
若从口中流出脓状物、红痰、灰白色痰、绿色痰、蓝色痰、黄色痰，且呼吸困难、咳嗽折磨而衰弱、声音嘶哑者，则不可救治。
若饮食大多只变成大小便，肌肉干枯且身体精华耗竭，仅靠体内存留的粪便维持生命者，不应清除体内的粪便，应当经常保护。
对于体力尚存的大痨病患者，应进行催吐药、泻药、鼻滴剂、强效下部导泻药、温和下部导泻药这五种治疗。
对于身体肌肉已消耗者，若实施这五种治疗，则会如同毒药一般，不可使用。
大痨病患者的饮食应当食用稻米、六十日成熟稻、小麦、大麦和赤豆等。
饮品方面以好酒为宜。禽类病则可食用禽类和野兽的相应肉类。
其药方是：胡椒、葡萄、糖研粉后与芝麻油、酥油、蜂蜜调和；或者阿湿甘陀、胡椒、糖研粉后与蜂蜜和酥油调和服用，能治愈大痨病。
注：原文中的{ཤྭ་}是梵文音译，在这里保持原样。

།ཡང་ན་བུ་བྲན་ཤིང་དང་། རྒུན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། {འབྲ་}གོ་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བུ་རམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་།
211-224a

པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། ཁ་ར་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་
རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཅིང་། སྐད་འགགས་པ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཆ་ལས་རེ་རེས་བསྐྱེད་པ་
དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བལ་བུའི་ཚད་ཀྱི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ཁ་ར་པི་པི་ལིང་གི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་གྱིས་ནི། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་།
མཆེར་པ་ན་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐེམ་པའི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་རྣམས་སེལ་ཞིང་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱུག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་
དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འདི་རྣམས་མས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཐ་མའི་ཆ་རེ་རེས་བསྐྱེད་པ་དང་དེ་རྣམས་བསྡམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ཁར་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་ནི་ལྐོག་མ་
འགགས་པ་ལ་ཕན་ཞིང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་
བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་ནི་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་སེལ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་། པི་ད་རི་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པུརྣ་ཎ་བ་
211-224b

དང་། བ་ལ་དང་། །ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ན་ག་བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །བྲག་ཞུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་
སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ལ། ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་ཆན་དང་། འོ་མ་ལྡན་པར་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཅོང་ཆེན་པོ་ནི་མྱུར་དུ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

或者将布兰树、葡萄、胡椒、诃子、葡萄干、蒺藜等一同调配；或将糖、余甘子、炒米、土荆芥、胡椒、藏菖蒲等一同调配；或将曼陀罗花、离苏叶、蓖麻、糖、鸟蓟等一同调配。以上任何一种药物配方研成粉末，加入适量酥油和蜂蜜调和服用，能治愈咳嗽、呼吸困难，使嘶哑的声音恢复。
将棉叶、那勒膳、藏菖蒲、胡椒按照由上至下的顺序，每味比前一味增加一份，桂皮、荜茇各用棉叶用量的一半，糖用胡椒的八倍，将这些配在一起研成粉末的药物，能治愈咳嗽、呼吸困难、食欲不振、脾痛、发热、消瘦病、胃火衰弱，对心脏有益，并能治愈腹泻、瘤、痔疮和呕吐。
将藏菖蒲、胡椒、那勒膳、龙花蕊花、桂皮、荜茇这些药物按照由下至上的顺序，每味比后一味增加一份，再加入与总量相等的糖，研磨调配成的粉末对咽喉阻塞有效，能治愈心痛、瘤和痔疮所致的衰弱。
将桂皮、荜茇、胡椒、竹茎、糖按照由上至下的顺序，每味比前一味增加两倍，研成粉末后与蜂蜜和酥油调配的药粉能治愈肋痛、呼吸困难、咳嗽，并能开胃。
将小树、毕达利、阿湿甘陀、诃子、补尔那那瓦、婆罗、阿提婆罗、那伽婆罗、泽麻等研成粉末，与酥油和蜂蜜调和服用，能治愈消耗性大痨病。
将岩脂、蜂蜜、三辛（即姜、胡椒、荜茇）、酥油和铁粉调配服用，同时以米饭和牛奶为食者，其大痨病将迅速痊愈。

།སྦྲང་རྩི་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། བྱི་དོང་ག་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་ཨ་རུ་ར་
རྣམས་སྦྱར་བ་ཟ་ཞིང་ཁ་ཟས་མཐུན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ཟ་བ་ནི་གཅོང་ཆེན་པོ་མི་བཟད་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཡོད་པས། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་གསར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་ཆ་མི་མཉམ་པར་
སྦྱར་བ་ཟོས་ལ། ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་ཆན་དང་། འོ་མ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་ཤ་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་ནིར་གུནྟིའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་དང་བཅས་པར་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་མར་དེའི་བཞི་ཆ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན།
གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟུངས་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་བརྟ་བར་བྱེད་དེ་ནད་དོ་ཅོག་ཀྱང་སེལ་ཏོ། །མ་ནུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། རྒུན་དང་། བ་ལ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཛྷ་ཏ་དང་། ཛི་བིནྟ་
དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དེའི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་
བྱས་ཏེ་བཙགས་པ་ལས་ཚོད་རན་པར་ཁུ་བཅུད་དང་སྦྱར་བའམ། ཤ་ཁུ་འམ། འོ་མ་སྐོལ་བའམ། ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པ་སྐོལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། གཅོང་ཆེན་པོའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །
211-225a

རའི་མར་དང་རའི་འོ་མ་དང་རའི་ཞོ་དང་རའི་གཅིན་དང་། རའི་རིལ་མའི་ཁུ་བ་འདི་རྣམས་ལན་ཚྭ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ལ་དེའི་རྗེས་ལ། རའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་ཏོ། །ནས་ལས་
བྱས་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ་རའི་ར་བར་ཉལ་ཏེ་རའི་འོ་མ་འཐུང་ཞིང་རའི་རིལ་མ་དང་གཅིན་གྱིས་ལུས་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱས་ན་ཡང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། འོ་མ་དེའི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཤིང་
མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་དང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་དུ་ནས་ཏིལ་མར་བཙགས་ཏེ་དང་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་ལ། ཡང་འོ་མ་བཞི་འགྱུར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་དང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་དུ་ནས་ཏིལ་མར་བཙགས་ལ། འོ་མ་དང་ཤིང་མངར་གྱིས་སྔ་
མ་བཞིན་དུ་བསྣན་ཞིང་། སྐོལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་ལན་བརྒྱར་སྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། ལུས་ལ་བསྐུ་བ་དང་མས་བཏང་བ་རྣམས་བྱས་ན། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རླུང་ནད་
དང་སྐྱ་རྦབ་རྣམས་སེལ་ཅིང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ།

将蜂蜜、酥油、毕东迦、岩脂、铁粉、酥油和诃子等调配服用，同时食用适宜且相宜的饮食，能治愈难以忍受的大痨病。或者，患有大痨病者服用糖、蜂蜜、新鲜酥油的调配，或者服用酥油、蜂蜜不等量的调配，以米饭和牛奶为食，身体将变得强健。
将尼尔衮提的根和叶捣碎取汁，与四分之一量的酥油一同煎煮，待只剩酥油时适量饮用，能使因大痨病而身体精华耗竭者恢复体力并变得强健，且能治愈一切疾病。
将曼陀罗花、离苏叶、葡萄、婆罗、青莲花、胡椒、札塔、济宾塔、甘草、拜格利、犬舌草、蒺藜、毒母果皮、泽麻等各等分研成粉末，与四倍量的酥油和四倍量的水一同煎煮，待只剩酥油时过滤，与精华液或肉汤或煮沸的牛奶或煮沸的阿魏等任何一种调和饮用，能治愈具有十一种征状的大痨病。
将山羊酥油、山羊奶、山羊酸奶、山羊尿、山羊粪汁与五种盐一同煎煮，待只剩酥油时适量饮用，之后饮用山羊奶，能治愈大痨病。食用大麦制成的食物，卧于山羊圈中，饮用山羊奶，用山羊粪和尿擦拭身体并沐浴，也能治愈消耗性大痨病。
将三十二两芝麻油与四倍量的牛奶和一两甘草粉一同煎煮，待牛奶煮干后过滤芝麻油使其清净无杂质，再与四倍量的牛奶和一两甘草粉煎煮，过滤后如前般加入牛奶和甘草，如此精心煎煮百次的芝麻油用于饮用、滴鼻、涂身和下部灌注，能治愈大痨病、心痛、风病和白癞，并能消除胸部以上的疾病、癫狂、咯血病和火毒。

།བིལྦ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བ་ལ་དང་། ལོ་མ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་ལ་པརྞི་
དང་། སྲི་ཤན་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་རྣམས་དང་། ལྡུམ་བུ་རིཏྠི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཟུར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། བུན་སྣ་བ་དང་། མེ་ད་དང་། ཛི་བིནྟ་དང་། ཀ་
ཀ་ན་སི་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཛ་ད་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། བུ་ཚ་རྟོ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཙན་དན་དང་། གྱི་ད་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་། བྱ་གྷྲི་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་འབྲུ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། འདི་
211-225b

རྣམས་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ། ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཏིལ་མར་དང་། ཞུན་མར་ཕྱེད་མ་སྲང་བཅུ་གཉིས་དང་།ཁ་ར་སྲང་ལྔ་བཅུ་བླུགས་ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་
བྱོག་ཏུ་རུང་བ་ཙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཚོས་ནས་ཕྱུང་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཉིས་དང་། སྨྱིག་རྐང་སྲང་བཞི་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། གྷནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་
རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་སྦྱར་བ་སྲང་གཅིག་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུའི་མིང་ནི། དྲང་སྲོང་ཙྱ་པ་ནའི་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། སྙིང་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དྲེག་དང་།
ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཅོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཅིང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། སྐད་སྙན་པ་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཀ་པིཏྟའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱི་ཤལ་གཉིས་ལས་སྲང་བཅོ་ལྔ་བཅོ་ལྔ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་
རློན་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། སྐོམ་ན་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཨ་རུ་ར་དེའི་ཕྱེད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ།
བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པའི་ཁུ་བ་བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་བླུགས་ཏེ་སྦྱར་བ་དེ་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། མཛེ་ནད་སེལ་ཞིང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་།
སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་དང་། སྐྲན་མེད་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ལ་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གཞན་ཞིག་བྱུང་ན།
211-226a

གསོར་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

毕尔瓦等五种根药、甘松、婆罗、四种叶药（即萨拉帕尔尼、斯利善帕尔尼、蒙格帕尔尼、玛夏帕尔尼）、利提果、胡椒、离苏叶、诃子、济瓦卡、铜草、獐牙菜、葡萄、布纳巴、美达、济宾塔、卡卡那西卡、青莲花、肉豆蔻、札达、布兰树、布擦托、蒺藜、檀香、吉达利、泽麻、拜格利、曼陀罗各一两，以及五百颗余甘子。
将这些药材放入六十四升水中（每升水按八两计算）煎煮，待剩余四分之一的水量时过滤，在药汁中加入芝麻油和酥油各六两，以及五十两糖，再次煎煮至适宜稠度。取出冷却后，加入两两胡椒粉、四两竹茎、六两蜂蜜，以及四种香料（即桂皮、甘达帕特拉、肉豆蔻、龙花）各等分共一两调配。
此药膏名为仙人恰帕那药。适量服用可治愈心痛、呼吸不适、口渴病、咳嗽、痰浊和消耗性大痨病等症状的痛苦，且能使心智清明、声音悦耳、增进食欲，成为滋补良药。
取迦比他果和比沙勒各十五两，鲜余甘子三十二两（若干燥则取十六两），诃子其半量，胡椒、艾拉瓦鲁卡、白芷、毕东迦、诺勒善各二两，放入六十四升水中煎煮，待剩余四分之一的水量时过滤冷却，加入二百两糖调配。服用此药可治愈痔疮、大痨病、麻风病，并能消除浮肿、白癞、发热、脾病、心痛、腰肾疼痛和瘤块，还能治愈胃病、黄眼病、白斑、虫病和食欲不振。
若大痨病患者出现发热等其他严重疾病，应对可治愈的病症分别采用相应的治疗方法。

།མདོར་ན་སྐེམ་པའི་ནད་གཅོང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ལུས་བཀྲུ་བ་དང་། དྲི་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བརྟ་ཞིང་། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་
བའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།། །།
༄། །དགུ་པ། སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ།
སྐྲན་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་ནས། ཁོང་པའི་ནང་དུ་སྐྲན་ཕུར་མ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་
གི་གནས་ནི། གློ་གཡས་གཡོན་དང་། སྙིང་ག་དང་ཆུ་སོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་གང་དེའི་མཚན་མ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྲན་ནོ་ཅོག་ནི་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། རླུང་གི་ཤས་ཆེ་
བ་དང་། རྒྱུ་མ་འཁྲུག་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་མང་དུ་འོང་བའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། ཟུག་ཅིང་གཟེར་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་
ཉིད་འཕར་བ་དང་། གནས་འཕོ་བ་དང་། ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ལྟག་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་། ཟ་འགྲམ་དུ་ཟུག་པ་དང་། རུ་ཤིང་ན་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་
བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་བ་དང་། ཁར་ཁ་བ་བྲོ་བ་དང་། སྐྲན་ཉིད་རེག་ཏུ་མི་བཟོད་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ཡི་ག་
འཆུས་པ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་{འབྲང་}བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཁ་ཟས་འཇུར་མི་བཏུབ་པ་དང་། སྐྲན་ཉིད་སྲ་ཞིང་ཕྱིར་རློ་བ་དང་སྐྱུགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་ནི། སྐྲན་ཉིད་མི་བཟད་
211-226b

པར་ན་ཞིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྡོ་བཞིན་དུ་སྲ་ཞིང་ཕྱིར་རློ་བ་དང་། སེམས་དང་། ལུས་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གསོར་མི་རུང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་སྐྲན་ནི། མངལ་རླུག་པ་དང་། བུ་བྱུང་བ་དང་། ཟླ་མཚན་
འཛགས་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། སྐྲན་ཉིད་ན་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་སྦྲུམ་མ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྲན་གྱིས་ཉམ་ཐག་སྟེ། རུལ་སྦལ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རློ་ཞིང་རྩ་མངོན་ལ་ནད་མང་པོ་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཐེགས་ཤིང་། སྙིང་ག་དང་། ལྟེ་
བའི་ཕྱོགས་དང་། རྐང་ལག་སྐྲངས་ཏེ་མི་བཟོད་པར་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བླུད་དོ།

总之，对于患有消瘦性大痨病者，应当通过沐浴、按摩等方法增强体质，提升体力。这是第八章治疗大痨病章。
第九章 治疗瘤块章
瘤块是由饮食不当和卧坐等生活习惯不当导致风等体素极度紊乱，在腹内形成如同楔子般的肿块，共有五种。这五种瘤块的位置在左右肺部、心口和小腹部位。现在将阐述其症状和治疗方法。
所有瘤块都有以下共同症状：食欲不振、大小便秘结、风气偏盛、肠道紊乱、腹部胀满、频繁打嗝等。
风引起的瘤块症状为：疼痛刺痛、腹部胀满、大小便阻塞、瘤块跳动、位置移动、大小变化、颈部、头部、腮部疼痛以及肋骨疼痛。
胆引起的瘤块症状为：身体发热、口渴严重、头晕、出汗、打酸嗝、口中有苦味、瘤块触痛难忍。
痰引起的瘤块症状为：唾液过多、食欲不振、胸部发热且口水流出、呼吸困难、咳嗽、食物难以消化、瘤块坚硬外凸且呕吐。
三者混合引起的瘤块症状为：瘤块疼痛难忍且灼热、如石头般坚硬外凸、损害心智、身体和消化之火，此类瘤块不可治愈。
女性血瘤是由流产、分娩和月经失调引起，瘤块疼痛灼热，形状如同孕妇腹部。
对于因瘤块而虚弱，如乌龟般外凸且血管显露，并伴有多种严重并发症，心口、脐部周围和四肢浮肿难忍者，应当放弃治疗。
对于风引起的瘤块，首先应服用药用酥油。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱེ་མའི་སྨན་དང་། ལུས་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། དུག་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་
བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་ནི་བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཆུའི་
ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཁ་རུ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པོ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དེ་དང་མཉམ་པ་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ན་བ་དང་། བཅན་དུ་སེལ་ཅིང་
སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ།
211-227a

སྨན་ཙི་རི་དང་། བིལྦ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་པ་ནི་སྐྲན་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་ལུད་པ་རྣམས་
སིལ་ཅིང་། རིམས་དང་། ཆམ་པ་དྲག་པོ་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩབས་རུ་
ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། བལ་པོའི་སེའུ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨ་ཛ་གྷནྡྷ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། ཞོ་མར་དང་བཞི་
འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་པ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ།

之后应当用粉剂药物、涂抹油脂、毒药、强力下泻剂灌肠和温和灌肠剂等方法进行治疗。其中药用酥油的制法是：将必栗加、三果、三辛香、茴香叶、小茴香果和土荆芥等与酥油、牛奶、水一起煎煮，待只剩酥油时适量饮用，可治疗风引起的瘤块。
将岩盐、炒青稞灰、白芷、硫磺、诃子、土荆芥、必栗加和三辛香等各二两的粉末，与三十二两酥油、等量牛奶、四倍于酥油的水一起煎煮，待只剩酥油时适量饮用，也可治疗风引起的瘤块疼痛，并能治愈呃逆、呼吸困难、虫病、脾病和咳嗽。
将藏菖蒲、茴香、土荆芥、胡椒、炒青稞灰和岩盐等各一两的粉末，与药汁、木苹果煎汤和三十二两酥油一起煎煮至只剩酥油，此方可治疗瘤块、便秘、痰饮、呼吸困难、胃病和咳嗽，是治疗发热、重感冒、脾病和痔疮的最佳方剂。
将阿魏、甘草、三辛香、车前草、豆蔻、白芷、碱盐、岩盐、小茴香果、防风、炒青稞灰、尼泊尔茴香、曼陀罗、阿育甘陀、利子尔瓦、土荆芥和拉拉普等药物粉末，与酥油和酸奶油（四倍量）一起煎煮至只剩酥油，可治疗风引起的瘤块、疼痛和腹胀等疾病。

།སྦ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དབྱི་མོང་དང་།
ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ལ་ཕུག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ། ཞོ་དང་མར་འོ་མར་ལྡན་པའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པས་སྐྲན་དང་ཟུག་ཅིང་
ན་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པ་སེལ་ཅིང་། མངལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ཟས་འཇུར་མི་བཏུབ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །མར་དང་སྦྱོར་བའི་སྨན་བསྟན་པ་འདི་དག་ཉིད་
ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་སྐོལ་བ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་། ཆང་དང་། རྩབས་སྐྱུར་བོ་དང་། ཚ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩབས་རུ་
211-227b

ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ། དང་པོའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་།
ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏེ། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། ཕོ་བའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བཤད་དོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཁ་ལུད་དང་། སྟར་བུ་དང་། བལ་པོའི་སེའུ་དང་། རྒྱམ་
ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་བཟང་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །རྩབས་རུ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་
རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པས་ཉམ་ཐག་པ་བདེ་བར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་ག་དང་། བྲི་ཧ་ཏཱི་དང་། དནྟའི་རྩ་བ་དང་། སྣུ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་
མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཉིན་རེ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ནས་ཐུར་དུ་བཀྲུས་པས། ཁ་ཟས་ཤ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན། སྐྲན་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་
དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

将巴玛果、豆蔻、土荆芥、三辛香、茴香、拉拉普、岩盐、防风和胡椒根等的粉末，与沙棘果和萝卜一起煮成酸性汤剂，再与酸奶、酥油和牛奶一起煎煮，待只剩酥油时，可治疗瘤块、疼痛、便秘，并能消除子宫疾病、消化不良、痔疮、呼吸困难、心痛和胁痛。
这些与酥油配伍的药物细细研磨后，配以开水、酸奶清、酒、酸味发酵液或盐水中任何一种饮用，也可治疗瘤块、疼痛等疾病。
将阿魏、白芷、碱盐、藏菖蒲、拉拉普、诃子、土荆芥和茜草按照上述顺序，每味药量比前一味增加一份，研磨成粉末后与前述酒等任何一种配合饮用，可治疗瘤块、腹胀和水肿，并能消除疼痛、痔疮、呼吸困难和咳嗽，据说还能增进胃火。
将阿魏、卡鲁、甘草、尼泊尔茴香、岩盐和碱盐等的粉末与优质酒配合饮用，也可治疗风引起的瘤块。
将碱盐、岩盐、甘草、炒青稞灰和阿魏等的粉末与酸奶清等任何一种配合饮用，可使瘤块、疼痛和便秘所困扰的病人获得安乐。
将必栗加、布里哈提、丹塔根、斯努哈克希拉、三果和岩盐等各二两的粉末，与八两酥油和四倍于酥油的水一起煎煮，待只剩酥油时，每日服用半两并配以肉汤，然后进行下泻，同时食用含肉的饮食，可治愈瘤块、便秘、麻风、痔疮、消化能力减退和水肿等疾病。

།ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། སྣུམ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཀམ་བི་ལྱ་ཀ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། རྒྱམ་ཚ་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་བརྒྱད་
དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་མིང་ནི་དྷི་བིནྡུའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་ཉིན་རེ་ཞིང་ཞོ་གཉིས་གཉིས་འཐུངས་ལ། ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོས་ཕུལ་ཏེ་ཐུར་དུ་བཀྲུས་ན་སྐྲན་ནོ་ཅོག་དང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་
211-228a

བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བུ་ཚང་རྟོ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་དང་། མ་ཧཱ་ཏིཀྟ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། བ་ཤ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏང་སྟེ།
ལྟོ་འཇམ་པོར་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བཅུད་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་སྨན་འཚོ་
བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྣ་བཅུ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ལུད་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་མར་ཨ་རུ་རའི་བཞི་འགྱུར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་
གྱི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཡོད་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་དམ།
ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། ཀམ་བྱི་ལའི་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་བ་བཏབ་སྟེ་ཐུར་དུ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་ནི་དུགས་དང་། བཅིང་བའི་དུགས་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་རྣོན་པོ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་
བ་རྣོན་པོ་དང་། སྔར་རླུང་སྐྲན་གྱི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གསོ་བར་བྱའོ། །དྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་
ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་མར་དང་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་མིང་ནི་སྲང་དྲུག་པའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཕོ་བའི་ནད་
211-228b

དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཆེར་པའི་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་འཇོམས་ཤིང་སྐྲངས་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་མེད་པར་བྱེད་དོ།

取木尼荣、斯努哈克希拉、庵摩罗果、巴拉卡、甘必利亚各一两，岩盐半两，将这些药物研成粉末，与八两酥油和四倍于酥油的水一起煎煮，待只剩酥油时，此方名为"滴滴酥油"。每日服用二钱，以温开水送服后进行下泻，可消除一切瘤块和水肿。
对于胆病所致的瘤块，首先应服用布仓托等药酥油、大苦药酥油或婆沙迦等药酥油中的任何一种，使腹部柔软后，再服用泻药，之后进行灌肠治疗。
用尼亚格罗陀等类药物或乌特帕拉等类药物中前述任何一种煎煮的汤剂，与酥油一起，加入前面提到的十种"养生"药粉，煎煮至只剩酥油，适量饮用可治疗胆病引起的咯血性瘤块。
将诃子粉与四倍于诃子的酥油，以及四倍于酥油的庵摩罗果煎汤一起煎煮，待只剩酥油时适量饮用，也可迅速治愈胆病所致的瘤块。
或者对于胆病性瘤块，可服用三果煎汤加入木尼荣粉，或者加入白糖和甘必利与蜂蜜调和后进行下泻治疗。
对于痰病所致的瘤块，应以热敷、包敷、服用药酥油、强效泻药、强效灌肠药、强效下泻灌肠药，以及前述治疗风性瘤块的方法进行治疗。
名为"生热"的药方：藏菖蒲、胡椒、胡椒根、土荆芥、茴香、炒青稞灰各一两，与三十二两酥油和牛奶，以及四倍于酥油的水一起煎煮，待只剩酥油时，此方名为"六两酥油"。适量饮用可治疗痰病所致的瘤块。
还可治疗胃病、白浊病、脾病、咳嗽、呼吸困难和发热，并能消除肿胀和便秘。

།དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་དྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་
རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་མར་སྔར་བཤད་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤིང་
ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་དོ། །རྩབས་རུ་ཚ་དང་ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་བད་ཀན་དང་རླུང་དང་འཕྲོད། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་གྱི་ཁྲག་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ཟླ་བ་བཅུ་འདས་ན་བུ་མ་ཡིན་
ཏེ་སྐྲན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། སྨན་མར་བླུད་པ་དང་དུགས་བྱས་པས་ལྟོ་འཇམ་པོར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་པའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཤུ་ཏི་དང་། ཙི་རི་བིལ་བའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བརྒི་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་
མར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་མངལ་གྱི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་སྐོལ་བའི་ནང་དུ། བུ་རམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཞུན་མར་དང་། བརྒི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་གི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །བུད་
མེད་ཟླ་མཚན་མི་འབྱུང་བ་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀིངྴུ་ཀའི་ཐལ་བ་བླུགས་ལ་བསྐོལ་ཏེ་ཡང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཁྲག་གི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །
ཁྲག་གི་སྐྲན་ཁོང་དུ་གྲམ་སྟེ་མངལ་གྱི་ཁྲག་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མི་ཆོད་པ་ལ་ནི། ཁྲག་ལུད་པའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་དང་། རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅད་ཅིང་ན་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱའོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འབྱང་དུ་མི་བཏུབ་པ་
211-229a

ལ་ནི། སྨན་པ་སྔོན་བྱེད་པ་མཐོང་ཞིང་གོམས་པས་ལག་པའི་རྩ་གཏར་ཞིང་། བད་ཀན་དང་རླུང་{ལས་}གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་མེ་བཙའ་གདབ་པར་བྱའོ། །སྐྲན་ཅན་ལ་ནི་མདོར་ན། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་བག་སྤང་
ཞིང་། མེའི་དྲོད་དང་། ཉམས་སྟོབས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་རྣམས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལས་དཔག་ཅིང་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་པ། དེ་མུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་དམུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དམུ་
རྩིངས་ནི་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ནས། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་ཏེ་རྩ་དང་འཛག་སྒོ་རྣམས་འགགས་པ་ལས། དམུ་རྫིངས་ཀྱི་ནད་མ་རུངས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

用冬嘎等类药物煎煮的汤剂，与酥油一起，加入上述名为"生热"的六种药物研成的粉末，煎至只剩酥油；或者适量饮用前述的胡椒等配制的酥油，也可治疗痰病所致的瘤块。
服用岩盐、土荆芥、阿魏粉末与酸奶调和，也可生发体内之火。服用碱盐和萝卜粉末与酸奶调和，也适合痰病和风病。
对于女子经血所致的瘤块，若超过十个月不是胎儿而确定为瘤块时，应服用药酥油并进行热敷使腹部柔软，之后进行油疗并服用泻药。
将生姜、奇利比尔瓦树皮、桂皮、维吉和胡椒等研成粉末，与芝麻油煎汤调和服用，也可治疗经血所致的瘤块。
在煮沸的芝麻中加入糖、三辛香、酥油和维吉等粉末服用，也可治疗血性瘤块。
对于女子月经不通，应将庵摩罗果煎汤中加入金须树灰煎煮后服用。或者服用炒青稞汤与三辛香粉末用酒调和，也可治疗血性瘤块。
对于血性瘤块散布体内，导致经血大量流出不止者，应以前述治疗咯血的方法和治疗风病的方法来止血并缓解疼痛。
对于风等所致难以治愈的病症，应由经验丰富的医生进行手部放血，对痰病和风病所致的瘤块要施以灸法。
总之，瘤块患者应避免食用重浊之物和易生痰湿的食物，应经常保持体内之火和体力，饮食应根据病情轻重来调节。
第九章治疗瘤块完。
第十章 治疗水肿品
现在开始讲解治疗水肿的章节。水肿是由于体内之火微弱，食用不适宜的食物导致病根紊乱，身体出汗后饮用冷水，使经脉和排泄通道阻塞而引起的八种严重水肿病。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་
གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལྟོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་ལྟར་ན་བ་དང་། སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། རྐང་ལག་དང་རླིག་པ་སྐྲངས་པ་དང་། གཉེར་མ་ནག་པོ་འབྱུང་ཞིང་རྩ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་
པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ལྟོ་ཤ་རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྩ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོས་གཡོགས་པར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་
དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། འབྱང་དཀའ་བ་དང་། ལྟོ་འཁྲང་
བ་དང་། པགས་པ་སྟུག་པ་དང་། རྩ་མདོག་དཀར་པོས་གཡོགས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ནི། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་བྱི་སྟེ་ཟོས་པ་དང་། འབེབས་པར་བྱེད་པ་དང་།
211-229b

ལུས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་དུག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་གློ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱའོ། །གཡོན་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་
ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་བད་ཀན་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་བྱ་སྒྲོ་དང་སྤུ་འདྲེས་པ་ཟོས་ཏེ། རྒྱུ་མ་འགགས་ཏེ་ཕྱི་ས་མི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས།
སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བའི་བར་གྱི་ནང་དུ་དམུ་རྫིངས་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ་གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཟག་རྔུ་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་རྒྱུ་མ་ནང་ནས་བརྟོལ་ཏེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཁུ་བ་ཕྱིར་ཟགས་པ་ལས་ནང་དུ་གྱུར་ཏེ། ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ཟུག་
ཅིང་ན་བ་བྱུང་བའི་མིང་ནི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣུམ་བག་འཐུངས་སམ། སྐྱུག་སྨན་ནམ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་
ལ། ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན། ལྟོ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཟླུམ་ཞིང་ཆེར་གྱུར་ཏེ། མདོག་སྣུམ་ལ་ལྟོ་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དམུ་རྫིངས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་མ་བརྡོལ་བའི་དམུ་རྫིངས་དང་། གཞང་འགགས་
པའི་དམུ་རྫིངས་གཉིས་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་གཞན་ནི་གསོ་དཀའ་བར་བཤད་དེ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཆུའི་དམུ་རྫིངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།

风引起的水肿症状为：腹部刺痛，如被刺穿般疼痛，发出声响，手脚和阴囊肿胀，出现黑色皱纹且血管显露。
胆引起的水肿症状为：腹部触摸柔软，发热，出汗，口渴严重，身体发热，头晕，血管呈青色和黄色覆盖。
痰引起的水肿症状为：唾液增多，身体沉重，呼吸不畅，嗜睡，肿胀，食欲不振，发热，难以治愈，腹部胀满，皮肤变厚，血管呈白色覆盖。
三病合并引起的水肿是：因为想要控制女人而食用头发、指甲等物，或因服用堕胎药，或因服用损害身体的毒药而产生，应知具有所有症状。
水肿在右胸部出现的称为肝水肿，在左侧出现的称为脾水肿。这两种都是由痰和血紊乱引起，是胆和痰两者合并所致。
因食入混有鸟毛和兽毛的食物，导致肠道阻塞，大便不通而引起的水肿，在心窝和脐部之间生成水肿，这种很难治愈，称为肛门阻塞水肿。
食用带刺的食物导致肠道内部破裂，食物汁液外漏转入体内，在脐下疼痛，这种称为肠破裂水肿。其症状与前述水疝痛的症状相似。
所谓水性水肿，是在服用油性物质或吐药、泻药之后，饮用冷水而致病，腹部圆大，呈油亮色泽，如同皮囊充满。
这八种水肿中，肠破裂水肿和肛门阻塞水肿两种不可治愈。其余的虽然难治，但其中的水性水肿应当放弃治疗。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་
དང་། སྐོལ་བའི་སྨན་མར་བླུད་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་བག་གི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ་ལྟོ་ཞི་བར་གྱུར་ནས། ལྟོ་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བར་རས་ཀྱིས་བཅིང་བ་དང་། ནད་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་སྦྱར་བས་ལྟོ་བསྐུས་པའི་སྟེང་ནས། པགས་པ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་སྤུ་
211-230a

འཇམ་ལ་མ་རུལ་བ་ལ་ལིག་ཏོ་བྱས་པའམ། དེ་མེད་ན་དར་སྲིན་བལ་ཅན་གྱི་ལིག་ཏོའམ། ལུག་ལྤགས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་དུགས་བྱས་ལ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་
མས་བཏང་བ་དང་། སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་། ཁུ་བཅུད་དང་ཤ་ཁུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་བ་རྣམས་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མཁྲིས་
པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། ཐོག་མར་{འཇམ་}རྩི་སྨན་རོ་མངར་བའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་སྐོལ་བ་འཐུངས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་
པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བས་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་
སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་བསྐ་བས་བཅིང་བའི་དུགས་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱང་སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་
སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ལ་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པར་བཟའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་ཐོག་མར་འཇམ་རྩི་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མར་སྔར་བཤད་པ་བཏང་ནས་དུགས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ། ཤིང་
སྣུ་ཧ་ག་ཤི་རི་དང་། སྐོལ་བའི་མར་གྱི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་སྨན་མུ་སྐ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱ་ཞིང་། འཇམ་རྩི་
211-230b

མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱ་སྟེ། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་ནི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གོང་མ་ཉིད་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་ཕབས་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་
བོན་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་སྦྱར་རེ་བས་བཅིང་བའི་དུགས་བྱའོ།

对于风引起的水肿，应服用斯帝拉等类药物研成的粉末和煎煮的药油，进行热敷，施用油性泻药。待腹部平复后，用布带缠绕以防腹部再次膨胀，并用适合该病的药物调配后涂抹腹部。在此之上，用温热且毛质柔软未腐坏的皮革制成的暖垫，若无此物则用带蚕丝的暖垫或羊皮进行热敷。将苦马豆粉末与芝麻油一同煎煮制成的软膏从下部施用，以斯帝拉等类药物煎煮的汤剂配制成的强效灌肠剂从下部施用。食物应与牛奶、精华汤或肉汤任一搭配食用，这些都应当依次进行。
对于胆引起的水肿，首先服用甘味药粉与酥油煎煮而成的药物，之后用木尼荣和三果的粉末在酥油中煎煮成的泻药。或者用尼亚格若陀等类药物煎煮的汤剂与酥油同煮，取其剩余的酥油与蜂蜜和糖调配，作为强效灌肠剂从下部施用，这也要与前述软膏灌肠同时使用。软膏灌肠是指将尼亚格若陀等类药物煎煮的汤剂中加入该类药物的粉末与芝麻油一同煎煮，取其剩余的芝麻油过滤后使用。然后用稠粥热敷包裹，食物也要与斯帝拉等类药物煎煮的汤剂和牛奶同煮，取其剩余的牛奶一同食用。
对于痰引起的水肿，首先使用胡椒等配制的药油软膏如前所述，热敷之后，用树木斯努哈嘎希日煎煮的酥油泻药。之后用木斯卡等类药物煎煮的汤剂与芝麻油、牛尿和三辛香粉末调配成的强效灌肠剂从下部施用，也要进行软膏灌肠治疗。软膏灌肠是指将上述同样的药物类别煎煮的汤剂与芝麻油和三辛香粉末一同煎煮，取其剩余的芝麻油过滤后使用。然后用酵母、萝卜籽和芥子混合制成的敷料进行热敷。

།ཁ་ཟས་ནི་རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་དམ་འོ་མ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་དཔག་ཅིང་བཟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་སོགས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་
ཀྱི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ནི། བོག་དང་། ཤཾ་ཀི་ནིའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བཏང་ངོ་། །མཆེར་བའི་དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་ཡང་། འཇམ་རྩི་དང་། དུགས་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་
པའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ། ལག་པ་གཡོན་པའི་གྲུ་མོའི་ནང་གི་རྩ་ཡང་གཏར་བར་བྱའོ། །བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཕྱེ་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ཆ་མ་ཆོམ་དུ་བརྡུངས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྣོས་ནས། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་
ལ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲན་དང་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཤིང་
བ་ལ་ཤའི་ཐལ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །རོ་ཧི་ཏ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་ནམ། ཆུའི་ནང་དུ་{སྦངས་}ཏེ། འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། གཞང་
འབྲུམ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་འམ་ཉ་ལྕིབས་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚོད་རན་པར་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །མཚེར་པའི་དམུ་རྫིངས་
211-231a

གསོ་བའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། ལག་པ་གཡས་པའི་གྲུ་མོའི་ནང་གི་རྩ་གཏར་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་ས་ལ་སོགས་
པ་ལྟོའི་དྲི་མ་ཤས་ཆེ་བས་ནི། བཀྲུ་སྨན་ལན་མང་དུ་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་ཨེ་རཎྚའི་མར་འོ་མ་དང་བ་གཅིན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ལན་མང་དུ་བཏུང་བར་བྱའོ། །
ཡང་ན་ཏིལ་མར་ཤིང་ཀུན་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། སྨན་ཛྱོ་ཏི་ཀའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། སྣུ་ཧ་ཀྵི་རི་སྲང་གཅིག་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་དྲུག་
བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ། བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

食物应当用豆类精华汤或牛奶配以三辛香适量食用。对于多种因素引起的水肿，应当运用前述风引起的水肿等病症的所有治疗方法。或者对于此病，也可使用博克和商基尼粉末与酥油一同煎煮成的泻药。
对于脾脏水肿患者，也要进行软膏、热敷、泻药等治疗，并要放血左臂肘内的脉。将毕当嘎、苦马豆、岩盐、面粉、白芷等按相等份量捣碎，涂抹酥油后放入密封容器中，细细研磨后与牛奶调配服用，可以消除肿块和脾脏水肿。或者用白芒果煎煮的汤剂与岩盐、苦马豆、胡椒的粉末调配；或者用白芒果煎煮的汤剂与波罗树灰和炒麦灰调配后服用。
若服用罗希塔卡和诃子粉末用牛尿或水浸泡，可以消除一切水肿、脾脏病、尿频病、痔疮、虫病和肿块。或者用岩盐或鱼鳞灰与牛奶调配适量饮用。或者对于脾脏水肿，用胡椒粉与牛奶调配服用。
所有用于治疗脾脏水肿的方法也可用于肝脏水肿。或者对于肝脏水肿，应当放血右臂肘内的脉。由于水肿患者粪便等腹部污物较多，故应多次使用泻药。
之后还要讲述水肿的一般治疗方法：对于水肿，应当多次饮用蓖麻油与牛奶或牛尿任一调配。或者用芝麻油与阿魏和碱灰调配，或者用觉底卡药粉与牛奶调配服用。将三十二两酥油和八倍于酥油的牛奶中，加入一两斯努哈克希日和六两木尼荣粉末煎煮，取其剩余的酥油过滤后适量饮用，也可消除水肿和肿块。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱ་རྣུ་དང་། པོག་དང་། ཤི་དྲོད་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པུ་ཙེ་
ཤེལ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་། ཤ་ཁུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཚེར་པའི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་།
ཁྲག་ཚད་དང་། སྐྲངས་པ་འོར་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །སྨན་བིག་ཤ་ལ་དང་། ཤིང་ཁི་ནི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཤིང་དོང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཡུང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀཾ་བི་ལྱེ་ཀ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་གཞན་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར། མ་ཧེའི་གཅིན་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་འབའ་ཞིག་བཏུང་ངམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་
211-231b

གཞན་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར། རྔ་མོའི་འོ་མ་འབའ་ཞིག་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པ་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲངས་པ་དང་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་ཤིང་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་ཟགས་པའི་ནང་དུ་སྦངས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་བཏུང་
ངོ་། །ཡང་ན་དམུ་རྫིངས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབྱི་མོང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་། སྒ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དབྱི་མོང་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྒ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་
དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤི་དོང་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་བསལ་བའི་ཕྱིར། སྨན་བྱི་ཤ་ལ་དང་། ཤིང་ཀི་ནི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤི་དོང་དང་།
བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་ནི། ཕལ་ཆེར་ནད་གཞི་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་
བའི་དམུ་རྫིངས་དང་། ཆུའི་དམུ་རྫིངས་དང་། གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིངས་འདི་གསུམ་ལ་ནི། སྨན་པ་ཆོ་ག་ཤེས་པས་སོ་ཤི་རྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ་ལྟ་དབུག་པ་དང་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ།

三果、鸟如、博克、希卓、白芷、犬舌草、斯巴果、普切谢、木尼若、岩盐、胡椒粉末与牛尿、温开水、肉汤任一调配服用，可以消除所有因肿块、水肿、脾脏病、麻风、痔疮、血热、浮肿腹痛而痛苦的病症。
药物毗沙拉、基尼树、檀香根、木尼荣、东树、三果、芜菁、毕当嘎、甘比利亚等的粉末与牛尿调配服用，也可消除水肿。
七日之内不食不饮其他食物饮品，只饮用水牛尿与牛奶的调配；或者一个月之内不食不饮其他食物饮品，只饮用母骆驼奶，也可消除浮肿腹痛的肿胀和水肿。
或者对于水肿患者，将胡椒粉在斯努哈树乳汁中浸泡后适量饮用。或者为了平息水肿，将独蒙、檀香根、苦马豆、毕当嘎、三辛香等的粉末与牛奶调配；或者将桂枝、苦马豆粉末与牛奶和姜煎汤任一调配；或者将独蒙、荜茇粉末与牛奶和姜煎汤任一调配饮用。
炒麦灰、碱灰、苦马豆、三辛香、希东、五种盐等的粉末与酥油调配服用，可消除一切肿块和水肿。为了消除一切水肿，应饮用毗沙拉药、基尼树、檀香根、希东、蒺藜等的粉末与牛尿调配。
总之，一切水肿大多由多种病因聚集而生，因此对一切水肿都要进行平息风等病因的治疗。对于肠穿孔水肿、水性水肿、肛门阻塞水肿这三种，医生在了解治疗方法后应当承诺治愈，并进行放气和切开的

།དམུ་རྫིངས་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་ཁ་ཟས་སུ་ནི། །
འབྲས་སཱ་ལུ་རྣམས་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འོ་མ་དང་། སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་རྣམས་ཉམས་སྟོབས་ལས་དཔགས་ཏེ་དལ་ཞིང་བཏུང་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་ནི་ཆུ་བཏུང་བ་དང་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་།
211-232a

ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་བསྐྱེད་པའི་བག་དང་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་མི་བྱའོ། །བཞོན་པ་ལ་ཞོན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་གཅིག་པ། གཅིན་སྙིན་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་གཅིན་སྙི་
བའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དུ་གྱུར་
གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དེས་ཐོག་མར་འདེབས་པའི་མཚན་མ་ནི། སོ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྐང་ལག་ཚ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་
མདོག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁར་མངར་བ་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི། ཆུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཆང་འདྲ་བ་དང་། འབྲས་
ཕྱེ་འདྲ་བ་དང་། ཕྱེ་མ་འདྲ་བ་དང་བསྐ་བ་དང་། འབྲེད་པ་དང་། ལན་ཚྭ་འདྲ་བ་དང་། དབུ་བ་འདྲ་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་བཅུའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི་ལྗང་སེར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། བཙོད་
ཁ་དང་། ཐལ་ཁ་དང་། ཁྲག་འདྲ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ཚོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི། མར་ཁུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་འདྲ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་འདྲ་བ་དང་། ཞག་འདྲ་བ་ཞེས་
བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སོ་སོའི་མིང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་བཞིན་དུ་ལྟའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་གསོ་སླ་བར་བཤད་དོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། གསོར་མི་རུང་བར་མཐོང་ངོ་། །
211-232b

མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱིས་གསོ་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ།

对于水肿患者的饮食，应当根据体力缓慢饮用沙卢米、大麦、豌豆、牛奶，以及陆地动物的肉汤。水肿患者不应饮水、白天睡眠、食用重口味食物，不应做增生痰湿和剧烈运动的事情。应当完全避免骑乘坐骑。水肿治疗章第十终。
第十一章 糖尿病章
现在讲解治疗糖尿病的方法：由于食用不适宜的食物，以及坐卧等生活习惯的过失，会产生二十种糖尿病，这是诸位仙人所说。
糖尿病初期的征兆是：牙齿等处异常污垢增多、手脚发热、身体呈红色、口渴严重、口中有甜味。
其中，痰湿所致的糖尿病有十种名称：似水、似甘蔗汁、似酒、似米粉、似粉末、涩性、分离性、似盐、似泡沫、似精液。
胆汁所致的糖尿病有六种名称：青黄色、蓝色、红花色、灰色、似血、发酵酸味。
风所致的糖尿病有四种名称：似酥油、似蜂蜜、似象尿、似油脂。
这些糖尿病的症状都应按照各自名称所示的样子来观察。其中，痰湿所致的较易治愈。风所致的被认为不可治愈。胆汁所致的可以通过饮食和药物维持治疗。

།དེ་ལས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྨན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བ་ཐ་དང་།
སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཡུང་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྤོས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་སཱ་ཞལ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཀ་དམ་པ་དང་། སྐྱེར་པ་
དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀཏྤ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། ཏི་རི་ཏ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨཾ་པ་ཤྠ་
དང་། སེང་ལྡེང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨགྨི་མནྠ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ལས། གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་ཤས་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་
གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། པ་ཊོ་ལ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ནི་ལ་བ་རི་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་
དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཤུག་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨུ་དི་ཙྱེ་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་།
སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ལ། རླུང་གཙོ་བོར་གྱུར་ལ། བད་ཀན་
211-233a

དང་། མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས། གཅིག་གྲོགས་སུ་གྱུར་ན། གང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དེ་དང་འཕྲད་པའི་སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་།
སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་རོ་མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མར་
གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ཅི་རན་པར་བླུད་དོ།

对于痰湿所致的糖尿病，应使用以下药物：
将拉拉布（一种药草）、莲根、列特列（一种药草）、诃子合在一起配制；或将巴塔（一种药草）、醋栗、毕当嘎（一种药草）、姜黄、阿尔准那（一种树皮）、蒺藜合在一起配制；或将毕当嘎、姜黄、醋栗、诃子、檀香合在一起配制；或将萨札勒树、阿尔准那、嘎当巴（一种树）、醋栗、拉拉布合在一起配制；或将白檀香、沉香、如达（一种药草）、唐兴（一种药草）合在一起配制；或将嘎特巴拉（一种药草）、甘松、巴塔、提日塔（一种药草）、诃子合在一起配制；或将安巴夏（一种药草）、紫檀、醋栗、阿格尼曼塔（一种药草）、三果（指诃子、毕黎勒、余甘子）合在一起配制。
以上七种药物配方中，取任意一种煎煮成汤，冷却后加入较多蜂蜜服用。
对于胆汁所致的糖尿病，应使用以下药物：
将巴托拉（一种药草）、楝树叶、列特列、酸枣、甘松合在一起配制；或将诃子、酸枣、布谢则（一种药草）、尼拉巴日（一种药草）、甘松合在一起配制；或将莲根、杜松、甘松、诃子、毒母（一种药草）合在一起配制；或将乌迪且（一种药草）、达塔嘎花、森彭（一种药草）、嘎利雅嘎（一种药草）合在一起配制；或将乌特巴拉（一种莲花）、布谢则、森彭、阿尔准那、白檀香合在一起配制。
以上五种药物配方中，取任意一种煎煮成汤，冷却后加入蜂蜜服用。
对于糖尿病中以风为主，兼有痰湿或胆汁其中之一时，应辨别是哪一种作为辅助。如果是痰湿作为辅助，则应将与之相应的具有辛热性的药物粉末与芝麻油调配，将药汤与四倍量的芝麻油煎煮，待只剩芝麻油时适量服用。如果是胆汁作为辅助，则应将与之相应的具有甘凉性的药物粉末与酥油调配，将药汤与四倍量的酥油煎煮，待只剩酥油时适量服用。

།སླེ་ཏྲེས་རློན་པའི་ཁུ་བ་བཙིར་བའམ། སྐམ་པོ་སྐོལ་བའི་བསྒྲངས་པ་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་རློན་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་
བའམ། སྐམ་པོ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཡུང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤིང་སབྟ་རྞ་དང་།
སྐྱེར་པ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་སཱ་ལ་དང་། སྤུསྐ་ར་དང་། ཀཾ་བི་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་
ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། བྲག་ཞུན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། །སྨན་
གྱི་ལྡེ་གུ་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཟའ་བར་བྱའོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། པ་ཐ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། གླ་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་།
211-233b

ཐང་ཤིང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བི་ཤལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བརྒི་དང་། རུ་རྟ་དང་། མུ་རྭ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྩ་བ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་
ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་ནས་བསྒྲངས་ཏེ་བཙགས་ལ། སྦྲང་རྩི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གདུས་པ་དེའི་ཕྱེ་དང་སྦྱར་ནས། བུམ་པ་མར་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཁ་བཅད་ལ་
ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པའི་སྦྲང་ཆང་འདི་ལས་ཉིན་རེ་བཞིན་སྲང་གཉིས་གཉིས་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཛེ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་འཇོམས་
པར་བྱེད་དོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པའི་ཁ་ཟས་ནི། ཚོད་མ་ཁ་བའི་བག་དང་། སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་རི་དྭགས་ཤ་བཀྲའི་ཤ་དང་། བྱ་ཤ་དང་། ནས་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ཞག་དྲུག་ཅུ་སྨིན་པ་རྣམས་དགེའོ།

将新鲜列特列榨汁，或将干燥的煎煮后冷却，与蜂蜜调配饮用，也能治愈一切糖尿病。将新鲜酸枣榨汁，或将干燥的煮汤冷却后加入姜黄粉调配；或者将三果、唐兴、醋栗、甘松煎煮成汤冷却后与蜂蜜调配；或者将毒母树、萨布达那、醋栗、楝树、三果煎煮成汤冷却后与蜂蜜调配饮用，能治愈糖尿病。
将萨拉树、布斯嘎拉、康比嘎各二两粉末与酸枣汁和蜂蜜调配饮用，是治愈一切糖尿病的最佳方法。或者将三果粉末与蜂蜜调配，或者将岩脂与蜂蜜调配，或者将铁粉与蜂蜜调配，或者将诃子粉与蜂蜜调配，这些药膏都应服用以对治糖尿病。
将森彭、苏格美（一种香料）、楝树、丹达根、巴塔、甘达巴特拉（一种香料）、桂皮、那嘎格萨（一种花）、麝香、马努（一种药草）、三辛（干姜、胡椒、长胡椒）、札替（一种药草）、唐兴、毒母、比夏（一种药草）、白附子、巴吉（一种药草）、如达、木尔瓦（一种药草）、甘达布日扬古（一种香料）、毕当嘎、三果、布切谢（一种药草）、乌蒙（一种药草）、胡椒、匝瓦（一种药草）、拉拉布各二两粉末，在六十四升水中（一升水合八两）煎煮，待剩余四分之一时冷却过滤，将蜂蜜与药汤熬制的粉末调配，倒入以酥油涂抹的瓶中密封，在麦堆中存放半月，每日饮用此蜂蜜酒二两，不仅能治愈糖尿病，还能消除胃病、白癜风、痔疮、麻风病和食欲不振。
糖尿病患者的饮食应当是：苦味的蔬菜、干燥地带的斑羚肉、禽肉、大麦制成的食物、豌豆、稻米、六十天成熟的谷物都适宜。

།
སྐོམ་དུ་ནི་བུ་རམ་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྦྲང་ཆང་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྣམས་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་
ཕོལ་མིག་རྣམས་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ནི་རྩ་ནས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཕོལ་མིག་སྨིན་པ་ནི་བརྟོལ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་གཉིས་པ། མཛེ་ནད་བའི་ལེའུ།
སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་
གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བམ་པོ་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ནི་སྡིག་ཅན་དང་། ཁ་ཟས་ངན་པ་ཟོས་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་ནས། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཆུ་སེར་རྣམས་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་ལ་མཛེ་ནད་
211-234a

རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཛེ་ནད་ཨུ་{དུམྦཱ་}ར་ཞེས་བྱ་བ། ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་ཞེས་བྱ་བ་དུང་གི་ཁ་དོག་འདྲ་བ་དང་། ཀ་ཀ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། པགས་
པ་ཤུལ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་གླང་པོ་ཆེའི་པགས་པ་འདྲ་བ་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་མིང་གི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། རི་དྭགས་རི་ཤའི་ལྕེ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྩུབ་པོ་དང་། རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྨ་མང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་རྡུལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། པགས་པ་
མྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་པགས་པ་ཟད་པ་དང་། རྐང་པ་ཞིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྐང་པ་སེར་ག་མང་པོ་འགས་པ་དང་། མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་གསོར་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཛེ་ནད་གྱ་མོ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མདོག་
གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་རྨ་ཁ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་རྨེན་འདྲ་ཞིང་། མདོག་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། ཤུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་མང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འབུད་པ་དང་། ཤ་བཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་
འདྲ་བ་དང་། ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་མདོག་སྣུམ་ཞིང་འབྱང་དཀའ་བ་དང་། གཡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་མདོག་དཀར་ཞིང་དམར་བ་དང་། རྐང་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་འཛག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནི། མཁྲང་ཞིང་མདོག་སྔོ་སྐྱར་
འདུག་པ་དང་དམར་ཞིང་རྩུབ་ལ་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནི་ལུས་ཚ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མྱགས་ལ་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ལུས་རུལ་ཞིང་པགས་པ་སྟུག་ལ་གཡའ་ཞིང་མདོག་སྣུམ་པ་དང་
དཀར་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ།

饮品方面，糖浆、葡萄酒、紫檀心等煎煮的汤液、蜂蜜酒、吉祥草煎煮的汤液、三果煎煮的汤液，这些都是治疗糖尿病的推荐饮品。由糖尿病引起的疮疖大量出现时，初期应当放血治疗。疮疖成熟后应当切开，按照治疗伤口的方法处理。糖尿病治疗章第十一完。
第十二章 麻风病章
《医药精要成就》第四卷
现在讲解麻风病的治疗章节。麻风病是由作恶和食用不良食物导致三种病根失调，使皮肤、肉、血液和淋巴变质而形成十八种麻风病：
称为乌东巴拉的麻风病，形似无花果；
称为肉之光泽的麻风病，颜色似贝壳；
称为卡卡那的麻风病，形似成熟的乌玛色果；
称为皮肤粗糙的麻风病，似大象皮；
称为白莲花的麻风病，颜色如其名；
称为似野兽舌的麻风病，表面粗糙；
称为百疮的麻风病，有众多疮口；
称为遍布无尘的麻风病；
称为皮肤腐烂的麻风病，皮肤溃烂；
称为脚部破裂的麻风病，脚部有多处裂纹。
这十种麻风病是不可治愈的。其余八种可以治愈：
称为灰色样的麻风病，色黑且粗糙；
称为火焰的麻风病，有大疮口；
称为小疱的麻风病，似肉瘤且呈青灰色；
称为疱疮的麻风病，多个疱疮从一处出现；
称为斑驳的麻风病，似枯巴花；
称为斑点的麻风病，有光泽且难以消除；
称为瘙痒的麻风病，疱疮呈白色和红色；
称为脚疮的麻风病，疱疮有渗出。
其中，由风引起的麻风病表现为坚硬、呈青灰色、发红、粗糙且疼痛难忍。由胆引起的麻风病表现为身体发热、极度腐烂且流血。由痰引起的麻风病表现为身体腐烂、皮肤增厚、瘙痒、有光泽、呈白色且沉重。

།དེ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའམ། ནད་བླ་གཉན་མང་པོས་ཐེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །མཛེ་བོ་ཅོག་ནི་ཕལ་ཆེར་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་
211-234b

རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བཤད་པས་ན། མཛེ་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ལ་སྔར་ཡང་སྣུམ་བཅུད་བཏང་བ་ལ་ནི་རྩ་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ཚབས་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་ཞལ་ཞལ་གདབ་པ་དང་། རྔབ་རུས་གཞིབས་པ་དང་། ཀུ་
བས་ཁྲག་དྲང་བ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པ་ལ་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །ནད་གཞི་ཅི་འདྲ་བ་ལས་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བཏང་ངོ་། །མཛེ་ནད་གཏར་ག་བྱར་མི་རུང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་བེམ་བེམ་པོ་ལ་ནི་སྨན་མུ་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཏིལ་གྱི་སོག་
མའི་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པས་གདབ་བོ། །མཛེ་ཚོར་བ་མེད་པ་བེམ་བེམ་བོར་གྱུར་པ་དང་། པགས་པ་མཁྲང་པོར་འདུག་པ་དང་འབྱང་དུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི། མདའ་དུག་ལ་སོགས་པས་སྔགས་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །
པ་ཏོ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཨ་རིཥྜ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དྷ་བ་ནི་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་
རན་པར་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་བ་ཆེན་པོ་ཅི་སྐྲིགས་ཞེས་བྱ་བའི་མར་ནི། རྩ་མཁྲིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཋ་དང་། ཨ་རིཥྚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་
གཉིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་ཤ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། མུརྦ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དོང་ཀ་དང་།
སྲོ་ལོ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཡུང་དང་། བ་མཁལ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྤྱིར་མར་གྱི་བཞི་ཆ་གཅིག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་
211-235a

པར་བྱས་ནས་བཙགས་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དྲག་པོ་དང་། མཛེ་དང་། འབྲས་དང་། སྐྱ་རྦབ་རྣམས་སེལ་ཅིང་། རིམས་དང་སྨྱོ་བ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །
མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ཤས་ཆེ་བའི་མཛེ་ནད་ལ་ནི། མར་པ་ཊོ་ལའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། སེང་ལྡེང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། ནིམ་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའི་མར་བླུད་དོ།

对于由三种病根引起的麻风病症状，凡是具备所有特征或被多种严重疾病侵袭的，都应当放弃治疗。由于说明大多数麻风病患者都是由三种病根聚集和血液旺盛而产生，因此对于病情严重且体力尚存、之前服用过滋补品的患者，应当放血治疗。对于轻微的麻风病，应当进行按摩、骨刮治疗、用蛭吸血和使用蚂蟥吸血。根据不同的病根类型使用催吐药和泻药。
对于不适合放血治疗的麻风病和失去知觉麻木的病症，应当使用木卡灰、芝麻秸秆灰等敷治。对于失去知觉变得麻木、皮肤变硬且难以治愈的病症，应当用箭毒等配合咒语涂抹身体。
将巴托拉、三果、阿里斯塔、列特列、达瓦尼、巴夏卡、卡然加等研成粉末，放入四倍于药粉的油水中煮沸，过滤剩下的油脂，称为金刚丸，适量服用可以治疗麻风病。
名为"大雪聚集"的油膏配方是：将胆根、三果、普谢则、巴塔、阿里斯塔、甘松、蒺藜、甘草、两种塔列特列、普切谢、犬舌草、白檀、列特列、胡椒、杜松、白芷、毗沙拉、毒母果、巴夏卡、穆尔瓦、巴托拉、冬卡、索洛、白芋、芜菁、牛肾、小树根等研成粉末，总量为油脂的四分之一，加入油脂两倍的余甘子汁和八倍的水，一起煮沸至只剩油脂，过滤后适量服用，可以治疗由风和胆引起的严重疾病、麻风病、肿瘤和癫痫，并能消除发热、精神错乱和肿瘤串。
对于胆汁和血分较重的麻风病，应当服用巴托拉粉煮制的油，或者柘木粉煮制的油，或者紫檀粉煮制的油，或者楝树粉煮制的油。

།ཡང་ན་སྨན་ཨ་བརྟ་ཀའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་
མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་རྩབས་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ལ་སྨན་ཁོང་དུ་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་ཟས་སུ་ཀོ་དྲ་བའི་ཆན་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆོ་ག་དེ་
ལྟར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྨན་མི་བཏང་བར་མཐུན་ཞིང་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ། ཡང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་སྔ་མ་ལྟར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་མ་སོས་ཀྱི་བར་དུ་བྱས་ན། མཛེ་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཚན་པར་
རྡོལ་བའི་ནད་རྣམས་ལས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཛཱ་ཏི་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པ་རྣམས་བཏགས་ལ། འབྲུ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་བཏགས་པའི་ཏིལ་མར་དང་།
ཤིང་ཨརྒའི་ལོ་མ་རྣམས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཨ་རུ་ར་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཡུང་དང་། བལ་གུཉྫ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། བྱི་དང་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ལ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་བསྐུས་
ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། ཨ་རཎྜ་དང་། ཨེ་ད་ག་ཛ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཏིལ་མར་རམ། བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་ཐུབ་པོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ཕྲ་པུཎྜ་རྣམས་ཀྱང་བསྐུ་བའི་
211-235b

རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་དོ། །རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨེ་ད་ག་ཛ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ལ་རྩབས་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤུ་བ་དང་མཛེ་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་སེལ་ཏོ། །མུ་ཟི་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རུ་རྟ་དང་།
སྨན་ཀ་ལི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་བཏགས་ལ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ལ། ཁར་བའི་
སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཞག་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །མུ་ཟི་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བའམ། ཆུ་ཤིང་གི་ཐལ་བའམ། ཤིང་ཁ་རའི་མེ་ཏོག་གི་ཐལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་
བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ད་ཀུ་ན་ཏི་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བའམ། སྨན་པ་ལ་ཀའི་ཐལ་བ་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བའམ། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་གླང་པོ་ཆེའི་རྡུལ་ལས་སྦྱར་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་གཟི་གུ་
མེད་པར་བྱེད་དོ།

或者取药材阿巴尔塔卡粉末八两，油三十二两，水一百两，一起煮沸至只剩油脂，然后适量与温热的糟粕混合服用。药物在体内消化后，应食用科德拉米饭。连续七天每天如此进行，之后停药三天，食用适宜的饮食，然后再连续七天按照之前的药物疗法进行，如此反复直到痊愈，就能治愈麻风病、肿瘤、水肿和生殖器溃烂等疾病。
或者将扎提卡果实、芦苇花、三辛香研磨后与芝麻油混合；或者将没药、那列山研磨后与芝麻油混合；或者将阿尔嘎树叶涂抹在身上，都能治疗各种麻风病。
将诃子、卡然加、白芥子、芜菁、红豆、岩盐、毗当伽一起研磨，与牛尿混合涂抹身体，也能治疗麻风病。
将茵陈、阿兰达、艾达嘎扎一起与芝麻油或牛尿混合涂抹身体，也能对抗麻风病。
还说明了涂抹药物的其他方法：涂抹森普龙、柘木粉、岩盐、普拉普达等。
将茵陈、岩盐、白芥子、毗当伽、艾达嘎扎一起研磨，与糟粕混合涂抹，也能治疗疮疥和麻风斑点。
将雄黄、瓦拉、没药、茵陈、卡利药、普谢则、甘达帕特拉研磨后与水混合涂抹，也能治疗白癜风等所有麻风病。
将甘达帕特拉、那列山、黑芝麻、茵陈、没药等研成粉末与芝麻油混合，放在陶器中存放七天后涂抹身体，也能消除白癜风和皮肤斑点。
将雄黄与炒焦的大麦灰，或者水木灰，或者卡拉树花灰任选其一与芝麻油混合涂抹身体，也能治疗白癜风。
将达库那提药与孔雀胆汁混合，或者帕拉卡灰与孔雀胆汁混合，或者芦苇花与大象尘土混合，任选其一涂抹身体，也能消除皮肤斑点。

།རུ་རྟ་དང་། སྨན་ཨ་ཤུ་མར་དང་། ཤིང་ཨརྒའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །
རུ་རྟ་དང་། ཨ་ཤྭ་མར་དང་། བྷིང་ག་ར་ཛ་དང་། ཨརྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཤིང་སྣུ་ཧའི་ལོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མདའ་དུག་ཅུང་ཟད་ཙམ་བཏབ་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤུ་བ་
དང་། རྐང་ཤུ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །བཙོད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཡུང་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། མུ་ཟི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཉི་ཚན་གྱི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་
211-236a

ཡང་གཡན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ཀ་ཀ་ན་སི་ཀ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ནིམྤ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནིམྤ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་པགས་པའི་ཉེས་པའོ་ཅོག་སེལ་
ཏོ། །སླེ་ཏྲེས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། བ་གཅིན་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གུ་གུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་པགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྨ་དང་ལུས་སྐེམ་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །
བྲག་ཞུན་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་གྱིས་སྦྱར་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་། མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཞག་བདུན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁང་པ་དྲོན་པོ་འམ། ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་འདུག་
ཅིང་། སྨན་ཚ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོ་དང་། སྨན་པ་ཀུ་ཙིའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ལ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །བ་ཀུ་ཙིའི་ཕྱེ་མ་མར་སར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་དར་བ་འཐུངས་ཤིང་།
ཁ་ཟས་ཀྱང་དར་བ་དང་སྤགས་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཏིལ་དང་། མར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཁ་ར་དང་། རྣམ་པ་འདི་བདུན་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྦྱར་བའི་མིང་ནི་བདུན་ཆ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་
སྟེ། དེ་ལས་ཅི་རན་པར་ཟོས་ན་རོ་ཙ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་ལ། མཛེ་ནད་སེལ་ཏེ་འདི་ལ་ཆོ་ག་བསྲུང་བ་མེད་དོ། །བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཁ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཀྱི་སོ་དོག་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་
སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཨ་རུ་ར་དང་། ཏིལ་དང་། གོ་བྱེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བརྫིས་པ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ།

将茵陈、阿舒玛尔药、阿尔嘎树皮、岩盐、普谢则、苦马蒿等研成粉末，在牛尿和芝麻油中煮沸，待只剩芝麻油时涂抹身体，也能治疗麻风病。
将茵陈、阿舒玛尔、毗伽拉加、阿尔嘎、岩盐等研成粉末，与牛尿、斯努哈树叶和芝麻油一起煮沸，待只剩芝麻油时加入少许箭毒，涂抹身体，也能治疗疮疥和脚疮等。
将红花、三果、红花槿、芜菁、没药、瓦拉、雄黄等细细研磨成粉末，与芝麻油混合，用太阳温暖后涂抹身体，也能治疗瘙痒。
将卡卡那西卡药、乌东巴拉、尼姆巴、甘松、三辛香、毗当伽等研成粉末，与尼姆巴煮汤混合服用，也能治疗所有皮肤疾病。
将独活煮汤、三果煮汤、牛尿煮汤中任选一种与安息香混合，服用一个月，也能治疗皮肤病、疮伤和身体消瘦。
将岩脂、芜菁、柘木粉任选其一与蜂蜜和牛尿混合，服用一个月，也能治疗麻风病和白癜风。
在温暖的房间或炎热的太阳下待二十一天，同时服用温热的辛香药煮汤与巴库奇药汁混合，食用含有牛奶的饮食，也能治愈麻风病。
将巴库奇粉末与新鲜奶油和蜂蜜混合食用，之后饮用酸奶，饮食也要与酸奶调和食用，就不会有麻风病的危险。
芝麻、酥油、三果、蜂蜜、三辛香、牛黄、糖这七种等分混合，名为"七等分"，适量服用能增进食欲，使心情愉悦，治疗麻风病，这个方法不需要遵守禁忌。
将毗当伽、苦马蒿、糖、诃子、铁锈、胡椒等研成粉末与芝麻油混合服用，能治疗所有严重的麻风病。将诃子、芝麻、牛黄等研成粉末与糖调和制成丸剂服用，也能治疗麻风病。

།གོ་བྱེ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སོ་མ་ར་ཙི་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་བརྫིས་
211-236b

པ་འམ། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བརྫིས་པ་ཟོས་ན་ཡང་། མཛེ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །པགས་
པའི་ཉེས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་ཀའི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྦྱར་བ་ཆོ་ག་བསྲུངས་བཞིན་དུ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཟའ་འོ། །སེང་ལྡེང་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་།
ཞུན་མར་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ནས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྲུངས་ན། སྐྲངས་མཛེ་དང་། སྐྲངས་པའི་ནད་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །སེང་ལྡེང་གི་རྩ་བ་བསྲེགས་པའི་ཁུ་བ་བུམ་པའི་ནང་དུ་བཟགས་པ། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་མར་དང་
སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཞིང་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེང་ལྡེང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་གའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་
སེལ་ཏོ། །སེང་ལྡེང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ལུས་ལ་བསྐུ་བ་དང་། ལུས་ལ་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་གཡོ་བའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་ཅིང་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་པགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སེང་ལྡེང་མཛེ་ནད་བཟློག་
པའི་ཆོ་གར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ། ཤི་ཤ་བ་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཨ་རིཥྚ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་རོ་ཧི་ཏ་ཀ་དང་ཨ་ས་ན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ཅན་ལ་ནི་ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། གྲོ་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་
གང་བུ་ཅན་རྙིང་པ་རྣམས་དང་། ཚོད་མ་རོ་ཁ་བའི་བག་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་སྦྱར་བ་རྣམས་ཕན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་གསུམ་པ། གཞང་འབྲུམ་དང་མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ལེའུ།
༈ གཞང་འབྲུམ་བཤད་པ།
དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་
211-237a

རྡོལ་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། གཞང་
ཀའི་གཉེར་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།

将牛黄、毗当伽、岩盐等研成粉末与糖调制，或者将毗当伽、三果、胡椒等研成粉末与蜂蜜调制食用，也能治疗麻风病、虫病、尿频病、游走性疮疡和生殖器溃疡等疾病。
为了平息皮肤病，也可以服用毒母草粉末与酥油混合的药物。或者将芝麻和索玛拉札卡粉末等量混合，遵守禁忌服用一年。
将紫檀、岩脂、蜂蜜、酥油、毗当伽等混合食用，并按规定遵守禁忌，不久就能治愈浮肿型麻风和久病浮肿。
将紫檀根烧制的汁液在瓶中过滤，与诃子汁、酥油和蜂蜜混合食用，也能治疗麻风病，并能获得药物的精华。
将紫檀煮汤冷却后与蜂蜜和柘木粉混合，或者将三果和毗当伽粉末与酥油和蜂蜜混合食用，也能治疗麻风病。
用紫檀煮汤涂抹身体、擦拭身体、沐浴、饮用，以及用其烹饪食物等，经常使用能治疗麻风病和所有皮肤疾病。
如同紫檀用于治疗麻风病的方法一样，希沙巴、东卡、阿里斯塔、柘木、罗希塔卡树和阿萨那树也可以同样使用。
对于麻风病患者，饮食应当使用陈年的稻米、科德拉瓦米、小麦、大麦、豌豆等谷物，以及带有苦味的蔬菜，和生活在干燥地区的野兽肉，这些都是有益且适合的。
麻风病治疗第十二章完。
第十三章 痔疮和生殖器溃疡章
痔疮说明：
现在将讲解痔疮和生殖器溃疡章。痔疮有六种：三种病根各自引起的、三种病根共同引起的、血病引起的，以及先天性痔疮，应当知道这些都发生在肛门三层褶皱的位置。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུ་ཆུང་ཞིང་མ་རྒྱས་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་། རྩ་དམར་ཞིང་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་མེད་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་།
འབྲུམ་བུ་རྣམས་མཐོ་དམན་ཡོད་ཅིང་མི་མཉམ་པ་དང་། ན་ཞིང་འགག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་གི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སེར་ལ་གནག་སྟེ་རེག་ཏུ་མི་བཟོད་ཅིང་།
འཇམ་ལ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཅན་ལ་མགོ་འཁོར་ཞིང་ལུས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་མཁྲིས་པའི་ཚུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དཀར་བ་དང་སེར་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། འབྱང་དཀའ་བ་དང་། སྣུམ་
ཞིང་འབྱིལ་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཞིང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ཚུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཚུལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་
ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནང་གི་གཉེར་མའི་གནས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདི་གསུམ་ནི་སྤང་བར་
བྱའོ། །ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའ་བར་བཤད། གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ་ནད་བླ་ཐབས་སུ་སྐྱུག་པ་དང་། མོད་མོད་པའི་ནད་དང་། དུ་ཤིང་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ཆུ་སོ་ན་བ་དང་། ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་
211-237b

ཀར་འབྲུམ་པ་ཕྲེའུ་འབྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། གཞང་འབྲུམ་སྐམ་པ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི།
གཤེར་ཞིང་འཛག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་གཞང་འབྲུམ་སྐེམ་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ། བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་དུགས་དང་། ཟན་དྲོན་གྱི་དུགས་དང་། ལ་ཕུག་གི་དུགས་དང་། ཤུ་ཏའི་དུགས་རྣམས་གང་
ཡང་རུང་བྱ་བ་ཞིང་། གསོ་མ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། སྦྲུལ་ནག་པོ་དང་། བྱི་ལ་དང་། རྔ་མོ་དང་། ཕག་དང་། སྲོག་ཆགས་ཛ་དུ་ཀ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིལ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བདུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཡུང་གི་ཕྱེ་མ་ཤིང་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་དང་
སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། {ཡུང་}གི་ཕྱེ་མ་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ།

其中，风引起的痔疮症状是：痔核小而不膨大，干燥，血管呈红色和淡青色，无油性而粗糙，痔核高低不平，疼痛和阻塞等，具有所有风性的特征。
胆引起的痔疮症状是：颜色红黄发黑，触摸时难以忍受，光滑且流血和有浆液，头晕和身体发热等，具有胆性的特征。
痰引起的痔疮症状是：颜色白色和淡黄色，难以消退，油腻且粘稠，痔核大而无感觉，具有痰性的特征。
三病根共同引起的痔疮和先天性痔疮的特征是具有所有症状。
血引起的痔疮症状表现为颜色发红且流血。
其中，在内部褶皱处出现的、三病根共同引起的、先天性这三种应当放弃治疗。其余类型虽难治愈但可医治。
对于痔疮患者，应当避免以下并发症：呕吐、急性病、腰痛、口渴、发热、心痛、牙痛、口部生疮、肛门长小疮和消瘦等。
另外，痔疮可分为两类：干性痔疮是由痰和风两者结合引起的。由胆和血病结合引起的应当知道是湿性且有渗出的。
首先讲解干性痔疮的治疗方法：为了平息痔疮，可以使用牛粪热敷、热饭热敷、萝卜热敷、生姜热敷等任何一种，并灌注煮过的青草汁液，用黑蛇、猫、骡子、猪、扎杜卡生物等任何一种的脂肪燃烧后熏蒸，或者用姜黄粉与雪花树乳汁调和涂抹，或者用胡椒和姜黄粉与牛胆汁调和涂抹。

།ཡང་ན་{སྭརྫི་}ཀའི་ཐལ་བ་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ལུང་ག་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཤིར་
ཤའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་ཨརྒའི་འོ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་{ཚྭ་}རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཡུང་དང་། བྱ་གག་གི་རྟུག་པ་དང་། འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་དང་། བསྐུ་བའི་སྨན་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་
ནི། གདོན་མི་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་གཞང་འབྲུམ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཤྭ་མར་དང་། ནག་ཚུར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བ་བླ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཤིང་ཨརྒའི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་
གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏེ། ཡང་ན། ཨ་རུ་ར་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་ཞག་གཅིག་གི་བར་དུ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་སྦངས་པའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་པི་པི་ལིང་མར་
211-238a

གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་པའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་རྣམས་སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གོ་བྱེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་དང་དར་བ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་། ཕྱེ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་བཏགས་
པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་། ཕྱེ་བཅའ་སྒ་དང་། བིལྦ་དང་སྦྱར་བ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་རྫ་མ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱིས་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་མནན་དེ་ལངས་ནས་ཞོ་འམ་དར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་
དུ། བིརྒ་དང་། པོ་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱིས་རྫ་མ་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་མནན་ལ་ཞོ་འམ་དར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་དབྱི་མོང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་།
ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཆ་ཉིས་འགྱུར་རྣམས་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་
དུ་བརྔོས་ལ། ཚིག་མར་གྱུར་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ཟས་གཞན་དང་སྦྱར་ཞིང་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཏིལ་ནག་པོ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ནང་པར་བཞིན་ཟོས་ལ་ཆུ་གྲང་མོས་ཕུལ་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་སོ་བརྟན་ལ་ཤ་སྐྱི་བར་འགྱུར་རོ། །མར་དང་། ཤིང་པ་ལ་ཤའི་
ཐལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཆུ་སུམ་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཞང་འབྲུམ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

或者，将碱草灰、丹达根、龙胆根、土茯苓等粉末与牛尿、胡椒、希尔夏树种子、阿尔加树乳汁、茜草、岩盐一起调配，或者将姜黄、孔雀粪、乌木果实、胡椒等粉末与牛尿调配，这三种涂抹药物是必不可少的，用其中任何一种涂抹都能消除痔疮。
将丹达根、马蹄香、黑盐、毕党迦、巴拉、土茯苓、岩盐等粉末与阿尔加树乳汁和芝麻油一起煮沸，待只剩芝麻油时过滤后涂抹也能祛除痔疮。
或者服用诃子与糖调配，或者将诃子在牛尿中浸泡一天，或者将诃子和胡椒在油中炒熟，或者将诃子、尼荣木、丹达根调配服用。
或者将青稞面粉与酪浆调配，或者将酪浆与土茯苓粉末和拉拉普德粉末调配，或者将酪浆与荜茇、木蓝调配后认真服用。
或者在涂有土茯苓的陶罐中压制酸奶，待发酵后饮用酸奶或酪浆均可。同样按此方法，用毕尔迦、波塔、独行菜涂抹陶罐，在其中压制酸奶，饮用酸奶或酪浆均可。
或者将独活和土茯苓粉末与酒调配经常饮用可祛除痔疮。或者将荜茇和土茯苓粉末与糖和酒调配饮用。
另外，对于痔疮患者，将丹达根、青稞、土茯苓、三果（诃子、余甘子、毕力迦）等份量相等，岩盐双倍，放入密封容器中炒熟，将炒焦的粉末与其他食物调配食用。
每天早晨服用两两黑芝麻，用冷水送服，不仅能平息痔疮，还能固齿生肉。
将油和帕拉夏树灰汁与三倍量的油一起，加入三辛（干姜、胡椒、毕茇）粉末煮沸，待只剩油时适量饮用，毫无疑问能治愈痔疮。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་རྣམས་
ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་མར་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བླུགས་ལ། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་མནན་པའི་མིང་ནི། དནྡའི་རྩ་བའི་
211-238b

ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བི་ཤ་ལ་དང་། ཀ་པིཏྠ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པ་ཐ་རྣམས་ལས་སྲང་
གཉིས་གཉིས་དང་ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་ཕུལ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་སྦྱར་ཏེ་མར་སྣོད་ཀྱི་རྫ་མར་བླུགས་ལ། ཟླ་བ་
ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་མནན་པའི་མིང་ནི་འབྲས་བུའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །གཞང་འབྲུམ་ན་ཞིང་འཁྲུ་བ་ལ་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཞང་
འབྲུམ་ན་ཞིང་ཕྱི་ས་སྐམ་སྟེ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལ་ནི། རྟུག་སྐམ་གྱི་ཆོ་ག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལན་མང་དུ་བྱའོ། །ཤུ་ཏི་དང་། བིལྦ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། མ་ནུ་དང་།
ལི་ཟུར་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ། བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན། རླུང་དང་འཕྲོད་ཅིང་།
ཕྱི་ས་བེ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་ན་བ་དང་གཅིན་འགག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་སྔར་བཤད་པ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤྱ་ཏི་
དང་། རུ་རྟ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་གང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། མར་དང་། ཏིལ་མར་གཉིས་ལས་གང་འོས་པ་ཞིག་དང་། འོ་མ་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་
211-239a

རམ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པས། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་ན་བ་ལ་ཁྲག་འཛག་པར་རྟོགས་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་ཞིང་ཐོག་མར་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཁ་བའི་བག་
ལས་སྦྱར་ཞིང་ཟོས་ན་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ནད་གཞི་ཚོས་པར་བྱེད་དོ།

将三果（诃子、余甘子、毕力迦）、十根药、土茯苓、丹达根等各一两的粉末，在六十四升水（每升八两）中煮沸，待剩余四分之一的水时过滤，加入八两糖，倒入油器中，压制一个月，称为"丹达根酒"。适量饮用可祛除痔疮、食欲不振、便秘、胃病和白浊病。
将毕沙拉、迦比他、土茯苓、帕他各二两，诃子和酸枣各三十二两研成粉末，在一百二十八升水中煮沸，待剩余四分之一的水时过滤，加入一百两糖，倒入油器的陶罐中，压制半月，称为"果实酒"。适量饮用可祛除胃病、痔疮和瘤。
对于痔疮伴有腹泻者，应按前述风引起的腹泻的方法治疗。对于痔疮伴有大便干燥难以排出者，应多次按后文所述便秘的方法治疗。
将荜茇、木蓝、胡椒、土茯苓、白芷、甘草、小茴香、曼努、利祖巴、茜草、波松恰等研成粉末，在芝麻油和四倍量牛奶中煮沸，待只剩芝麻油时过滤，适量灌肠，可调和风气，治疗大便粘液样、痔疮、肛门疼痛和尿闭。
将前述普切谢尔等类和十根药两组中任选其一，加入波松恰、甘草、荜茇、茜草、甘达普里扬库、岩盐等粉末，根据胆病或风病的情况，与适宜的油或芝麻油及牛奶在水中煮沸，待只剩油或芝麻油时进行强力灌肠。
对于痔疮疼痛伴有出血者，应按吐血病的方法治疗，首先服用药物和食物等辛味成分，可生发火热之力并使病根成熟。

།ཁྲག་ནད་ཀྱི་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཡ་རི་ཏ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་པགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་བཅའ་
སྒ་དང་། ཙན་དན་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་བླུད་དེ། ཡང་ན་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ཁྲག་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནིམྤའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ས་མཾ་ག་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཏི་རི་ཏ་དང་། ཏིལ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ་
སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ནད་ཀྱི་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ། ཁ་ཟས་རའི་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་ཞིང་། སྨན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་ལྦུ་བ་རྣམས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྨན་མ་ཡུར་ཀའི་ཕྱེ་མ། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་
པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པདྨའི་ཟེ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་སར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པདྨའི་ཟེ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་
རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་
211-239b

དང་། བཅའ་སྒ་སྲང་གསུམ་དང་། བུ་རམ་སྨན་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་སུམ་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པའི་མིང་ནི། བལ་བུའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ལ། ཆང་དང་། ཁུ་བཅུད་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་།
རྩབས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ནད་གཞི་གང་ཤས་ཆེ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕུལ་ན། མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་གཞང་འབྲུམ་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རིམས་རྣམས་སེལ་ཏོ།

对于血性痔疮，作为促进成熟的药物，可用普谢尔则、亚利达、酸枣树皮一同煮沸后的凉汤；或者用藏茴香、檀香、胆草、蒺藜煮沸后的凉汤服用；或者为了平息口渴病和血病，将楝树皮、毒茄果实、酸枣糖、白附子等研成粉末，与蜂蜜和淘米水调和服用。
将萨曼嘎、乌巴拉、水木果实、提利达、芝麻、檀香等研成粉末，与羊奶调和饮用，也可祛除痔疮出血。
或者对于血性痔疮患者，食物应与羊奶同食，药物则用毒茄树皮与蜂蜜和糖沫调和；或者用玛尤嘎粉末与蜂蜜和淘米水调和；或者用莲蕊与蜂蜜和新鲜奶油调和；或者用莲蕊与白糖调和食用，都可使痔疮出血得到缓解。
取伊摩叶、巴布叶、那列衫各一两，胡椒和胡椒根各二两，四香料（即桂皮、豆蔻、甘达帕特拉、龙花）、普谢尔则各二钱，藏茴香三两，糖为药物总量的三倍，将这些调和制成丸剂，名为"巴布丸"。适量服用后，配以酒、精华汤、肉汤、牛奶、酸奶清液、发酵液中任何一种，根据病因偏重选择搭配服用，可生发火热之力，并祛除一切痔疮、呕吐、心痛、咳嗽、瘤和热病。

།ཆོ་ག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་
གྱུར་ན། སྨན་པ་མཁས་ཤིང་སྔོན་བྱེད་པ་མཐོང་བས། ནད་པ་རྐང་པ་དགུག་ཅིང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཞང་ལྟར་སྣང་བའི་ཐབས་བྱས་ཏེ། འབྲུམ་བུ་ག་ལ་འདུག་པ་བརྟག་ན། རྭ་འམ། ལྕགས་ཀྱི་སྦུབས་འཇམ་པོ། བའི་ནུ་སོར་གྱི་དབྱིབས་འདྲ་
བ། ཁའི་སྦུབས་སོར་བཞི། སྲིད་དུ་སོར་ལྔ་ཡོད་པར་བྱས་ལ། གློ་ལོགས་སུ་ཕུ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཙམ་བྱས་ཏེ། རྐུབ་ཏུ་བརྫངས་ལ། གློའི་བུ་གུད་འབྲུམ་བུ་ག་ལ་ཡོད་པའི་ཐད་ཀར་གཏད་དེ། འབྲུམ་བུ་སྦུབས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ། རླུང་དང་། བད་ཀན་ལས་
གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་ཞིག་ཡིན་ན། འབྲུམ་བུ་མཚོན་གྱིས་བཅད་ལ་འཕྲོ་ལྕགས་ཀྱིས་བསྲེག་གོ། །ཡང་ན་མི་བཅད་པར་བསྲེག་གོ། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། འབྲུམ་བུ་གང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ། སྨན་མུ་ཀ་ཀའི་ཐལ་བ་ཕྲད་དར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཞང་
འབྲུམ་ན་བ་ལ་ནི་མདོར་ན་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། མིའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རླུང་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ལས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་ཅན་གྱིས་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་འཁྲུག་པར་
འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་དང་། སྟན་མཁྲང་པོ་ལ་འདུག་པ་དང་། ཙོག་ཙོག་པུར་འདུག་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་ཕྲོ་བཞིན་དུ་མནག་པ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་ཞོན་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ།། །།
༈ མཚན་པར་རྡོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་མཚན་པར་རྡོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྐུབ་
211-240a

ཁ་ནས་སོར་གཉིས་ཀྱི་ཚུ་རོལ་གྱི་གློ་ལོགས་སུ་ཉམ་ཐག་པར་བྱེད་པའི་ཕོལ་མིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྡོལ་བའི་མིང་ནི་མཚན་པར་རྡོལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་
གི་མིང་ནི། རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོག་དམར་ལ་མི་བཟད་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། རྡ་མེ་མགྲིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་མདོག་དམར་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་
མིང་ནི། ཀུན་ཏུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོག་དཀར་ལ་གཡའ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། དུང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་
པ་ཟོས་ཏེ། གཅིན་འོང་བའི་སྦུབས་སུ་ཟུག་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། ལོག་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལས་ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་
གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

如果这些治疗方法仍未平息，应由经验丰富且曾见过此类病例的医生，让病人屈腿并固定等，尽一切方法使肛门暴露，观察痔核所在位置。用角制或柔软的铁制管子，形状如同牛乳头，管口四指宽，长度五指，侧面开有约三个大孔，插入肛门，使侧孔对准痔核所在位置。当痔核进入管内时，如果是风病或痰病所致的痔疮，应用刀具切除后用铁器烧灼残余部分。或者不切除直接烧灼。或者对于六种痔疮中的任何一种，当痔核进入管内时，可用木棉灰与酸奶调和涂抹。
总之，对于痔疮疼痛，无论采用什么方法，都应该根据病情轻重，只使用能增强人体力量、适合风病的药物、饮食和饮品。
痔疮患者应避免引起各种病根紊乱的饮食，避免坐硬座，避免蹲坐，避免强忍大小便，避免骑马等。
瘘管的分类说明：
现在要说明瘘管的分类。在肛门两指距离内的侧面会出现使人虚弱的脓肿，其破溃称为瘘管。据说有五种类型：
风病所致的脓肿称为"百孔疮"，呈红色且剧痛难忍。
胆病所致的称为"火喉"，呈红色且如火燃烧般灼热。
痰病所致的称为"遍漏"，呈白色且发痒。
三病素合并所致的称为"螺旋"，具有所有症状特征。
因食用带刺之物，刺入尿道所致的称为"错行"。
其中，三病素合并所致和异物刺伤所致的两种应当放弃治疗。其余类型虽难治愈但可以治疗。

།དེ་ལ་ཕོལ་མིག་དང་པོ་བྱུང་སྟེ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི། དེའི་ཉེན་འཁོར་རམ་རྩ་ནས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། ནན་རྩིས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཕྲོད་པའི་སྨན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་དྲོ་གང་འོས་པས་སྟེང་དུ་
བླུགས་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ནད་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་སྦྱར་ནས་བསྐུ་ཞིང་མཉེ་བ་དང་། བསྐུ་སྨན་བཏང་བའི་བར་དུ་ཆོ་ག་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྡོལ་བར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་རྡོལ་བའི་རྨ་ཟབས་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།
སྲོལ་གང་ལོགས་སུ་བྱུང་བ། ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་འཇམ་པོས་བརྟག་པ་དང་། རྨའི་སྲོལ་གར་གྱུར་པར་དྲལ་བ་དང་། སྨན་མུསྐ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཐལ་བས་གདབ་པ་དང་། བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཐར་གྱིས་བྱས་ནས་རྨ་གསོ་
211-240b

བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ། ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་མཐུན་མཐུན་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། དོང་ག་དང་། ཡུང་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། གཅིན་འཛག་པའི་རྨ་མཚན་པར་
རྡོལ་བ་ལ་བསྐུས་ན། རྨ་སྦྱོར་ཞིང་མི་མཆེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། བཙོད་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་རྣམས་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་པ་སེལ་ཏོ། །
མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་ལ། ཀ་ར་པི་ར་དང་། ཡུང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ལང་ཀའི་ལི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཁ་ལུང་དང་། ཨརྐ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་
བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་རྨ་ལ་{བསྐུ་}བར་བྱའོ། །མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་ཡོད་པའི་མིས་ནི། རྨ་སོས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཕྱུགས་ཞོན་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་པ་དང་། བརྩལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་
ལྕི་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་བཞི་པ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ནི། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣོ་
བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྔོན་མ་གོམས་པའི་ཁ་ཟས་དང་། ས་ཞག་རྣམས་ལས་ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོར་ནས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་
པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་མི་ལུས་ཀྱི་མདོག་གནག་ལ། རླུང་གི་མཚན་མ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་བླ་གཉན་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

对于初期未成熟的脓肿，应在其周围或根部放血，涂抹药膏，并根据病因使用相应的药物煎煮成汤剂，视情况使用冷热汤剂浇灌患处，同时用芝麻油与适合病情的药物调配后涂抹按摩，按顺序进行直至涂药结束。
现在说明破溃后的治疗方法：首先用柔软的铁探针检查破溃伤口的深度和走向，然后沿着伤口走向切开，撒上木棉等植物的灰分，依次进行烧灼等治疗，按照伤口治疗方法并结合病因采用相应的药物治疗。
关于伤口治疗方法：将冬瓜、姜黄、枣果研成粉末，与酥油和蜂蜜调和，涂抹在尿漏和瘘管处，可使伤口愈合且不扩散。
将木尼荣、铁如巴帝、旦达根、蓝靛、姜黄、酸棘、酸棘果、楝树叶混合涂抹，也能消除伤口感染。
对于瘘管病，将卡拉比拉、姜黄、旦达根、兰卡利、岩盐、苦马菜、卡隆、阿尔卡、毒母菜煎煮成汤，在芝麻油中煎煮这些药物的粉末，待只剩芝麻油时过滤后涂抹伤口。
瘘管病患者即使在痊愈后，也要在一年内严格避免骑牲畜、卧床、用力、剧烈运动和食用重口味食物。
痔疮和瘘管治疗章第十三完。
第十四章 治疗消化不良病
现在讲解治疗消化不良病的章节：消化不良病是由于过量食用辛辣、酸性、咸味食物，或食用不习惯的食物和陈腐食物所致。根据三种病根的个别作用和综合作用，可分为四种类型。其中，风引起的消化不良症状表现为身体发黑，具有风病特征和风病的上部症状。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མཁྲིས་པ་ལས་
211-241a

པ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་། མིག་དང་། པགས་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དཀར་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །
ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་ལ། ཁྲག་ཟད་པ་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཤ་ཟད་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་
པའི་བླ་གཉན་ཡོད་པ་དང་། མདོག་སེར་ཞིང་སྣང་ངོ་ཅོག་དཀར་པོར་མཐོང་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ། དང་པོར་ནི་སྨན་མར་བཏུང་བས་ཁོང་འཇམ་པོར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་། གྱེན་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་ཐུར་
དུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་རྣོན་པོས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་སྨན་མར་ནི་མུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཡུང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙན་དན་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་།
ཐང་ཤིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས། རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་།
གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། ནིམྤ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་
དང་མིག་སེར་ཅན་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ། ཨ་རུ་ར་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ཞིང་། ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཡུན་རིང་དུ་སྦངས་པ་བཟའ་ཞིང་འོ་མས་དབུལ་ལོ། །
211-241b

འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་
སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་
འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་མ་བརྫིས་པ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དྲག་པོ་དང་སྐྲངས་པ་སེལ་ཏོ།

胆病引起的消化不良症状表现为胆病的各种症状，眼睛、皮肤、粪便和小便呈现黄色。痰病引起的消化不良症状表现为肤色发白，并伴有痰病的各种症状。
三种病根综合引起的消化不良症状应当了解为具有所有症状的特征。对于患有消化不良病且伴有失血、肺病、消瘦、呕吐、口渴等严重症状，以及肤色发黄而看所有事物都呈现白色的病人，将会死亡。
对所有消化不良病，首先要服用药用酥油使肠道柔软，之后根据病因配合使用向上催吐和向下泻下的强效药物。
其药用酥油配方为：取木尔巴、普切谢尔、姜黄、蒺藜、胡椒、檀香、索洛、犬舌草、毒母菜、胆草、巴托拉、伽蓝菜、糖树各两钱粉末，三十二两酥油，以及四倍于酥油量的牛奶煎煮，过滤取剩余酥油适量饮用，可治疗消化不良、发热、疹子、浮肿、痔疮和咯血等疾病。
将三果、独行菜、巴夏卡、普切谢尔、胆草、楝树煎煮成汤，冷却后加入蜂蜜服用，也能治疗消化不良病和黄疸。
或者对消化不良病患者，可服用诃子与牛尿调配的药物，食用含有牛奶的食物。或者服用在牛尿中长期浸泡的铁粉，并用牛奶送服。
将三果、苦马菜、伽蓝菜、毕达嘎、三辛香的粉末与等量的铁粉，以及与所有这些药物总量相等的蜂蜜和酥油调配服用，也能治疗消化不良、黄疸、浮肿和小便疾病。
将芝麻、三辛香、枣果、杜鹃花的粉末与等量的铁粉，以及蜂蜜调配适量服用，也能治疗严重的消化不良病和浮肿。

།མིག་སེར་གྱི་ནད་ནི། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས། མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ནས། མིག་སེར་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བས་ན།
དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་བཤད་དེ། དེའི་མཚན་མ་ནི། མིག་དང་ལུས་ཀྱི་མདོག་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་སེར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་ལ་དང་པོར་ནད་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་ནི་སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་
བཏང་ངོ་། །བ་ལ་དང་། ཡུང་དང་། ནིམྤ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཤིང་མངར་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་ལ་འོ་མ་དང་། མ་ཧེའི་མར་དང་སྐོལ་ནས་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །
སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ནིམྤ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ནང་པར་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ཡང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།
པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཡུང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། མིག་སེར་ཚབས་ཆེན་
211-242a

པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་
བུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ནུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། བུ་རམ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་
ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་མིང་ནི། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་སྦྱར་བའི་དུག་རྣམས་སེལ་ཅིང་། གཅིན་ནད་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་
བདེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་ལ་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ནི། སྨན་དྲོན་པུ་ཤི་བའི་ཁུ་བའི་མིག་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་ཡུང་དང་། བཙག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་སྦྱར་བས་ཀྱང་བསྐུ་བར་བྱའོ། །
ཡང་སྨན་ཀརྐོ་ཏ་ཀའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མའམ། ཛ་ལི་ནའི་འབྲས་བུའི་ཕྱེ་མ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ། ཨེ་རཎ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་སྦྱར་བ་སྣར་བླུགས་སོ།

黄疸病是由于放任消化不良病不治疗，胆病变得紊乱而转变成黄疸病，因此在此处加以说明。其症状为眼睛和身体呈现黄色。所谓重度黄疸，是由黄疸病一开始就变得严重而产生，对这两种情况都要使用油性泻药。
将巴拉、姜黄、楝树、三果、甘草等量研磨，与牛奶、水牛酥油煎煮，过滤取剩余酥油适量饮用，也能治疗黄疸病。
将独行菜、三果、醋栗、楝树任选其一煎汤，加入蜂蜜，每天早晨持续饮用，也能治疗黄疸病。
将铁粉、姜黄、醋栗、三果、普切谢尔的粉末与蜂蜜和酥油调配服用，也能治疗黄疸病。
将诃子、铁粉、三辛香、姜黄的粉末与蜂蜜、酥油和白糖调配服用，能迅速治愈重度黄疸。
胡椒、大胡椒、胡椒根、苦马菜、拉拉普、那勒善、岩盐、毕达嘎、三果、乌苏果、枣果、戈涅、乳香果各一两粉末，木尼荣粉末和芝麻油八百两，诃子汁九十六两，糖五十两，将这些一起煎煮，名为"善妙药膏"。适量服用此药，能治疗消化不良、黄疸、痔疮和相关的毒素，并能消除小便病、麻风、发热、呼吸困难和胃病，还可以作为滋补药。
对于被黄疸折磨的病人，温热的普西巴汁眼药有效。或者也可涂抹姜黄、赭石、诃子的细粉调配物。
还可将卡尔科塔卡根粉或札利那果粉吸入鼻中。或者对于被黄疸折磨的病人，可将蓖麻和胡椒粉调配后吸入鼻中。

།ནད་ལྗང་གུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།
དེའི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཀྱི་མདོག་ལྗང་གུ་ཁར་འདུག་པ་དང་། སྔོ་སངས་དང་། སེར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་སྒྱིད་ལུག་པ་དང་སྙོམ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ་འབྱུང་ངོ་། །
དེ་ནི་ཁ་ཟས་དང་། སྐོམ་མངར་བག་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། ནད་ལྡང་ཁུ་ཁ་འདི་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་
211-242b

བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅོ་ལྔ་པ། སྐྱིག་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་འདས་ཏེ། བད་ཀན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་
བར་འགྱུར་བ་ལས། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། སྐྱིགས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། སྒྲ་ཆེ་ཞིང་ཤུགས་དྲག་ལ་གནད་ལ་གནོད་པ་དང་།
སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ལྡང་ཞིང་སྒྲ་ཟབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་བཏུད་མ་ཞེས་བྱ་བ། སྐྱིགས་བུ་གཉིས་གཉིས་བཏུད་ཅིང་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་མགོ་འདམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱིགས་
བུ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ཤུགས་དལ་ལ། བྲང་དང་། ནམ་ཚོང་ནས་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཟས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟོས་ཞིང་འཐུངས་པས་རླུང་གི་གནས་དོག་པར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནད་ནི་
སྐྱིགས་བུ་ཆུང་ངུ་དང་། ཟས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་བཤད་དོ།

所谓青绿色病，是由风和胆引起的。其症状为：身体呈青绿色、青白色、黄色，发热发作，口渴严重，体温低，懒散嗜睡等，这些都发生在有消化不良病的情况下。
这种病可以通过饮食、甜味饮品，以及治疗风病和胆病的药物来控制。对于这种青绿色病，也应按照治疗黄疸病和消化不良病的方法来应用。
第十四章 治疗消化不良病章完。
第十五章 治疗呃逆和呼吸困难病章
现在要说明治疗呃逆病和呼吸困难病的章节。呃逆和呼吸困难是由于超过风病和胆病的范畴，随着痰病而发展，从而产生剧烈的呃逆和呼吸困难。这两种病各有五种类型。
其中呃逆病的五种类型是：
所谓大呃逆，声音大且猛烈，伤及要害；
所谓深呃逆，从脐部升起，发出深沉的声音；
所谓连续呃逆，两个呃逆相连且剧烈发作，疼痛难忍并使头昏沉；
所谓小呃逆，力量缓慢，从胸部和肋部升起发作；
所谓食源性呃逆，因过度饮食导致风的通道变窄而产生。
在这些病症中，小呃逆和食源性呃逆这两种比较容易治愈。其余的则被认为会危及生命。

།དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ། སྒྲ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། དབུགས་ཆེ་ཞིང་རན་པ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟ་བ་
རྣམས་ལོག་པར་བསྒྱུར་ཞིང་། སྔ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྱེན་དུ་ལྟ་ཞིང་། དབུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ། མྱོས་པར་བྱེད་ཅིང་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ། དབུགས་སྐབས་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་། དྲག་ཏུ་འབྱུང་
བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ། ཆམ་པ་དྲག་པོས་འདེབས་ཤིང་སྙིང་མྱོས་ལ། ནམ་ལངས་པའི་ཚེ་ལྷག་པར་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབུགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དགའ་བ་ལས་འབྱུང་ལ་དལ་ཞིང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་
211-243a

དག་གི་ནད་ནི་དབུགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱིས་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་
དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི། དང་པོར་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་དུགས་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་པ་ལ་ནི་གྱེན་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་ཐུར་དུ་བཀྲུ་བས་སྦྱང་བར་བྱའོ། །རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན།
རྒྱ་ཤུག་གི་ཚིག་གུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འབྲས་ཡོས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་བཙག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་
རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ནག་མཚུར་དང་། པོག་དཀར་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་ཤིང་པ་ཊ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲ་གོའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་
པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན། སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་མངར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་དང་། བཅའ་སྒ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་
རུང་བ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོའམ། ལེ་བརྒན་རྩིའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཙན་དན་དཀར་པོ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་ལས་བརྡར་ཏེ། སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་
སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ། ལྡོང་རོས་དང་། བ་ལང་གི་རྭ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ། སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ། འུའི་ནང་ནས་དུད་པ་དྲང་ཞིང་། ཁ་སྣར་
211-243b

བརྔུབས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ།

呼吸困难的五种类型是：
所谓大声型，呼吸粗重且持续，心脏和腹部发生错乱；
所谓向上型，向上看且呼吸急促，出现眩晕并且心脏和肋部疼痛；
所谓间断型，呼吸时断时续，且剧烈发作；
所谓昏迷型，伴有严重感冒症状和心晕，在黎明时症状尤为严重；
所谓小呼吸型，由不悦引起，缓慢且不造成伤害。
在这些病症中，小呼吸型容易治愈。昏迷型可以通过饮食和药物暂时缓解。其余类型会导致死亡，应当避免。
对于患有呃逆病和呼吸困难病的人，首先用芝麻油涂抹身体并进行热敷疗法最好。对于体力充足的病人，应当通过向上催吐和向下泻下来清除。对于消瘦虚弱的病人，应当使用以下平和药物：
将沙棘果实、酸枣糖和炒米一起调配，或者将硼砂和赭石一起调配，或者将胡椒、诃子、糖和姜黄一起调配，或者将黑姜黄和白芥子一起调配，或者将木芭达拉果实和花一起调配，或者将胡椒和葡萄藤芽一起调配，这六种药物配方中任选其一与蜂蜜调配成药膏服用，可以治疗呃逆病。
甘草与蜂蜜调配，或胡椒与糖调配，或姜黄与糖调配，这三种中任选其一滴鼻，也可以治疗呃逆病。
将蜜蜂粪便与妇女乳汁或接骨木汁任选其一调配，或者将白檀香用妇女乳汁研磨后滴鼻，也可以治疗呃逆病。
另外，为了平息呃逆病，可以用树脂、牛角、茜草、树脂芭和吉祥草中任选其一与酥油调配，放在密闭容器中燃烧，通过管子吸入烟气于口鼻中，也可以治疗呃逆病。

།མར་བཟང་པོ་སྲང་གཉིས་བཞུ་སྟེ་ཚོས་པར་བྱས་ལ། རྒྱམ་ཚ་སྲང་གཅིག་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་མར་བཟང་པོ་བཞུས་ཏེ་ཚོས་པར་བྱས་པའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་
ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བྱི་ཚེར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་རླུང་ནད་རྨུགས་
བྱེད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཡུང་དང་རླ་རྣ་དང་། རྒུན་དང་པི་པི་ལིང་རྣམས་བཏགས་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དྲག་པོ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར་
གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཨ་རུ་ར་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་རམ་བྷ་དང་། ཀུནྡ་དང་། ཤི་རི་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་
བཏགས་ལ། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་།
ཁ་ར་དང་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཟ་ལ་ཀ་དང་ལི་ཟུར་བ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཛི་བནྡི་དང་། མ་ནུ་དང་། ཛྷ་ཏ་དང་། བཅའ་བ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། པི་པི་
ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཁ་ར་སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་འདི་ཟོས་ན། སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ལུད་
211-244a

པ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་རྐང་པའམ་སྒྲོའི་རྩ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྱི་ཐུར་གྱི་ཤ་བསྲེགས་
ལ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་པའི་སྐོམ་དུ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཐང་ཤིང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
འམ། ཆང་རྣམས་ལས་རན་པར་འཐུང་བར་བྱའོ།

将优质酥油二两熔化煮熟，与一两岩盐调配，或者将炒焦的大麦灰放入熔化煮熟的优质酥油中饮用，也可以治疗因呃逆病而虚弱的症状。
治疗呼吸困难病的方法是：将蒺藜、胡椒、葡萄、布兰树和诃子细磨，与蜂蜜和酥油调配食用，可以治疗呼吸困难、咳嗽和风病引起的昏迷。
将糖、诺勒香、芥菜、拉纳、葡萄和胡椒磨碎，与芝麻油调配食用，也可以治疗严重的呼吸困难病。
或者将蜂蜜、酥油、伽布拉根和甘草粉调配食用。
将诃子、草胆、胡椒和蒺藜的粉末与蜂蜜和酥油调配食用，也可以治疗呼吸困难病。
将兰巴树、昆达和希日的花与胡椒磨碎，用洗米水调配饮用，也可以治疗呼吸困难病。
或者对于呃逆病和呼吸困难病，可以用伽布拉根和姜黄粉与温开水调配饮用。
或者将姜黄、糖、伽布拉根和岩盐的粉末与温开水调配饮用。
或者将桂皮、豆蔻、匝拉卡、利祖巴、姜黄、吉班迪、玛努、札塔、草药、沉香、胡椒、伽蓝香、小茴香和藏香等份研磨成粉，与糖按药物总量的八倍调配的粉末药，服用后可以治疗呃逆病和呼吸困难病，并且能够消除咳嗽、发热、心痛和肋部刺痛。
将孔雀脚或羽毛根任选其一烧成灰，与酥油和蜂蜜调配，或者将地鼠肉烧灰，与酥油和蜂蜜调配食用，也可以治疗呃逆病和呼吸困难病。
对于因呃逆病和呼吸困难病而极度虚弱的人，应当适量饮用十根汤的汁液，或者汤树煮汁，或者酒。

།སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ། སྨན་པས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤིན་ཏུ་ཕྱེད་པར་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་སྦྱིན་པར་
བྱའོ། །སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་དྲུག་པ། ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལུད་པ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལོ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་
པ་དང་། ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ། དབུགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངག་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་འཇོག་པ་དང་། སྐྱོད་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་
འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། སྙིང་ག་དང་། བྲང་དང་། ཕྲག་པ་དང་། ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པ་ནད་འདྲུ་ཞིང་། རྐོ་བ་ནི་ལུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། སྙིང་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་།
ལུད་པ་སྐམ་ཞིང་འགོགས་སུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཁར་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། སྐྱུགས་པའི་རོ་ཚ་ཞིང་མདོག་སེར་ལ་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
211-244b

བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ལྕི་ཞིང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་ཤིང་ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འོང་བ་དང་། རུ་ཤིང་ན་བ་དང་། དབུགས་
མི་བདེ་བ་དང་། གློ་ལས་རྣག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུད་པ་ཁྲག་དང་རྣག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་། ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི་ཁ་ཟས་དང་
སྨན་ལ་སོགས་པས་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི་མི་འཚོའོ། །ལྷག་མ་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། རྒུན་དང་ལི་ཟུར་བ་དང་།
ཁ་ར་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་མི་བཟད་པ་སེལ་ཏོ། །ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ག་{བྲའི་}རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་ཏིལ་མར་དང་
སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་འདིའི་མིང་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

对于患有呃逆病和呼吸困难病的人，医生应当非常仔细地区分其严重程度等特征，给予祛除痰和风的饮食和饮用方法。呃逆病和呼吸困难病治疗章第十五完。
第十六章 治疗咳嗽病章
现在讲解治疗咳嗽病章。咳嗽有五种：分别由三种病根各自引起的、由肺部损伤引起的、由内部干枯病引起的。这些都是由五种风：即所谓的呼吸运行风、言语发出风、善安住风、运动风和排泄风紊乱而产生，在心部、胸部、肩部和喉部等处引起疼痛和咳嗽，这就称为咳嗽。
其中，由风引起的咳嗽症状是：心痛、头痛、肋部刺痛、干咳且难以抑制、声音嘶哑等。由胆引起的症状是：口渴严重、身体发热、口中有咸味、呕吐物发热且呈黄色。
由痰引起的咳嗽症状是：身体沉重、唾液分泌过多、感冒发作且食欲不振。由肺部损伤引起的咳嗽症状是：咳血、胸骨疼痛、呼吸困难、肺部流脓。由内部干枯病引起的咳嗽症状是：咳出血和脓，这是由三种病根综合引起的。
在这些病症中，由肺部损伤引起的咳嗽可以通过饮食和药物等使其稍微缓解。由内部干枯病引起的咳嗽是不可治愈的。其余三种是可以治疗的。
其治疗方法是：将姜黄、蒺藜、布兰树、葡萄、利祖巴和糖磨成粉末，与芝麻油调配食用，可以治疗由风引起的难以忍受的咳嗽。将利祖巴、布兰树、胡椒、伽布拉根、伽蓝香和蒺藜的粉末与糖和芝麻油调配的药膏，名为"他人不能胜"，可以治疗由风引起的咳嗽。

།ཀོན་ཏི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་
འདི་ནི་ལུད་པའི་ནད་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་དང་། ཁ་ར་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་རྒུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་།
ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མུརྦ་དང་། རྒུན་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲ་གོ་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་
211-245a

རུང་བ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱ་སྟེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཏ་མལྐ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་
ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཙོད་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་མུརྦ་དང་།
ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཡུང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ནད་ཁོང་སྐེམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཐང་ཤིང་དང་བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་
དང་། རྩ་བ་གསུམ་དང་། ཤུག་པ་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་འདིས་ནི། ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་སེལ་ཏོ།

将贡提、岩盐、三辛香（生姜、胡椒、长胡椒）、必当嘎、茜草、诃子树的粉末与酥油和蜂蜜调配的药膏，这是对咳嗽病和呃逆病有益的。
对于由胆引起的咳嗽病，可用以下方法：
将胡椒、糖、竹茎、炒米、诃子和葡萄的粉末一起调配；
将甘草、胡椒根、木尔瓦、葡萄、姜黄的粉末一起调配；
将胡椒、葡萄干、竹茎、芝麻的粉末一起调配。
以上三种药物配方任选其一，与酥油和蜂蜜调配成药膏服用。
对于由痰引起的咳嗽病，可用以下方法：
将大伽蓝香、诃子、诃子、胡椒、塔玛尔卡的粉末一起调配；
将诃子、胡椒、伽蓝香、松木和姜黄的粉末一起调配；
将枳实、胡椒、胡椒根、大胡椒的粉末一起调配。
以上三种药物配方任选其一，与蜂蜜调配成药膏服用，应知可以治疗由痰引起的咳嗽病。
将红花、柑橘糖、木尔瓦、枳实、帕塔、胡椒、姜黄的粉末与适量蜂蜜调配服用，可以治疗由肺部损伤引起的和由内部干枯病引起的咳嗽病。
将松木、巴拉、拉纳、三果（诃子、余甘子、胡椒）、三根（生姜、胡椒、长胡椒）、杜松、必当嘎的粉末与等量的糖调配的粉末药，可以治疗全部五种咳嗽病。

།ཨ་གས་སྟི་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་སྦྱར་བའི་
ཐབས་ནི། སྨན་ཤང་ཀ་པུ་ཤི་བ་དང་། སྲད་མ་ཨཏྨ་གུཔྟ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྩ་བ་བཅུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བ་ལ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་པ་མརྒ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་
དང་། ཨ་རུ་ར་འབྲུ་བརྒྱ་དང་། ནས་ཕུལ་བུ་བཅུ་དྲུག་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་ནས་ཀྱི་ལྔ་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ནས་ལེགས་པར་ཚོས་ནས་ཕྱུང་སྟེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཨ་རུ་ར་དེ་རྣམས་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཏིལ་མར་
211-245b

སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེ་མི་ཆེ་བར་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། ནུར་ནུར་པོ་སྐྱ་བས་དྲང་དུ་རུང་བ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བླུགས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་འདི་ལས་ནང་རེ་བཞིན་ཨ་རུ་ར་
འབྲུ་གཉིས་གཉིས། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དང་བཅས་ཏེ་ཟོས་ན་ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དང་ནད་ཁོང་སྐེམས་རྣམས་སེལ་ཅིང་ཕོ་བའི་ནད་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་
ན་བ་དང་། སྐྲངས་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ། ཀཎྜ་ཀ་རི་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་
ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཀུ་ཏ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྤང་སྤོས་རྣམས་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་ཁ་སྣར་བདུག་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ལ་བུ་རམ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ཏེ། ཐབས་དེ་ལྟར་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་
དུ་བྱས་ན་ཡང་ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་བདུན་པ། སྐྱུག་པ་དང་སྐེམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་སྐྱུག་པའི་ནད་དང་སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱུག་པའི་ནད་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་
པ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མི་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། རུལ་ཞིང་མྱགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་དང་། སྣོམ་པ་དང་གཏམ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པ་
ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྱུགས་པའི་རོ་བསྐ་ཞིང་དང་ལ་མདོག་གནག་པ་དང་། དབུ་བ་ཅན་དང་། ཤུགས་དྲག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

阿伽斯提药膏的配制方法是：取药材商迦普希瓦、萨德玛阿特玛古普塔、枳实、十根药、利祖瓦、巴拉、柏子仁、嘎札根、阿帕玛嘎树、胡椒根、玛努各二两，诃子一百颗，大麦十六捧。将这些一起放入五倍于大麦量的水中煮沸，待大麦煮熟后取出过滤。在滤出的汤汁中，加入这些诃子、糖一百两、酥油八两、芝麻油八两、胡椒粉八两，一起用小火再煮。
当其变成稀稠适中可以流动的状态时，取出冷却，加入蜂蜜八两调配。每次服用此精华药时配以两颗诃子和药膏，可以治疗一切咳嗽病、呼吸不适、内部干枯病，并能治愈胃病、食欲不振、呃逆病、痔疮、发热、心痛和浮肿等病。
将甘达卡利煮汁，加入拉纳、巴拉、三辛香（生姜、胡椒、长胡椒）、芝麻的粉末与酥油一起煮沸，过滤留下纯酥油适量饮用，也可以治疗全部五种咳嗽病。
将栀子、巴拉、阿库塔、甘草、伽蓝香、香草燃烧，用烟熏口鼻，之后饮用糖和牛奶调配的饮品。如此治疗三天，也可以治愈一切咳嗽病。
咳嗽病治疗章第十六完。
第十七章 呕吐和干渴病治疗章
现在讲解治疗呕吐病和干渴病。其中呕吐病有五种：由三种病根各自紊乱引起的、由三种病根共同引起的、由见到、触摸、闻到、听到或想到不悦意、不喜欢、腐烂和污秽等事物引起的。现在讲解这些症状。
其中由风引起的呕吐症状是：呕吐物味道涩而清淡，颜色发黑，有泡沫，呕吐剧烈并伴有疼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་
211-246a

མ་ནི། སྐྱུག་པ་ཚ་ཞིང་སེར་བ་དང་། དམར་བ་དང་ལྗང་གུར་འདུག་ལ་ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྱུག་པ་འབྱིལ་ཞིང་རོ་མངར་ལ་གྲང་ཞིང་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་
པའི་མཚན་མ་ནི། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། དུལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སེམས་གདུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་སྨོས་པ་དེ་དག་ཉིད་
ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་པ་ཁྲག་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ཞིང་། ཞག་ཚིག་ཚིག་པོ་ཡོད་ལ་ཤ་ཟད་དེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ནད་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཐེབས་པ་ནི་མི་འཚོ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཞུ་
བའི་གནས་ཕོ་བ་ལས་འབྱུང་བས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པ་མ་གཏོགས་པར་དང་པོར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་དེས་མ་ཞི་ན་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་དང་པོར་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་
སྨན་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་ཞིམ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་བ་གཞན་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་
གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ནི། རྒྱམ་ཚྭ་དང་མར་སྦྱར་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་
ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་ནི། བ་ལ་དང་། བཙག་གི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། པུ་ཤེལ་ཙེའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་པུ་ཤེལ་ཙེའི་ཕྱེ་སྐྱུ་
211-246b

རུ་རའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམྦ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་གླ་བ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་
སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཤི་ར་ཕི་ལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། མུརྦ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མུརྦའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་
པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ།

胆病引起的症状是：呕吐物灼热且呈黄色、红色或绿色，并伴有身体发热。
痰病引起的症状是：呕吐物粘稠，味道甜而冷涩。
三者俱发引起的症状是：应知具有所有症状。
由不悦意和不喜欢引起的症状是：应从前面所述的最初引起的原因，如温和、不悦意、心烦等来理解。
若呕吐带血，日渐消瘦，体力衰弱，且被其他严重疾病所困扰者，不可治愈，应当放弃。
所有呕吐病都是由于胃部消化不良引起，因此除了风引起的呕吐外，首先应当进行禁食疗法，如果不能平息，之后再服用泻药。对于风引起的呕吐，首先应当用适合的药物使其平息。
其中泻药是：诃子粉与蜂蜜调制成膏，或者也可以服用其他美味可口的泻药。对于体力充足者，应当使用催吐药和泻药。对于消瘦虚弱者，应当使用安抚性药物。
其中治疗风引起的呕吐病的方法是：饮用岩盐与酥油调配的药，或者岩盐、黑盐、红盐、三辛香等的粉末与酥油调配饮用。
对于胆病引起的呕吐病的治疗，应当服用巴拉和赭石粉与洗米水调配的药，或者普谢孜粉与洗米粉调配的药，或者普谢孜粉与冷却的醋栗汁调配饮用。
对于痰病引起的呕吐病，应当服用必栗嘎、三果（诃子、余甘子、胡椒）、印度楝树等的粉末与蜂蜜调配的药，或者必栗嘎、甘松、荜茇等的粉末与蜂蜜调配食用。
煮沸希拉披拉、独活、姆尔瓦任何一种的汁液，冷却后与蜂蜜调配，或者姆尔瓦粉与洗米水调配饮用，可以治愈由风、痰、胆引起的呕吐病。

།པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལྡོང་རོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་
དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་ཀ་པིཏྠའི་འབྲས་བུ་དང་། ཁ་ལུང་གི་འབྲས་བུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཚིག་གུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་
སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་ཀ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་རུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་
དང་། ཁ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀ་པིཏྠ་དང་། བ་ལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་
ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་ཡང་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུག་པའི་ནད་རིང་དུ་ལོན་པ་ལ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། འོ་མའི་
211-247a

སྨན་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་། ཤའི་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པ་རླུང་སེལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །སྐོམ་པའི་ནད་ཀྱང་། ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་།
གློ་འགྲམས་ནས་ནད་ཁོང་སྐེམས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་སྐོམ་པའི་ནད་དོ་ཅོག་གི་གཞི་ནི། ཤས་ཆེར་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ན། སྐོམ་པའི་ནད་ལ་ཐོག་མར་དེ་གཉིས་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་
སྐེམ་པའི་ནད་ཡོད་པའི་སྐོམ་དུ་ནི་སྦྲང་རྩི་ཆར་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བའམ། དེ་མ་རྙེད་ན་ཆུ་ཐ་མལ་པ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བོང་པ་བསྲེགས་པ་ཆུར་བཅུག་པའི་ཁུ་བ་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་དང་སྦྱར་
བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བ་བེ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུའམ་པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་
གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཟོས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་
བའི་རི་ལུ་ཁར་བཞག་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ།

胡椒、诃子、丁香的粉末，与等量的炒米粉，以及蜂蜜，放入木苹果和诃子煮成的冷汁中饮用，也能治愈呕吐病。
将枣树枝、胡椒、醋栗的粉末混合，或者炒米、三果、荜茇的粉末混合，或者夏玛卡草、柑橘、甘松、枣核的粉末混合，或者蜜蜂粪、糖、胡椒的粉末混合，或者胡椒、诃子、木苹果、巴拉的粉末混合，或者桂皮、豆蔻、香叶的粉末混合，以上六种药物配方中任选其一与蜂蜜调制成药膏服用，也能治愈呕吐病。
对于长期呕吐病，应当使用名为"善"的药油、乳剂药物、增进食欲的药物，以及肉汤等祛风疗法。
口渴病有五种：由三病素各自引起的、由食物不消化引起的、由咳嗽导致体内干燥引起的。所有口渴病的基础主要是风和胆，因此对于口渴病首先应当进行祛除这两者的治疗。
对于干燥病引起的口渴，应当饮用蜂蜜与雨水调配的药，如果找不到雨水，就用普通水调配饮用。或者将驴骨烧灰放入水中，取其汁液与炒米粉、蜂蜜、糖调配饮用。
或者将糖、龙花、胡椒、婆倍、尼泊尔柿子的粉末与蜂蜜调制成药膏，或者胡椒与乳树嫩芽用蜂蜜调制成药膏，任选其一服用也能治愈口渴病。
或者将婆罗树枝尖、茜草、炒米粉、蓝莲花、三果的粉末与蜂蜜调制成丸剂含服，也能迅速治愈口渴病。

།རྒུན་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལའི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །
འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆབ་དང་། སྦྲང་ཆབ་དང་། སྟར་བུའི་ཁུ་བ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ། ཁར་ཡུན་རིང་དུ་བཞག་ཅིང་། ཕྱིར་ཕོ་ན་ཡང་རྐན་
211-247b

སྐམས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱུག་པའི་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅོ་བརྒྱད་པ། གཅིན་སྲི་བའི་ལེའུ།
བམ་པོ་ལྔ་པའོ། །དེ་ནས་གཅིན་སྲི་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བ་ལ་སོགས་
པའི་ནད་ན། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ཟ་ཞིང་འཐུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མང་བར་ཟ་ཞིང་འཐུངས་པའི་གནོད་པ་ལས་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིན་ཉིད་ཚ་རབ་ཏུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཆུ་སོའི་ཕྱོགས་ལྕི་བ་བེམ་པོར་འདུག་ཅིང་སྐྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་རུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིན་ཁྲག་
རྩ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་ཆུ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་རྡེའུས་འགགས་པ་ནི་རླུང་གིས་ཁུ་ཆུ་དང་བད་ཀན་བསྒངས་ནས་རྡོ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་བསྟུས་པ་ནི་ཆུ་སོ་ལྒང་བའི་ཁ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་རྡེའུ་
ཞིག་པས་གཅིན་འགགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་དག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་མར་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་ཞིང་། དེའི་རྗེས་
ལ་འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བ་ལ་ནི། རྩྭ་ཀུ་ཤ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། སྨན་ཏི་རི་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཙོས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་ཁ་ཟས་
བཟའ་འོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྐྱེར་པའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་བླུགས་པ་འམ། ཡང་ན་ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་
211-248a

འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་བཏུང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་ནི། སུག་སྨེལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། བ་གཅིན་དང་། ཆང་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་
རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ།

将葡萄和甘蔗汁、牛奶、蜂蜜中加入甘草和莲花粉末饮用，也一定能治愈口渴病。
牛奶、甘蔗汁、葡萄酒、甘蔗酒、甘蔗水、蜂蜜水、柠檬汁、酸醋任选其一，长时间含在口中，吐出后也能治愈口干。
呕吐病和口渴病治疗章第十七终。
第十八章 尿闭章
第五卷。现在讲解治疗尿闭病的章节。尿闭等病，由于食用和饮用过于辛辣的食物饮品，或过量饮食的危害，会产生八种尿闭病：
由风引起的尿闭病会引起剧烈疼痛。
由胆引起的尿闭病会使尿液灼热。
由痰引起的尿闭病会使尿道部位沉重麻木并肿胀。
由三病素混合引起的尿闭病性质恶劣。
由血病引起的尿闭病会使尿中带血。
由精液引起的尿闭病是由精液阻塞引起。
由尿结石阻塞的是由风使精液和痰凝结成石状物引起。
由尿闭引起的是尿道口膀胱剧痛，结石破碎导致尿液阻塞。
这些病的治疗方法是用药油和芝麻油涂抹身体，服用药油，进行热敷，使用强效灌肠药，之后再用温和的灌肠药。
对于风引起的尿闭，应食用用吉祥草等类或提利等类药物煮成的肉汤调配的食物。对于胆和血病引起的尿闭，应饮用醋栗煮汁加入柏树根粉末和蜂蜜，或者饮用艾拉瓦卢卡种子、甘草、柏树粉末加入淘米水。对于痰引起的尿闭病，应将豆蔻细粉与牛尿、酒、木本植物汁液任选其一调配饮用。

།ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་ལས་གཅིན་སྲི་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བྲག་ཞུན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་ལུས་ཟུངས་བདུན་བརྟས་ལ། ན་
ཆུང་བཟང་མོ་དང་ཉལ་པོ་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བའི་ནད་རྣམས་ལ། ལེ་བརྒན་རྩིའི་ས་བོན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྲག་ཞུན་དང་། སྲུ་སྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སུག་སྨེལ་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རྒུན་དང་། ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་འོ་མ་སྐོལ་བ་དྲོན་རྨོ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་ལས་ཇི་ཙམ་ནུས་པ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྲི་བའི་
ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་ར་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་གཅིན་སྲི་བའི་སྣ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བའི་བག་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་
ན་རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཟེ་མ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བྲག་ཞུན་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་
ན་ཡང་། གཅིན་བསྟུས་པ་དང་རྡེའུས་འགགས་པ་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །སྨན་ཀ་ཏ་བང་ཀའི་རྩ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །སྨན་པ་རུ་ནའི་རྩ་བའི་ཤུན་ལྤགས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
211-248b

བཙགས་པའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རྡེའུས་འགགས་
པའི་ནད་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་བི་ར་ཏ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། སོ་ཤི་བརྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ་
རྡེའུ་འབྱིན་པ་ཤེས་པས་དྲལ་ཏེ་འབྱུང་བར་བྱའོ། །ད་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི། སེན་མོས་སྣད་པ་དང་། སོས་ཟིན་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ལས་རྨ་བྱུང་བ་དང་། བུད་མེད་མི་གཙང་བ་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་
པའི་ནད་གཞི་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི། པགས་པ་འགགས་ཤིང་ན་ལ། ཡང་གྲང་བ་དང་། མདོག་སྡོ་སྐྱར་འདུག་ཅིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་
པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཚ་ཞིང་མདོག་དམར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་གཡའ་ཞིང་མཁྲང་བ་ཡིན་ནོ།

对于因精液阻塞而引起的尿闭，应食用岩盐与蜂蜜调配的药膏。或者服用壮阳药增强七种身体组织后，与年轻美女行房事。
对于各种尿闭病，可用荆芥子研磨成粉末与蜂蜜和淘米水调配，或者将岩盐、苏苏、胡椒、豆蔻等研磨成粉末与蜂蜜和淘米水调配饮用。
将葡萄和糖粉与酸奶水调配，或者将热牛奶与糖调配后尽量饮用，也能治愈尿闭病。
将糖与炒焦大麦灰调配食用，也能治愈所有种类的尿闭病。
饮用石竹根煮汁，或者食用和饮用任何具有咸味和大热性的药物，能治愈结石阻塞。
将蓼子、蓖麻、哈雷努卡、豆蔻、甘草、胡椒、苏苏根煮汁中加入岩盐粉末饮用，也能迅速治愈尿闭和结石阻塞。
将卡塔班卡根研磨成粉末与酒等调配饮用，也能治愈结石阻塞。
将帕鲁那根皮煮汁过滤后加入其粉末与蜂蜜调配，或者将荜茇、炒焦大麦灰、诃子、卡利亚加等研磨成粉末与酸奶水调配饮用，也能迅速治愈极重的结石阻塞病。
或者也可以采用毗拉塔等类药物的所有配方方法。
如果通过这些方法仍未痊愈，应承诺给予报酬后请熟悉取石技术的人切开取出。
现在讲解男性生殖器疾病：男性生殖器疾病由指甲抓伤、牙齿咬伤、暴力造成的伤口、与不洁女子行房等病因引起。
这也说有五种：由风引起的男性生殖器病，皮肤阻塞疼痛，且发冷，呈灰色且粗糙。由胆引起的发热且呈红色。由痰引起的发痒且僵硬。

།ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁྲག་འཛག་ཅིང་འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་འབྱུང་ལ། ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་
ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་ནི་ཕོ་མཚན་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་ནི་ཕོ་མཚན་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་བྱས་ལ། ཕོ་མཚན་
གྱི་རྐེད་དུ་གཏར་ཀ་བྱའོ། །ཡང་ན་སྲིན་བུ་པདྨ་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་སྐྱུགས་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། ཛ་པུཎྜལི་ཀ་དང་ཤིང་མངར་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་།
211-249a

ཨ་ག་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ར་སྣ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་བྲི་ཤྩི་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྡར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་། སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོས་བླུག་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་
ལ་ནི། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་སྟེང་དུ་
བླུགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཐ་རམས་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུག་ན་བཟང་ངོ་། །
ཕོ་མཚན་ལ་རྣག་ཞུགས་ནས་ཕོ་མཚན་ཟད་པར་བྱེད་པས་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་རྣག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རྣག་འཇུག་པ་ལྟ་ན་
གཏར་ཀ་མྱུར་ཏེ་བྱས་ལ། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ། མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཀ་ལ་ལྷ་ར་དང་། པདྨ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་
པའི་ཚིག་མས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤི་རི་ཤའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འདུས་པ་
ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་སོ་ཤི་བརྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ། ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཆུང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས། གང་ཤས་ཆེ་བ་དག་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ད་ནི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།
211-249b

རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་གཞི་གསུམ་གྱིས་རླིག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། པགས་པ་མ་རུང་བར་བྱས་པ་ལས། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་བདུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་རླིག་པ་ལྒང་བ་རླུང་གིས་གང་བ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

由血病引起的则流血并出现黑色脓包，且极其发热。由三种病因共同引起的具有所有症状。其中若虫入侵则生殖器会腐烂。
对于这些病症，首先应用油膏涂抹生殖器并进行热敷，在生殖器根部放血。或者使用莲花吸虫，并进行催吐和下泻治疗。
对于由风引起的生殖器病，应将扎普恩达利卡、甘草、灯树、沉香、檀香、拉纳、茜草、毗利希巴等一起研磨后涂抹，并用温热煎煮液冲洗。
对于由胆引起的生殖器病，应将酸枣糖、青莲、红花、普谢尔泽、赭石、甘草、柏树等研成粉末与水调和涂抹。或者用牛奶和冷水任一冲洗。
对于由痰引起的生殖器病，应将达瓦树、塔然树、萨拉树等研成粉末与水调和涂抹。或者用冬果等类药物的煎煮液冲洗最佳。
因生殖器化脓会导致生殖器衰竭，所以一定要防止化脓，应认真用药物涂抹和药液等冲洗来保护。
若有化脓迹象，应迅速放血，按照治疗伤口的方法，撒上白睡莲、青莲、卡拉拉若、莲花等的粉末。或者用三果与油脂在密封容器中烤制后用其烤渣涂抹。
或者用酸枣糖与合欢树粉末调和，或者诃子粉末与蜂蜜调和，任用其一涂抹都能治愈所有生殖器病。
对于由三病因混合引起和由血病引起的两种生殖器病，应承诺给予报酬，分辨各种病因的轻重，对较重的病因进行对治。
现在讲解睾丸下垂病：睾丸下垂病是由三种病因损害睾丸和皮肤而产生七种类型。其中由风引起的睾丸下垂病，表现为睾丸膨胀如充满风气。

མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་ཤིང་ཐོག་འདྲ་བར་དམར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲང་ཞིང་ཟླུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲིས་པའི་མཚན་མ་དང་འདྲའོ། །ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཆེ་ལ་འཇམ་མོ། །
གཅིན་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མ་རླུགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། རླུང་གིས་རླིག་པའི་འདབ་ཏུ་རྒྱུ་མའི་ལྟབ་མ་མཐར་གྱིས་ཕུལ་ནས་རླིག་པ་རྐྱལ་པ་བུས་པ་བཞིན་དུ་རིང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་དེ་ནི་མི་
འཚོའི། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། སྨན་མར་བཏུང་ཞིང་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་ཀྱིས་བདུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་
མས་བཏང་བ་རྣམས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ནི། འོ་མ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱར་བ་ཉམས་སྟོབས་ལས་དཔགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྲིན་བུ་པད་པ་རླིག་པ་ལས་ཁྲག་འཇིབ་
ཏུ་གཞུག་པ་དང་། སྨན་བསིལ་བས་བསྐུ་ཞིང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གྲང་མོས་སྟེང་དུ་བླུགས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་སྲིན་པོས་བསྐུ་ཞིང་སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གཅིན་དང་
སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཚིལ་རྒྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། དུགས་བྱ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཅིན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། དང་པོར་རླིག་པ་དུགས་བྱས་པའི་
211-250a

རྗེས་ལ་རླིག་པའི་འོག་གི་སྲུབས་ནས་བརྟོལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྣ་རྩི་མི་སྦྱར་བར་གཅེ་འུས་བསུ་ཞིང་རིང་དུ་འཛག་ཏུ་བཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་རླུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ད་དུང་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བསྲེག་པ་དང་། རླུང་སེལ་བའི་
སྨན་རྣམས་བྱའོ། །བསྲེག་གཅིག་ལ་ནི་བསྲེགས་པའི་འོག་ཏུ་རྣ་ལ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བའི་ནད་སེལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །བཅུ་དགུ་པ། རྟུག་སྐམ་གྱི་ལེའུ།
༈ རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ།
ད་ནས་རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་
ནི། དྲི་མ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལོང་ཀ་ན་གནས་པ་འཁྲུགས་ཏེ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པས་ཕྱི་ས་བསྐམས་ནས་ཐུར་དུ་འོང་བའི་ལམ་འགགས་ཏེ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བར་གྱུར་པ་ནི་རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པར་བཤད་དོ།

由胆引起的则如优昙婆罗果般呈红色。由痰引起的则坚硬圆形。由血病引起的则与胆病症状相似。由脂肪增生引起的则大而柔软。
由小便引起的则如同充满的囊袋。由肠下垂引起的，是由于风力将肠膜逐渐推向睾丸两侧，使睾丸如吹胀的囊袋般延长，这种睾丸下垂病是不可治愈的。
对于由风引起的睾丸下垂病，应服用药油并涂抹，进行熏蒸，注入药液，使用油性泻药，使用强效下部泻药，使用温和下部软膏等治疗方法。其中油性泻药是将牛奶和蓖麻油煮沸调配，根据体力状况服用。
对于由胆和血病引起的，应使用莲花吸虫从睾丸吸血，用凉性药物涂抹，用冷药液冲洗则可平息。
对于由痰引起的，应用高温药物研磨成粉与牛尿调和涂抹，并饮用酸枣根煮汁与尿液调和的药液。
对于由脂肪增生引起的睾丸下垂病，应进行热敷，并用细研的鸟茨等类药物与水调和涂抹。
对于由小便引起的，首先对睾丸进行热敷后，从睾丸下方缝隙处穿刺，暂时不涂抹耳药，用管子引导使其长时间流出。
对于由肠下垂引起的睾丸下垂病情况严重者，应进行灸疗和使用祛风药物。灸疗后应按照耳部治疗方法进行处理。
小便闭塞病治疗章第十八终。
第十九章 大便干结章
大便干结病的病因：
现在讲解大便干结病的治疗章节。大便干结病是由于居于结肠中名为"排泄"的风被扰动而增盛，使粪便干燥，阻塞向下排出的通道，向上盘旋，这就是大便干结病的病因。

།དེའི་མཚན་མ་ནི་སྙིང་དང་མཁལ་རྐེད་དང་།
རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ལྒང་པ་ཆུ་སོ་སྐྲངས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྐད་འགག་ཅིང་ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་སྐྱུགས་པ་དང་། མིག་ལྡོངས་ཤིང་འོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་
འདི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི་དང་པོར་ལུས་སྐམ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། དུགས་བྱས་ལ་སྨན་གྱི་རེང་བུས་གཞུག་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་
སྨན་བཏང་བའི་ལས་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་རེང་བུ་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུ་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བུ་རམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ། ཁཎྜ་ཚོས་པ་ཙམ་དུ་བསྐོལ་ཏེ་རེང་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ་
དུ་བྱས་ནས་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་མས་བཏང་ན་ཕྱི་ས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ན་བ་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཁྱམ་གྱི་དུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བུ་རམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཁཎྜ་ཚོས་པ་ཙམ་བསྐོལ་ཏེ་སྔ་མ་
211-250b

བཞིན་དུ་རེང་བུར་བྱས་པ་ཡང་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཡས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་ལ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་
ན་ཡང་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་ཆ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་ཆ་བཞི་དང་། ཨ་རུ་ར་ཆ་ལྔ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་དེ་རྣམས་སྦྱར་བ་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་བུ་རམ་གྱི་ནང་དུ་ཁཎྜ་
ཚོས་པ་ཙམ་དུ་བསྐོལ་ལ་རིལ་ལུ་བྱས་པ་དེས་ནི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཟས་སུ་ནི་ནས་རྗེན་པ་ཁྲམ་ཁྲོམ་དུ་བཏགས་པའི་ཆན་འོ་མའམ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པའམ། གཞན་ཡང་གང་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་རྣམས་བཟའ་བར་བྱའོ། །
ལྟར་རླུང་གིས་གཡོས་ནས་ཕྱི་ས་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ལས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་བླ་གཉན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་ཕན་པའི་སྨན་མས་བཏང་བ་རྣམ་གཉིས་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་པར་བྱེད་དོ། །
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྙིང་ན་བ་དང་། དང་ཀ་མེར་མེར་པོ་དང་། ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་
སྤང་བར་བྱའོ།

其症状为心脏、肾腰部和肋部疼痛，膀胱和尿道肿胀，腹部胀大，声音嘶哑且喉咙病变成瘰疬，发热呕吐，眼盲耳聋，口渴等多种病症会相继出现。
对于大便干结病，首先应进行干性按摩和揉搓，热敷后插入药条，使用强效下部泻药，服用药油，使用温和下部软膏，进行导泻等治疗。
其中下部药条的制法是：将波森茶、烟灰、岩盐、三辛香和糖磨成粉，在牛尿中煮至糖浆状，制成拇指大小的条状，涂抹酥油后从下部插入，则大便会排出，并能消除腹胀和疼痛。
或者将烟灰、胡椒、波森茶、芥子和糖磨成粉，在牛尿中煮至糖浆状，如前制成条状也很好。
或者将诃子、白芷、茜草、碱草灰、岩盐依次按第一味的两倍递增研磨，用温开水调服，也能消除腹胀、刺痛、心痛和瘤块。
将木尼荣两份、胡椒四份、诃子五份研磨，与等量的糖在糖浆中煮至糖浆状制成丸剂，可治疗大便闭塞病。
饮食方面，应食用生青稞细磨的粥配以牛奶或肉汤，或其他适宜的食物。
如果由风引动导致大便闭塞，继而胆和痰变得严重时，应对这两者分别使用有益的下部药物。由风引起的大便闭塞病会引起尿道疼痛。由胆引起的则脐部发热。由痰引起的则心痛、胸闷、口水流出。由三病素俱聚引起的则具备所有症状，应当避免。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཁ་རུ་ཚྭ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་ཞིམ་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་སེལ་བར་
བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཁ་རུ་ཚ་དང་ཤུ་དག་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ཡས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བརྫིས་པའི་རིལ་བུ་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་
211-251a

ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ། ཚྭ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་རིལ་ལུར་
བྱས་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ལྡུམ་བུ་སེ་ཡབ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། མ་ནུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནས་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་།
རླུང་ནད། རྨུགས་བྱེད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ཡས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། བི་ད་རིའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བའི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་གྱི་ཁུ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་
ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཀྱི་
ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།། །།
༈ སྙིང་ན་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་སྙིང་ན་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་
གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་སྲིན་བུའི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པ་ནི། སྙིང་གཡའ་ཞིང་ན། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། ཙང་ཤུ་བསྲེས་
པའི་ནང་དུ། ཏིལ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་སྐོལ་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟུངས་ན། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ།

对于由风引起的大便闭塞病，将拉拉布、诃子、岩盐、炒青稞灰、黑盐、诃子等研成粉末，与美酒调服即可治愈。或者将黑盐、白芷、果绽、那勒占依次按前味的两倍递增研磨成粉，与卡龙汁调和制成丸剂服用，也能治疗由风引起的大便闭塞病。
或者对于由风引起的大便闭塞病，将盐、达布、三辛香、拉拉布、岩盐、黑盐、岩盐等研成粉末，与卡龙汁调和制成丸剂服用。
将杜布色雅、诃子、诃子、曼努、岩盐、黑盐、岩盐等研成粉末，与煮青稞汁调服，也能治疗由风引起的大便闭塞、瘤块、风病和昏迷。
对于由胆引起的大便闭塞病，将酸果汁、比达日汁、狗舌草汁、葡萄汁任选其一与白糖调服，立即可治。或者将酸果粉与蜂蜜调和，炒米粉与白糖蜂蜜调服。
对于由痰引起的大便闭塞病，将白芷、甘松、土香、诃子、布泽谢等研成粉末与牛尿调和，或者将毕尔瓦等类别煎煮的温汁与炒青稞灰调服。
心痛分类说明：
现在要说明心痛的分类。心痛有五种：由风等三病素各自引起的、由三病素俱聚引起的、由虫害引起的，都会引起刺痛。特别是由虫引起的会心痒并痛。对于由风引起的心痛，应在藏秋汤中加入芝麻油和岩盐饮用。或者将煮沸的芝麻油与牛尿调服，也能治疗瘤块、刺痛和腹胀。

།ཡང་ན་ཨ་རུ་རའི་འབྲུམ་བུ་ལྔ་བཅུའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་སྲང་གཉིས། མར་
211-251b

སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྙིང་ན་བ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྐྲན་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བལ་བོ་སེའུ་དང་། སྟར་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་
མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། སྨན་བསིལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་བསིལ་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མངར་ནག་གི་
བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །སྨན་སྟི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འོ་མ་དང་།
བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་གྱི་ཁུ་བ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་གྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་
སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ར་སྣ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་བསྲེས་པ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་བཏུང་བར་
བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི།
བྱི་དང་ག་དང་། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རྟུག་སྐམ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་པ། སྨྱོ་བྱེད་དང་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ།
༈ སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་བཤད་པ།
དེ་ནས་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ནི་གཞན་གྱིས་ངན་
211-252a

དུ་བྱས་པ་དང་། ཟས་དང་སྐོམ་མི་གཙང་བ་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྔངས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་ནས། ཡིད་དང་བློ་དང་། དྲན་པ་ལོག་ཅིང་འཁྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དེ།
དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རང་ཉིད་ལ་ཚམ་རྔམ་བྱ་ཞིང་རྡེག་པ་དང་། ངུ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། གླུ་ལེན་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

或者将五十颗诃子果实研粉，黑盐二两，酥油三十二两，在四倍水中煮沸，待只剩酥油时适量饮用，可治疗心痛、呼吸不适和瘤块。将荜茇、黑盐、诃子、尼泊尔桑和达布等研成粉末，用温开水调服，也能治疗呼吸不适和心痛。
对于由胆引起的心痛，应用凉性药汁等浇淋身体，涂抹凉性药膏，服用甘黑泻药。或者将布泽谢粉末或甘草粉任选其一与白糖水调和饮用。
将司帝热等类别研成粉末，在酥油及其四倍水量，以及等量于酥油的牛奶、甘蔗汁、葡萄汁三者之一中煮沸，待只剩酥油时过滤后适量饮用，也能治疗由胆引起的心痛。
对于由痰引起的心痛，将胡椒、利则瓦、白芷、茵陈、荜茇、诃子、曼努等研成粉末与牛尿调和饮用，或者将这些药材用牛尿煮至剩四分之一饮用。
对于由三病素俱聚引起的心痛，首先要进行禁食，之后根据体力，按照风、胆、痰哪个比重大的程序治疗。
对于由虫引起的心痛，应将吉当嘎和茹达研成粉末与牛尿调服。
第十九章治疗大便干结完。
第二十章 治疗癫狂和遗忘
癫狂病说明：
现在要说明治疗癫狂和遗忘病的章节。其中癫狂病是由他人加害、食用不洁饮食、恐惧惊吓、忧伤煎熬，导致意识、智力和记忆错乱紊乱。这又分为五种。
其中由风引起的癫狂症状为：对自己凶暴打击、哭泣、大笑、唱歌等，应当了知。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲོ་བ་དང་། བསལ་བ་འདོད་པ་དང་།
བསྡིགས་པ་དང་། སྙེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། འུད་མེད་ལ་དགའ་ཞིང་སྙེག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་
དང་ལྡན་ཏེ། མ་རུངས་པ་ཡིན་གྱི་སྤང་བར་བྱའོ། །གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ནི། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གདོན་འཁྲུགས་པས་ངན་དུ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་ཉེན་དང་། སྟོབས་དང་། ཚིག་དང་། དཔའ་
བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱུག་སྨན་
བཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སོ་སོའི་ཆོ་ག་སྔར་བྱ་བ་རྣམས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་རིམ་བཞིན་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་
དང་། ཤུ་དག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། ཀཊ་བྷི་དང་། ཤྭེ་ཏ་དང་། བཙོད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀ་རཉྫ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་
211-252b

པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ར་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་སྨན་གནོད་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་བཏུང་ན་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་པ་
ཐ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིག་གྲུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་ལྕེ་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ལས་རན་པར་
ཟོས་ན། དྲན་པ་གསལ་བ་དང་ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། འོན་པ་དང་། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་མཐུས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། རུ་རྟ་
རྣམས་ར་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བརྡར་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་སྣར་བླུགས་ཤིང་། མིག་ཏུ་བསྐུ་བར་བྱའོ།། །།སྨྱོ་བྱེད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ། ཐོག་མ་ནས་བཅིང་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། གར་ཡང་མི་བཏང་བར་བསྲུང་ཞིང་། ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡིགས་
ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་འཇམ་པོས་གཞོམ་པར་བྱའོ།

由胆引起的症状是：愤怒、想要清凉、威胁、追逐等。由痰引起的症状是：嗜睡、少言、喜欢追逐女人、食欲不振等。由三者俱聚引起的具有所有症状，因为是恶性的应当舍弃。突发性癫狂是由于神等鬼神扰乱作祟所致，应知具有非人的智慧、敏感、力量、言语、勇猛等特征。
对于由风引起的癫狂病，首先应服用药油。由胆引起的，首先要服用泻药。由痰引起的，首先要服用催吐药。这样对各自做完前述仪轨之后，依次进行温和灌肠、强力灌肠等仪轨。
之后将姜黄、醋栗、三果、香附、白芷、芥子、诃子、合欢、迦他比、白草、红花、三辛、桂皮、卡兰加等研成粉末，在酥油和牛尿中煮沸，待只剩酥油时过滤后适量饮用可治疗癫狂病。
或者将这些药材的粉末在酥油和羊尿中煮沸，待只剩酥油时过滤，名为"消害药"，服用此药可治疗遗忘病和解毒。
将巴塔、诃子、希格如、白芷、三辛、岩盐各一两的粉末与三十二两酥油在羊奶中煮沸，待只剩酥油时过滤，名为"舌安药"，适量服用可使记忆清晰、心智正常，并能以其力量治愈耳聋、口吃、哑症。
或者将甘草、诃子、白芷、安息香、合欢、韭菜、茹达等在羊尿中研磨过滤后，将其汁液滴鼻并涂眼。
对于癫狂发作者，从一开始就要约束、打击、不让其到处走动而加以看护，用各种方法恐吓后再用温和的言语劝导。

།གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི། སྨན་པ་གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པས་མཆོད་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་། བཤོས་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། སྔགས་དང་། མིག་ཏུ་
བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསལ་བར་བྱའོ།། །།
༈ བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྗེད་བྱེད་ནི། མུན་པ་འདྲ་བས་སེམས་ནོན་ནས་ནད་གཞི་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་
བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མ་རུངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་གནག་པ་དང་། སེར་བ་དང་། དཀར་བ་རྣམས་ཡིན་
211-253a

ཏེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་དང་། ཅི་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་དག་སོ་སོའི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་
ལ་ཐོག་མར་ནི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། ཆོ་ག་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་
གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །སྨན་སྣར་བླུགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྨན་ལས་སྦྱར་ན་ཀུན་ལ་ཡང་
ཕན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། གང་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་ཆོ་ག་དེ་རྣམས་ལས་གང་འོས་པ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ལུས་རབ་ཏུ་དག་པར་གྱུར་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་
བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་ཤད་ཀ་པུ་ཤི་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྨན་བྲམ་མྷི་ཁུ་བ་དང་། མར་རྙིང་པ་ལོ་དུ་མ་ལོན་པའི་ནང་དུ་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་ཅན་སེལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་
བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་སྐོལ་ལ་མར་དང་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་རན་པར་འཐུངས་ན་
ཡང་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ།

对于突发性癫狂病患者，应由清净无欲的医生依次进行供养、食子、供食、祭祀、火供、咒语、眼部涂敷、鼻部滴注等仪轨来治疗。
遗忘病的分类说明：
现在要说明遗忘病的分类。遗忘病是指如同黑暗般压制心识，病根严重紊乱导致记忆力减退并发怒的病症，称为遗忘病。这也分为四种，应知是恶性的。其中由风引起的、由胆引起的、由痰引起的这些症状，其肤色分别为黑色、黄色、白色，依次对应，所见一切也都呈现这些各自的形态。
由三种病根俱聚引起的遗忘病具有所有症状，因难以治愈，对这些首先要进行强力灌肠、温和灌肠、催吐、泻下、滴鼻这五种仪轨，要根据病根的情况来使用。其中对于由风引起的要进行强力灌肠和温和灌肠。由胆引起的要进行泻下。由痰引起的要进行催吐。滴鼻用各自的药物配制则对一切都有益。
对于三者俱聚引起的，要根据哪种占主导地位来配制，并使用这些仪轨中适合的进行治疗。通过这些仪轨使身体完全清净后，之后要按照前面所说的治疗癫狂病的仪轨来进行。
或者将夏达卡普希巴、白芷、茹达等药物的粉末在婆罗门茶汁和陈年酥油中煮沸，待只剩酥油时过滤，适量饮用可治疗遗忘病和癫狂病，是使心智正常的最佳方法。
将各三十二两的酥油和芝麻油，在十六倍于酥油量的牛奶中，加入所谓"养生"的十五种药材各一两的粉末煮沸，待只剩酥油和芝麻油时过滤，适量饮用也可治愈遗忘病。

།ཤིང་ཀྲུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྐོལ་བའི་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་
211-253b

བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ། ཆུ་དང་། མེ་དང་། ཤིང་དང་། བྲག་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སེམས་གསལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་
བསྒྲིམས་ཏེ་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། རླུང་ནད་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་རླུང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི། རླུང་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་སྤྱིའི་མཚན་མ་ནི་
ན་བ་དང་། ཡན་ལག་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ཡན་ལག་འཁུམས་པ་དང་། ཤ་སྐམ་པ་དང་། དྲག་ཏུ་བཙིར་བ་འདྲ་བར་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དབང་མེད་པར་ལུས་འགུལ་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་སྒུར་པོ་གཞུ་འཁུམས་
བཞིན་དུ་འདུག་པའོ། །རླུང་ནད་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་རིལ་གྱིས་ན་བར་བྱེད་པའོ། །རླུང་ནད་ལག་པ་ཡ་གཅིག་འཇེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གིས་ཕྲག་པའི་རྩ་འཁུམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་དཔྱི་མིག་མན་
ཆད་ཟུག་པའི་ནད་ནི། བརླ་མན་ཆད་དུ་ན་སྟེ། བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས་ཤིང་། རྟིང་བ་ནས་སོར་མོའི་བར་དུ་ན་ཞིང་འགྲོ་མི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་ཁ་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གིས་ཁ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཡོ་བར་བྱས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རླུང་ནད་པུས་མོ་སྐྲངས་
པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་ཁྲག་རྒྱས་པས་པུས་མོའི་ལྷ་ང་སྐྲངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་བཏང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་དང་། སྣུམ་གྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་།
ལན་ཚྭ་དང་། མངར་བ་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་བག་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨན་པ་ལ་དང་། སེ་རི་ཡ་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་
211-254a

ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

将木楝、茹达、龙脑香、阿魏、葱白、三辛香、诃子等药物的粉末在尿液和芝麻油中煮沸，待只剩酥油时过滤后滴鼻，也可治愈遗忘病。
对于癫狂病和遗忘病，应当避开水边、火边、树林、悬崖等危险场所。应当专注地经常服用能使心智清明正常的滋补药物。
癫狂病和遗忘病治疗章第二十终。
第二十一章 风病章
现在要说明治疗风病的章节。八十种风病是由风紊乱而产生，其共同症状是疼痛、肢体如同断裂般、刺痛、肢体萎缩、肌肉干枯、如同剧烈挤压般疼痛等。其中所谓僵直性风病是指身体不由自主地颤动。驼背风病是如弓般弯曲。所谓半身风病是指身体一侧全部疼痛。所谓单臂麻痹风病，应知是由风使肩部脉络萎缩所致。髋关节以下疼痛的风病是指大腿以下疼痛，不能伸屈，从脚跟到脚趾都疼痛且不能行走。所谓歪嘴风病，说的是被风使嘴歪向一边。所谓膝盖肿胀风病，是由风和血扩张导致膝盖骨肿胀。
对此，用药油涂身、热敷、灌肠、滴鼻、油性泻药、油腻食物、酸味、咸味、甜味和具有增进食欲性质的食物都可治疗风病。将帕拉或色日亚任一种煎煮的汁液，与其粉末、芝麻油和牛奶一起煮沸，待只剩芝麻油时过滤饮用，可治愈所有类型的风病。

།ཡང་ན། ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། སྨན་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་སྲང་ལྔ་བཅུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། སྤང་སྤོས་དང་། ཤིང་ཙ་དང་། གནྡྷ་
པ་ཏྲ་དང་། བཙོད་དང་། ཏྲ་བནྟི་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཛཱ་ཏི་དང་། བ་ལ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྟི་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ར་སྣ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གཟེ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པུ་ཏི་ཀ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། པུཌྞ་ཎ་བ་དང་།
པྲཾ་ཧ་ཏཱི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བི་ར་རི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་ཨ་ཤྭ་གནྡ་ལ་སོགས་པའི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཏུང་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། མས་
བཏང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་སྦྱར་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། ལ་ཕུག་གི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཞོ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། འོ་མ་རྣམས་ལས་རེ་རེ་ཡང་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ།
ཤུ་དག་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། མ་ནུ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གཟེ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་ཡང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་
བ་ཡིན་ནོ། །ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། སྨན་པྲ་ས་ར་ནི་སྲང་བརྒྱ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨན་ཛི་བ་ཀ་དང་། རི་ཤ་བྷ་ཀ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བུ་ཚད་རྟོང་དང་། ར་མཉེ་དང་། རུ་རྟ་དང་།
ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཙོད་དང་། ར་སྣ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་འདི་ལས་མས་བཏང་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ན་ཡང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་།
211-254b

གཟེ་མའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བུ་རམ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་རན་པར་འཐུངས་པའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་འཐུངས་ལ་ཐུར་དུ་འཁྲུས་པ་ཆོད་པའི་རྗེས་ལ། བཅའ་སྒ་དང་བུ་རམ་སྦྱར་བ་ཟོས་ནས་སྨན་
སྔ་མ་བཏང་བ་དང་། ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟོས་ན་རླུང་ནད་མི་བཟད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

或者，取芝麻油和牛奶各三十二两，阿育吠陀药五十两煎煮的汁液放入四倍量的酥油中，再加入藏香、木香、甘达帕特拉叶、红花、特拉班提、鸡骨草、肉豆蔻、巴拉、桂皮、斯提拉、甘草、拉斯那、荜茇、马努、白芷、泽玛、茹达、普提卡、生姜、普德那瓦、普拉哈提、普谢尔泽、比拉日等各二钱的粉末，一起煎煮，待只剩芝麻油时过滤，称为阿育吠陀等芝麻油。用于饮用、涂身、滴鼻、灌肠这四种方式，可治愈一切风病。
取芝麻油和萝卜汁各三十二两，酸奶、发酵液、牛奶各取芝麻油的四倍量，在其中加入白芷、巴拉、拉斯那、马努、藏菖蒲、苦马菜、木楝、岩盐、泽玛、胡椒的粉末煎煮，待只剩芝麻油时过滤，这种芝麻油药剂也能治愈一切风病所致的衰弱。
取芝麻油和牛奶各三十二两，普拉萨拉尼药一百两煎煮的汁液取芝麻油的四倍量，在其中加入吉瓦卡、利沙巴卡、两种美达、布察东、拉涅、茹达、两种檀香、生姜、桂皮、红花、拉斯那等药物的粉末煎煮，待只剩芝麻油时过滤，用于灌肠等治疗也可祛除风病。
取芝麻油和牛奶各三十二两，在泽玛汁芝麻油四倍量中加入糖和藏菖蒲粉末各八两一起煎煮，待只剩芝麻油时过滤，适量饮用后饮牛奶，待下泻停止后，食用藏菖蒲和糖的混合物，然后服用前述药物，待消化后与牛奶一起进食，可治愈一切难治的风病。

།མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། སྒོག་སྐྱ་སྲང་བརྒྱ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་
ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྟར་བུ་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་སྒོག་སྐྱ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ།
འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་དང་། རླུང་ནད་རྐང་ཟུག་ཡ་གཅིག་འཇས་པ་དང་། རླུང་ནད་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །དབྱི་མོང་དང་། ཁ་རུ་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིག་གྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་
ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ལ་ཕུག་གི་ཁུ་བ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་གྱི་ཁུ་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། ཚྭ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་རྣམས་ལས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ནང་དུ་སྐོལ་
ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །རླུང་ཉི་ཚེའི་ནད་ལ་ནི། སྣུམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ། ཞག་དང་རྐང་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ཀྱི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་བླ་གཉན་གྱིས་
ཐེབས་པ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་བླ་གཉེན་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཇེ་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལ་ནི་སྨན་དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་རྣམས་བཏང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལ་ནི་སྨན་མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་བག་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་རྐང་ཟུག་ཡ་གཅིག་འཇས་པ་དང་། རླུང་ནད་པུས་
211-255a

མོར་སྐྲངས་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་གཏར་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། དེ་ནས་རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །བརླའི་ནད་ནི་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་འདུག་པ་གཉིས་ལྡན་པས་རླུང་ནོན་ཏེ། བརླ་རིངས་པའི་ནད་དྲག་པོ་བསྐྱེད་པའི་ནད་ཀྱི་
མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་གྱུར་ཅིང་སྒྱིད་ལུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་བད་ཀན་སེལ་བའི་སྨན་རྩུབ་པོ་ཅོག་གི་ཆོ་ག་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་བསལ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །དྲེག་ནི། མི་སྐྱེད་དེ་བར་འདུག་ཅིང་སྡུག་མ་མྱོང་བ་ལས་ངལ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲག་
ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་པས་རླུང་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་ནི་རྐང་ལག་གི་ནང་ན་གནས་ལ་ཕྱི་ས་ལུས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། ན་བ་དང་། རུས་པ་གྲུམ་ཞིང་འགས་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་
དང་། མདོག་གནག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

取酥油一百二十八两，大蒜一百两煎煮的汁液取酥油四倍量，在其中加入独一味、苦马菜、胡椒各二钱粉末，以及藏菖蒲、阿魏、五种盐各一两，茴香半两，一起煎煮，待只剩酥油时过滤，称为大蒜等药用酥油。适量饮用可治疗风病、风病性单侧跛行、风病性半身痛、瘤等病。
取独一味、黑盐、三辛香、芥菜、岩盐、乌苏果实等各二钱粉末，酥油三十二两，萝卜汁、酸浆汁、肉汤、盐、发酵液、酸奶清、乳清各三十二两，放入其中煎煮，待只剩酥油时过滤，适量饮用也可治愈风病。
单纯风病应使用四种油脂药剂：动物脂肪、骨髓、酥油和芝麻油。
若风病上兼有痰病和胆病的并发症，则应先以并发症为主进行平息的治疗。其中痰病应服用温热锐利的药物，胆病则应服用甘凉性质的药物。
对于风病性单侧跛行和风病性膝关节肿胀，首先要放血，然后进行所有治疗风病的疗法。
大腿病是由于痰和脂肪两者共同压迫风气，引起严重的大腿僵硬病，其症状是极其沉重且懒惰。对此首先要进行所有祛痰的粗糙药物疗法，之后进行所有祛风的疗法。
关节炎是由于长期保持不动且未经劳累的人突然进行剧烈活动等，导致风气和血液紊乱而产生，最初位于手足内部，后来会进入全身。其中风气偏重的关节炎症状是疼痛、骨头酸痛和破裂、身体消瘦、粗糙和肤色发黑等。

།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སྐྲངས་པ་དང་། ལྷང་ལྷང་པོར་ན་བ་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་ཅིང་འཇིག་པ་དང་། ན་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མདོག་འཇམ་པ་རྣམས་
ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། ཆེར་མི་ན་ལ། ལུས་གཡའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། ཆེར་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་གཉིས་འདུས་པ་དང་། གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། མཚན་མ་གོང་དུ་བསྟན་
པ་རྣམས་ཆ་འདྲེས་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དྲེག་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་བྱུང་ལ། གསར་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ། ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་ལོན་པ་ནི། ཁ་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་གསོ་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ནད་གཞི་
གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་ལ། རྨ་རྡོལ་ཞིང་འཛག་སྟེ་རུས་པ་འགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲེག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བླུད་དེ། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ། རླུང་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པ་མ་
211-255b

གཏོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་གཏར་ག་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནད་གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། ཆོ་ག་
རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སྔར་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་ལས་གང་འོས་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྨན་མས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་
གྱུར་པའི་དྲེག་ལ་ནི། བག་ཕྱེ་མར་དང་། རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཏིལ་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཟར་མའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཤུ་ཏའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཨེ་རཎྚའི་ས་བོན་གྱི་ཕྱེ་
མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆུ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཉ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་པ་སྟེ། སྤོད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཏབ་ལ་ལེགས་པར་བཙོས་པས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་
དྲེག་ལ་ནི། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཕྱེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་པོ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་ལ་ནི། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་།
ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་པུརྞ་རྣ་བ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་ཕྱེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ།

血液和胆汁引起的关节炎症状是：呈红色且肿胀、剧烈疼痛、渗出黄水并溃烂、疼痛、身体发热、肤色光滑等。
痰病引起的关节炎症状是：不太疼痛、身体发痒且僵硬、严重肿胀等。
由两种病因结合或三种病因结合引起的关节炎症状，应从上述所示的症状混合特征中辨识。
关节炎由单一病因引起且为新发病例时容易治愈。由两种病因结合引起且病程在一年以内的，可通过饮食和药物进行一定程度的治疗。由三种病因结合引起，且已溃烂流脓以致骨头破裂的，则无法治愈应当放弃。
关节炎的治疗方法是：首先服用药用酥油以增强体力，之后除了单纯风病以外的其他病症都要放血。然后根据具体病因采用以下五种疗法中的适当方法：强力灌肠、温和灌肠、催吐、泻下和鼻腔滴药等前述的五种疗法。
风病引起的应进行灌肠疗法。胆病引起的应进行泻下疗法。痰病引起的应进行催吐疗法。
或者对于风气偏重引起的关节炎，可用面粉与酥油和羊奶调和涂抹即可消除。或者用炒芝麻粉与牛奶调和，或豌豆粉与牛奶调和，或生姜粉与牛奶调和，或蓖麻子粉与牛奶调和，任选其一进行涂抹。或者将水生动物如鱼等任何肉类捣碎，加入各种调味料充分煮熟后涂抹。
胆病偏重引起的关节炎，应用甘草粉与酥油、牛奶和面粉调和成膏涂抹。或者将名为"救命"的十味药研成粉末与酥油调和涂抹。
痰病偏重引起的关节炎，应用假马齿苋和芝麻粉，或者芥子粉，或者土茯苓和酸模的粉末，以上任选其一与牛尿调和涂抹。

།དྲེག་གོ་ཅོག་ལ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་
སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་འོ་མར་སྐོལ་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་པི་པི་ལིང་ལྔ་ལྔས་བསྐྱེད་དེ། པི་པི་ལིང་གི་གྲངས་བརྒྱར་ཕྱིན་ནས། ཉིན་གཅིག་བཞིན་པི་པི་ལིང་ལྔ་ལྔས་ཕྲི་སྟེ། པི་པི་ལིང་ལྔ་
211-256a

ལ་ཐུག་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་དེ། བསྐོལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་གས་ལེགས་པར་བསྲུང་ཞིང་རྟག་ཏུ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ། ཆད་ནད་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་ཆང་ནད་
གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དུག་ལ་ཕན་གནོད་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཆང་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བཏུང་ཉེས་པ་ལས་ནད་གཞི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་འཁྲུགས་ནས། ཆང་ནད་དྲག་པོ་སྐྱེ་
བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་ཚུལ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྨྲ་བ་ཐོགས་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་བསྐམ་པ་དང་། ཚིག་མི་བརྟན་ཞིང་ཁྲལ་ཁྲུལ་བ་དང་། ལུས་རྩུབ་ཅིང་མདོག་སྔོན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མྱོས་
པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ཚུལ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སེར་བ་དང་། ཁྲོ་ཞིང་འཐབ་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱིས་ཚུལ་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ནི། སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། ཚིག་འབྲེལ་པ་དང་། སེམས་པ་
དང་། བཞིན་མདོག་དཔལ་སྐྱ་བ་དང་། རྒྱུད་ཞེན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་ཚུལ་གྱུར་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྙིང་དང་། ཀླད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་
ན་བ་དང་། ལུས་རེངས་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། མདོག་སེར་པོར་འགྱུར་
བ་དང་། མི་དྲན་ཞིང་མྱོས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མེར་མེར་པོ་དང་། ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། ལུས་རེངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་
211-256b

པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི། ཆང་སྔ་མ་འཐུངས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ། ཆང་གི་ནང་དུ་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཆུ་ཉུང་ཟད་
ཅིག་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

对于所有关节炎，应食用诃子粉与糖调和。或者饮用独活煎煮的汤液。或者饮用胡椒在牛奶中煎煮的精华，每天增加五颗胡椒，直到达到一百颗，然后每天减少五颗，直到减至五颗，之后再如前增加，按照这样的煎煮方法严格遵守并持续饮用。
风病治疗章第二十一完。
第二十二章 酒病章
现在讲解酒病的治疗章节。如同毒物有十种利弊，酒也具有这些特性。由于饮酒不当，风、胆和痰三种病因失调，会引发严重的酒病。
其中风引起的症状表现是：言语迟钝、话多、言语干涩、言语不稳且混乱、身体粗糙且肤色发青、发红和醉态等。
胆病引起的症状表现是：肤色红黄、易怒好斗。
痰病引起的症状表现是：话少、言语连贯、沉思、面色苍白、性情执着等。
诸病因混合引起的症状具有以上所有特征。
其中风引起的酒病症状是：心脏、脑部、肋部疼痛、身体僵硬、打嗝、咳嗽等。
胆病引起的酒病症状是：口渴严重、身体发热、出汗、肤色发黄、神志不清且醉酒等。
痰病引起的酒病症状是：昏沉、口水流出、食欲不振、呕吐、身体僵硬等。
三种病因混合引起的酒病应知具有所有症状。
对于风引起的酒病，在前次饮酒消化后，在酒中加入岩盐、三辛粉（即干姜、胡椒、长胡椒）和少许水饮用可以消除。

།ཡང་ན་ཆང་གི་ནང་དུ་ཚ་དང་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཟིམ་ཐིག་ལེ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་དྲག་པོ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་
གྱུར་པའི་ཆང་ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆང་འོལ་ཀོན་གྱི་སྐྱོ་མར་བྱས་པའི་ནང་དུ། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཏིནྟི་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །སྐོམ་དུ་ནི་ཁ་ལུང་དང་།
བལ་པོ་སེའུ་སྐྱུར་ཆུའི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའམ། རྒྱམ་ཚ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྤག་པར་བཟང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི། ཆང་དང་ཆུ་
ཕྱེད་མར་བྱས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་མངར་བག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། མོན་སྲན་སྡེ་འུའི་ཁུ་བཅུད་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ་སྨན་མངར་བག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་ཤ་བཙོས་ཏེ་བསྡུས་པའི་ཁུ་བ་
རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གྲང་མོས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་
སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་བའམ། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ཞིང་ཆོ་ག་བསྲུང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་ལ་ཕུག་སྐམ་པོའི་ཁུ་བཅུད་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་གང་ཡང་རུང་བས་
211-257a

སྤོད་ཚ་བས་ཤ་སྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ནས་གནས་པའི་ཤ་སྣུམ་བག་ཆུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཟའོ། །ཆང་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐམ་པའི་ནད་དང་། རིམས་དང་། ལུད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་
དང་། འཁྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྨན་བཏང་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཆང་གིས་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྣུམ་གྱིས་
ལུས་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མར་དང་། འོ་མ་བླུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་ནི་ཉེའུ་ཤིང་དང་། པུརྞ་རྞ་བ་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་
ལས་རན་པར་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་ལ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ།

或者在酒中加入生姜、岩盐、诃子、小豆蔻、葫芦巴等的粉末饮用，也能消除由风引起的严重酒病。或者为了消除由风引起的酒病，应在以糟酿制的淡酒中，加入杜松子果实、木瓜、酸枣果、葫芦巴、岩盐等的粉末饮用。作为饮料，应将石榴和木瓜在酸水中揉碎饮用。
应饮用生活在干燥地带的野兽肉汤配以油脂，或者与岩盐、木瓜调配，这些都适合作为食物。
对于胆病引起的酒病，应将酒和水各半调配，加入蜂蜜和糖饮用。或者饮用甘味药煎煮的汤液加糖，或者绿豆的精华加糖，或者用甘味药煎煮的汤液煮肉后浓缩的汤汁，以上任何一种都可饮用，且都要冷却后服用。
对于痰病引起的酒病，应服用与酒调配的催吐药进行催吐，也要根据体力情况进行禁食疗法。或者饮用温热药粉与酒调配，或者三果煎煮的汤液配以三辛粉，并且要遵守疗法。食物方面，应食用以大麦制成的食物配以干萝卜精华或豌豆精华任一种，加入辛香料增进食欲，并与生活在干燥地带的野兽肉（脂肪含量少的）一同食用。
对于因酒病引起的消瘦病、发热、咳嗽、肋痛、腹泻等任何严重疾病，都应使用相应的药物使其平息。对于因酒导致身体消瘦者，应进行强效灌肠、温和灌肠、用油脂按摩身体、沐浴、服用药酥油和牛奶来调养。
其中药酥油是将檀香、补骨脂、甘草的粉末放入酥油中，加入四倍的水煎煮，直到只剩下酥油为止，适量饮用。或者饮用槟榔、补骨脂煎煮的汤液配以牛奶，可以消除消瘦病。

།པུ་རྣ་རྣ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ། བསྐོལ་
ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙིར་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་། ཆང་འཐུངས་པས་མདངས་མེད་པར་བྱས་པ་ཕྱིར་བརྟ་ཞིང་སོར་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །ཆང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ། མེ་དབལ་གྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་མེ་དབལ་གསོ་བའི་
ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མེ་དབལ་ནི། ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཟས་རྟག་ཏུ་ཟོས་པས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པར་བྱས་པ་ལས་མེ་དབལ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཆེད་ཅིང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུ་འཇམ་ཞིང་མདོག་གནག་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། གཟེར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་
211-257b

མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུའི་མདོག་སེར་ཞིང་དམར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུའི་མདོག་དཀར་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་
ཞིང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་རྡོལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་སྟེ། འབྲུམ་པའི་མདོག་
གནག་པ་དང་། སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་བརྣགས་ནས་རྡོལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རིམས་བདོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མེའི་མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དག་ལས་འབྱུང་
སྟེ། འབྲུམ་བུའི་མདོག་མེས་བསྲེགས་པ་འདྲ་ལ། ཉེ་སྐོར་མེ་མདག་བཞིན་དུ་དམར་ཞིང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མེ་དབལ་རྫབ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་
པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། འབྲུམ་པའི་མདོག་དབལ་སྐྱ་ཞིང་དམར་བ་དང་། གནག་ཅིང་འཚེར་ཏེ་དྲི་མས་གཡོགས་པ་དང་། ཚ་ཞིང་ཉེ་སྐོར་དུ་ཆུ་སེར་གྱིས་འདམ་ཞིང་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་
སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ནི་གསོར་མི་རུང་བར་བཤད་དོ།

在补骨脂煎煮的汤液中，加入酥油、牛奶、甘草粉，煎煮至只剩酥油后压榨，适量饮用，也能使因饮酒而失去光泽的身体恢复健康。酒病疗愈品第二十二完。
第二十三 火毒品
现在讲解治疗火毒的品章。火毒是由于经常食用咸味、酸味、辛辣、温热刺激等食物，导致病根失调而产生，应知有七种火毒。所谓火毒，是遍及全身蔓延的疾病。
其中风引起的火毒症状是：疮疱柔软呈黑色、肿胀、发热发作、疼痛等。胆引起的火毒症状是：疮疱呈黄红色、身体发热、发热发作等。痰引起的火毒症状是：疮疱呈白色和灰白色、发痒，并伴有痰热发作。
三病综合引起的火毒具有所有症状。由肺部破裂引起的火毒是由血和胆两者引起，其症状是：疮疱呈黑色、青灰色、红色，肿胀后化脓破裂，身体发热，发热频繁发作。
所谓火的火毒是由风和胆引起，疮疱的颜色如被火烧过一样，周围如火炭般发红，身体发热，极度口渴，腹泻等症状可以判断。所谓泥状火毒是由痰和胆引起，疮疱呈灰白色带红，黑色发亮被污垢覆盖，发热且周围有黄水浸润。
其中由三种病根各自引起的火毒容易治愈，其余几种据说都无法治愈。

།ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་བྱུང་བ་དང་། ཚིགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་ནི། བདུན་ཆར་ཡང་ལྷག་པར་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། རྩ་བ་ལྔའི་སྨན་
ལྔ་ཕྲུགས་ལྔ་སྔར་བཤད་པའི་ནང་ནས། རྩའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྩ་བ་ལྔ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྲས་དང་། ནས་དང་།
211-258a

ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་{མར་དང་} འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཐུག་པ་ཚོས་པར་བྱས་པས་ན་བའི་སྟེང་དུ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་ན་བའི་སྟེང་དུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མར་གྱི་སྙིང་པོ་སྟེང་དུ་བླུགས་པར་
བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། སྨན་པྲ་པུཎྚ་རཱི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཙན་དན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་
པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པས་ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་རྣམས་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་མར་གཞུ་ཞིང་འཁྱག་ཏུ་བཅུག་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་བརྒྱའི་བར་དུ་བྱས་ཏེ། རུལ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཤས་ཆེར་
བླུག་སྟེ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ལིཀྦུ་མིག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཙན་དན་དང་། གླ་སྒང་དང་། མུ་ཏིག་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་འོ་མར་སྦྱར་ཏེ། བསྐུས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་སེལ་ཏོ། །
བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། སེང་ལྡེང་དང་། སཔྟ་པརྣ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། དོང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀུ་རཎྚ་རྣམས་བརྡར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བུ་ཚད་རྟོ་དང་།
ཤི་རི་ཤ་རྣམས་བརྡར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ། སྨན་པ་རུ་ན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ཁུ་བས་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམྦ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བའི་
ཤུན་ལྤགས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུང་ན་ཡང་མེ་དབལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གླ་སྒང་དང་། ནིམྦ་དང་། པ་ཏོ་ལ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། མེ་དབལ་ལོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་།
211-258b

མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་མེ་དབལ་ལ་ནི། དང་པོར་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྦྱང་བ་དང་། གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱའོ།

身体内外两处发生的和关节处发生的火毒，七种都更加难以治愈。对于风引起的火毒，应从前述五根药五组中，除了草根五味外，用其余四种五根药中任何一种涂抹身体、倾注于病处，或制成药油等。
或者将大米、青稞、甘草等粉末在酥油和牛奶中煮成稠粥，涂抹于病处。或者将牛奶倾注于病处。或者将酥油精华倾注于病处。
对于胆引起的火毒，应将白莲花、红花、柏木、水晶盐、檀香、甘草、青莲花等研成粉末，与牛奶调和后涂抹。或者用前述榕树等类别的药汁倾注于病处，收敛治疗，制成药油，都有良效。或者将酥油反复融化凝固百次，在其变质后加入大量甘草粉调和后涂抹。或者将石榴眼、水晶盐、檀香、草乌、珍珠、宝石、朱砂等研成粉末，与酥油和牛奶调和涂抹，可消除胆引起的火毒。
对于痰引起的火毒，用紫檀、七叶树、草乌、达瓦树、冬果、松木、库兰达等研磨成膏涂抹可以平息。或者用甘草、三果、布擦朵、合欢树等研磨成膏涂抹。或者对痰引起的火毒，用帕鲁那等类别的药物涂抹、倾注药汁、制成药油等都有良效。
饮用波托拉、楝树、醋栗根皮、水晶盐、狗舌草、甘草等煎煮的汤液，也能消除一切火毒。饮用草乌、楝树、波托拉等煎煮的汤液，也能消除所有火毒。或者将訶子、波托拉、豌豆等煎煮的汤液与酥油调和后饮用。
总之，对于火毒，首先要用催吐药和泻药清净体内，也要放血疗法。

།ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་འབྲུམ་བུ་རྣག་སྟེ་
རྡོལ་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །མེ་དབལ་བསལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། སྐྲངས་པའི་ལེའུ།
སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དྲུག་པའོ། །དེ་ནས་སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་
བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་ནི། མི་བཟད་པས། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཟས་ཟོས་ནས། ནད་གཞི་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ལས་སྐྲངས་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྲངས་སོ་ཅོག་གི་མཚན་
མ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐྲངས་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་ཞིང་། གར་མནན་པའི་མལ་ཤོང་དེར་འདུག་པ་དང་། མདོག་གནག་ཅིང་དམར་བ་དང་མི་བཟོད་པར་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་
གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བ་དང་། མདོག་འཇམ་པ་དང་། སེར་ཞིང་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྣུམ་ཞིང་དཀར་བ་དང་། དབལ་
སྐྱ་བ་དང་། མཁྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་། གློ་བུར་གྱིས་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི། མཁྲིས་པའི་མཚན་མ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་ཕོ་
བའི་ནང་ན་གནས་ན་ནི། རོ་སྟོད་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་ལོང་གའི་ནང་ན་གནས་ན་ནི། རོ་སྨད་དུ་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་བར་ན་གནས་ན་ནི་བར་དུ་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ན་ནི། ལུས་རིལ་གྱིས་སྐྲངས་
211-259a

པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྲངས་པའི་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ནད་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཐེབས་ཏེ། མི་ཉལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་བྱུང་ན་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་རིལ་གྱིས་སྐྲངས་པ་དང་།
མས་ཡར་མཆེད་དེ་སྐྲངས་པ་ནི་མ་རུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་ལ་སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱིས་སྨན་མར་སྦྱར་བ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་སྦྱར་བ་དང་།བསྐུ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་དང་།
བཏུང་བ་རྣམས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚ་བས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཤིང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གཏང་
བར་བྱའོ།

即便按照上述方法进行治疗，对于脓疮破溃所致的病症，应当采用所有治疗创伤的方法。火毒治疗章第二十三完。
第二十四章 肿胀章
医疗精要成就论 第六卷。现在讲解治疗肿胀病的章节。肿胀病因其难以忍受，食用沉重、酸性及生痰的食物后，诸病根失调而生起六种难以忍受的肿胀病。所有肿胀的症状都较易治愈。
其中，风引起的肿胀病症状为：肿胀处游走不定，按压后留下凹陷，呈黑红色且疼痛难忍。胆引起的肿胀症状为：迅速成熟破溃，色泽光滑，呈黄红色，发热且使身体发热。痰引起的肿胀症状为：色泽油亮发白，呈灰白色，坚硬且发痒。血引起的和突发性肿胀的症状与胆引起的症状相似。诸病根混合引起的肿胀症状具备所有特征。
若病根位于胃内，则上身肿胀。若病根位于大肠内，则下身肿胀。若病根位于中部，则中部肿胀。若病根遍布全身，则全身肿胀。
对于由单一病根引起，且未被其他严重疾病侵袭，发生在体力强健且能活动的人身上的肿胀，较易治愈。全身肿胀和由下向上蔓延的肿胀则较为严重。
对于肿胀病，医生应当根据病根配制相应药物类别的药油、芝麻油药剂，用于涂抹、倾注于病处和饮用。五种治疗方法：强效下泻药、温和下泻药、催吐药、泻药和鼻腔滴药，也应根据病情轻重按照规范使用。

།དེ་མ་ཡིན་པ་སྐྲངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྤྱིའི་ཆོ་ག་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་པུ་ན་རྣ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་།
བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་
ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། འབྲས་བུ་གསུམ་
བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གུ་གུལ་དཀར་པོ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་ཆ་བསྙམས་ཏེ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བུ་རམ་བཅའ་སྒ་དང་ཆ་བསྙམས་ཏེ་
211-259b

སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་ཚོད་རན་པར་བཟའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁ་ཟས་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁ་ཟས་ཁུ་བཅུད་
རྩུབ་པའི་བག་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྐྲངས་པའི་ནད་དང་། སྐེམས་པའི་ནད་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམས་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐང་ཤིང་དང་།
བུ་ན་རྣ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྐང་འབམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིལ་དང་། ཤའི་ནད་
ལས་གྱུར་ཏེ། རྐང་པ་གཉིས་བུམ་པ་འདྲ་བར་སྐྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་ལ་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲང་ཞིང་སེར་ཆེ་ལ། སྐམ་དུ་མི་བཏུབ་པའི་
སར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོ་གཅིག་ལྷག་པ་དང་། རྐང་འབམ་གྲོག་མཁར་ལྟ་བུ་ནི་མི་འཚོའོ། །དེ་ལ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི་ནད་གཞི་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། གཏར་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་
གར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བྱ་བར་བཤད་དོ།

现在讲解其他治疗肿胀病的一般方法：将檀香、诃子、荜茇、土茯苓等研成粉末，用温开水调服；或者将胡椒、白芦荟、萝卜皮、荜茇、檀香、诃子等研成粉末，用温开水调服；或者将三辛香、铁粉、炒麦炭灰等研成粉末，与三果煎汤调服，也能治愈肿胀病。或者将硫磺、铁粉、三辛香、木香等研成粉末，与三果煎汤调服；或者将白安息香与牛尿调服；或者将胡椒粉与牛奶调服。或者将糖与诃子粉等量调和食用；或者将糖与荜茇等量调和食用。
或者适量食用糖和酸奶。风引起的肿胀应与肉汤一同食用。胆引起的肿胀应与牛奶一同食用。痰引起的肿胀应与粗糙的浓汤一同食用。
按此方法治疗，可以治愈肿胀病、消瘦病、水肿病、癫狂病、瘤病、痔疮病和呼吸困难等病。将檀香、土茯苓、荜茇等研成粉末与牛奶调服；或者饮用枳实、三辛香、木香、檀香等煎煮的汤液，也能治愈肿胀病。
所谓象腿病，是由脂肪和肉病引起的，两腿如瓶般肿胀。这种病有三种类型，主要是由三病根中痰占主导引起的，可以通过各自的症状来识别。此病在任何时候都会在寒冷、潮湿且不适合干燥的地方发生。超过一年的象腿病和蚁穴状的象腿病是不可治愈的。其治疗方法是说要根据病根使用合适的药物进行涂抹、热敷、放血等治疗，以及采用所有治疗肿胀病的适当方法。

།ལྦ་བ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་ནག་ཅིང་དམར་བ་དང་། ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་།
རྐན་སྐམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི། འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིད་དེ་བ་ལ་བྱུང་བ་དང་། ལོ་གཅིག་ཕན་ཆད་ལོན་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་
211-260a

ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྐོག་མར་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་གཉིས་ལས་སྐྱུ་རུ་རའི་རུས་པ་འདྲ་བར་རྨེན་བུར་གྱུར་པ་མང་པོས་བསྐོར་བའི་མིང་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡུན་རིང་དུ་མི་འབྱང་བར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་
ནི། སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་། ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱིས་དུགས་བྱ་བ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། ལུམས་བྱ་བ་དང་། གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་བཏུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྦ་
བ་མེད་པར་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལ་ནི། སྨན་ཤ་ཀོ་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་ནིམྤ་དང་། ཨ་ཤྭ་མ་ར་དང་། ནི་རྒུནྟི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་
བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཅགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་དྲལ་ཏེ་རྨེན་བུ་ཕྱུང་ལ་རྨ་ཁ་བསྲེག་གོ། །སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བ་ལ་ནི་སྨན་མུ་ག་ཀའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་སྦྱངས་ལ་འདི་གཉི་ག་ཡང་རྨའི་
ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྟིང་པ་ནས་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོང་དུ་བྱིན་པ་དྲལ་ཏེ་བྱིན་པའི་ནང་ན་ཚིལ་གྱི་རྨེན་བུ་ཉའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་འདུག་པ་རྣམས་ཕྱུང་ལ། རྨ་ཁ་བསྲེགས་ཏེ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཤ་རྨེན་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་
སོ་ལས་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་རྣམས་ཀྱི་རྨེན་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁྲག་དང་ཤ་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་རྨེན་ནི། གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཤ་རྨེན་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་གར་
བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲལ་བ་དང་། བསྲེག་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཐལ་བས་གདབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱ་ཞིང་། རས་མའམ་ལོ་མས་གཡོགས་པར་བྱའོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།
211-260b

༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ།
དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

瘰疬病有风引起、脂肪引起和痰引起三种类型。其中风引起的瘰疬症状是：颜色黑而发红，口臭，上颚干燥。脂肪引起的瘰疬症状是：柔软而油腻。痰引起的瘰疬症状是：特别大而坚硬。其中发生在消瘦者身上的和超过一年的是不可治愈的。
所谓米珠链，是指在喉部由痰和脂肪形成如橄榄核般的腺体，被许多小腺体环绕，称为米珠链，长期难以痊愈。
对于瘰疬的治疗方法是：医生要根据病根，用各自病根对应的药物类别进行热敷、涂抹、蒸汽浴、放血、催吐药和泻药治疗，以及服用芝麻油药，以消除瘰疬。
对于米珠链，应将沙枣树皮粉末与芝麻油和水煮沸，过滤留下纯油；或者将印度楝树、马鞭草、菖蒲等粉末与芝麻油和水煮沸，过滤留下纯油滴入鼻中。或者对未成熟的米珠链，应切开取出腺体后烧灼伤口。对于已成熟破溃的，应涂抹木槿灰制成的药膏进行清洁，这两种情况都要按照伤口治疗方法来医治。
或者从脚跟向上十二指处切开小腿，取出小腿内如鱼卵般的脂肪腺体，烧灼伤口，按照伤口治疗方法处理。
肉瘤是由三种病根各自引起的血液、肉和脂肪的腺体。这可以从各种病根的症状来识别。其中由血液和肉引起的肉瘤是不可治愈的。肉瘤的治疗方法应按照治疗瘰疬的方法进行。或者也可以切开、烧灼、撒药粉，并用棉布或树叶包扎。
肿胀病治疗章第二十四完。
第二十五章 伤口治疗章
现在讲解伤口治疗章。

།རྨ་ནི་ལུས་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་ནད་གཞི་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ནི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྨས་
པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨའི་ཉེ་སྐོར་རྩུབ་ཅིང་མདོག་དམར་ལ་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་འདར་བ་དང་། ཆེར་མི་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨ་དང་ཉེ་
སྐོར་གྱི་མདོག་སེར་ཞིང་དམར་ལ་སྔོ་བ་དང་། འཛག་པ་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མཁྲང་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། ཆུ་སེར་སྐྱ་བོ་འཛག་ཅིང་གྲང་ལ་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་
གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་གང་དང་གང་འདུས་པ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་འདྲེས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་མ་
སྨིན་པའི་ཚེ་ནི། ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ནན་རྩིས་བསྐུའོ། །རྣག་ཏུ་ཚ་བ་ལ་ནི་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རྣག་ཟིན་པ་ལ་ནི་བརྟོལ་ཏེ་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་དག་པར་བསལ་ནས་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣག་པར་བྱ་བའི་སྨན་
ནི། ཏིལ་དང་། ཕབས་དང་། ཟར་མ་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྱེ་དང་རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཞོ་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྫིས་པའི་གོང་བུ་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་རྣག་ཏུ་ཚ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཚ་བ་འུར་འུར་
པོར་འདུག་པ་དང་། ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རྣག་པའི་མཚན་མ་ནི་གོང་མ་སྨིན་དུ་ཆེ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་རྩེ་གཞིལ་བར་འགྱུར་ལ། གཉེར་མ་འདུས་ཤིང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོ་ཅོག་ཅོག་
211-261a

པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། སྣུ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། ཨསྨརི་དང་། ཙི་རི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཐི་བ་དང་། བྱ་གག་དང་། མཆིལ་པའི་རྟུག་པ་རྣམས་
ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མུ་སྐའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་བ་ནི་རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་བསལ་བའི་ཐབས་ནི། ཏིལ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་དང་།
ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནིམྤ་བ་ཏྲ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

应当知道伤口分为身体自身产生和突发产生两种类型。其中前者是由病根引起的，后者是由兵器等造成的损伤。
其中风引起的伤口症状是：伤口周围粗糙，呈红色带青白，渗出物少且颤动，疼痛不剧烈。
胆引起的伤口症状是：伤口及周围呈黄色带红蓝，渗出物多，身体发热。
痰引起的伤口症状是：坚硬而发白，渗出淡黄色浆液，寒冷而收缩。
血病引起的伤口症状是：呈红色且流血。
由两种病根结合引起和三种病根结合引起的伤口症状，是由各自结合的病根症状混合表现。
对于初期未成熟时，应涂抹能平息的药膏。对于化脓发热的，应进行促使成熟的治疗。对于已经化脓的，应切开后用吸收药物清除脓液和浆液，然后使用促进伤口生肉的药物。
其中促使化脓的药物是：芝麻、酵母、豌豆、土大黄等的粉末，以及面粉和岩盐，与酸奶混合揉成团块，这被认为是最好的成熟剂。
其中化脓发热的症状是：发热剧烈，疼痛刺痛，呈红色且肿胀。
化脓的症状是：上述成熟症状更加明显，表面下陷，一处隆起成块状。
用于使其破溃的药物是：将木槿、大戟乳汁、石榴、醋栗等类别，以及芥菜、蒜、鸽粪等的粉末调制；或者涂抹木槿灰制成的药物，这是破溃药中最好的。
用吸收药物清除脓液和浆液的方法是：将芝麻、岩盐、甘草、印度楝树叶、芥末、醋栗、木槿等的粉末与酥油调和涂抹。或者将印度楝树叶

།རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་ནི། ནས་རྗེན་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ།
མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྨ་རུབ་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྲངས་པ་མེད་ལ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། ལྕེའི་མདོག་འདྲ་བར་དམར་བ་དང་། ན་བ་མེད་ཅིང་འཛག་པ་ཆད་པ་དང་། རློབ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་
རྨ་དག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་སྨན་རྩ་བ་ལྔ་པའི་སྡེ་ཚན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་
བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། བ་ལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། མེ་ད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙན་དན་དང་། ས་མངྒ་དང་།
དྷ་ཏ་ཀི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་
211-261b

ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་ཁ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨརྫུ་ན་དང་། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭངྠ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཛམ་བཱུའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀཏྤ་ལ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་
བཏབ་པ་ན་ཡང་། རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། ཡུང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཀྟ་མ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་། མ་ལ་ཏི་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་
ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ཡང་རྨ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བུ་ཚང་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྣམས་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་
ལུས་པ་བཙགས་པ་ཡང་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི་སྟེང་དུ། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། པླཀྵ་དང་། ཛམ་བཱུ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མས་གླན་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་རས་ལ་སོགས་པས་དཀྲི་བ་ནི་བཟང་སྟེ་རྨ་སྦྱོང་ཞིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ལ་
འབུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་བས་རྨ་ཁ་དང་རྨའི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རྨ་སོས་པའི་མལ་ཤོང་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྲན་མ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་སྲན་མའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་
བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ཏོག་ཀོ་ཤའམ། ཤིང་ལྦང་ཀོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སླར་གང་བར་འགྱུར་རོ།

我将为您完整直译这段藏文医学文献：
促进伤口生肉的药物是：将生大麦磨成粉末，与酥油和蜂蜜调和涂抹，则伤口会愈合。
伤口愈合的症状是：无肿胀而柔软光滑，呈现如舌头般的红色，无疼痛且停止渗出，无凹凸不平，这些被说是伤口痊愈的征兆。
对于风引起的伤口，应在所有治疗中使用大小两类五根药物类别。对于胆引起的伤口，应在所有治疗中使用尼拘律树等类别。对于痰引起的伤口，应在所有治疗中使用冬果等类别。
另外，将青莲花、婆罗、醋栗、美达、甘草、檀香、萨曼伽、达塔基等的粉末与酥油调和涂抹，也能促进伤口生肉。
或者将含乳树芽的粉末与酥油调和，或者将三果、婆罗树枝芽、紫檀、白檀等的粉末与酥油调和涂抹，则伤口会愈合。
或者用阿周那树、乌昙婆罗树、菩提树、白檀、蒲桃树皮、甘草、迦特帕拉、藤黄等的粉末撒上，也会促进伤口生肉。
将水晶、獐脂、芥末、甘草、夜茉莉果实、叶子、茉莉花、印度楝树叶等的粉末与酥油在水中煎煮，留下纯酥油也对伤口有益。
或者将白莲花、甘草、土当归、蓍草、檀香等的粉末，与含乳树煎煮的汁液在芝麻油中煎煮，过滤留下的纯芝麻油也能治愈伤口。
在涂抹药物的伤口表面，用卡兰加树、波罗叉树、蒲桃树等的叶子覆盖，再用布等包扎，这很好，能清洁并治愈伤口。
对于伤口中有虫的，用鸡冠花等类别调制后涂抹伤口表面和内部即有效。
对于伤口愈合后留下凹陷的，用豌豆、绿豆等豆类的叶子粉末与水调和涂抹，或者用柯沙果或桦树皮磨成的粉末与水调和涂抹，则会重新填平。

།རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཆོ་ག་ཤེས་པས་རྨའི་བག་གར་བྱུང་བ་བརྟགས་ཏེ། མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་དག་པར་བསལ་ཞིང་། རྣག་
དང་། ཆུ་སེར་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་མྱང་བ་སྟེ། རྨ་ཁར་ཤའུ་སྐྱེ་ཞིང་འདྲུབ་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྨའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྔུ་བ་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་རྨ་ལ་ནི། རྔུ་བ་སྐམ་པས་དྲངས་ཏེ་ཕྱུང་ལ། རྨ་གསོ་བའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་
211-262a

བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྨ་རྙིང་རིང་དུ་ལོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤ་ཟད་ཅིང་སྐམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཤ་རྟས་པའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་བྱ་ཞིང་། རྨ་ཡང་གསོ་བར་བྱའོ། །རྨ་རང་པ་ལ་ནི་རྨའི་ཉེ་སྐོར་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་
བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་། གློ་བུར་གྱི་རྨ་ལ་རྨ་བྱུང་བའི་མོད་ལ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གི་དྲོད་ཚ་བ་དབྲི་ཞིང་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རུས་པ་ཆག་གམ་ཚིགས་བྱུང་
བ་ལ་ནི། ཆོ་ག་ཤེས་པས་སྲང་ཞིང་། ཚིགས་བཅུག་ལ། མར་དང་ཤིང་མངར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རས་ཀྱིས་དམ་དུ་དཀྲིས་ལ། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱིས་མི་འགུལ་བར་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཅི་ནས་ཀྱང་མ་རྣག་པར་ནན་ཏན་དུ་
བསྲུང་བར་བྱའོ། །རྨ་དང་། ཆག་གྲུགས་དང་བུར་བའི་ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་ནས་ལས་བྱས་པ་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་རྣམས་བཟའོ། །ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། ཁ་ཟས་ལྕི་
བའི་བག་དང་ཉལ་པོ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
༈ མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཤད་པ།
དེ་ནས་མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། ལུས་འཕགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་
རྒྱ་ཆེས་པས་ན། འདིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་བཤད་པར་ཆ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རང་བཞིན་ནི་གོང་བུར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། དཀར་བ་དང་། གནག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ས་དང་། ཆུ་དང་མེ་
དང་རླུང་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བཤད་དོ། །གནས་ཁུང་བུ་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲག་པོ་རྣམ་པ་བཞིར་
211-262b

འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་མིག་ནད་དོ་ཅོག་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་གྲང་བ་དང་། རྔུ་མ་སྐམ་པོ་ཡོད་པ་དང་། ན་ཞིང་ཧ་རེ་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

对于伤口蔓延的情况，懂得治疗方法者应观察伤口的状况，用刀具切开并彻底清理，涂抹能吸收脓液和浆液的药物进行处理，然后按顺序进行所有促进伤口生肉愈合等伤口治疗方法。
对于体内有异物的伤口，应用干燥法将异物牵引取出，然后按顺序进行所述的伤口治疗药物方法。
对于因长期旧伤导致肌肉消瘦干枯的，应同时进行增强肌肉的药物治疗和伤口治疗。
对于单纯性伤口，应在伤口周围放血，使用催吐药和泻药。对于突发性伤口，在受伤之时，应立即用酥油和蜂蜜调和涂抹并包扎，进行降低胆汁和血液热度的降温治疗。
对于骨折或关节脱位，懂得治疗方法者应进行矫正，复位后涂抹酥油和甘草，用布紧密包扎，用含乳树皮固定使其不能活动，务必要特别注意防止化脓。
伤口、骨折和脱位的饮食应食用稻米、绿豆和大麦制成的食物，以及生活在干燥地区的野兽肉类。
应当避免酸奶、牛奶、酸性食物、重口味食物和性行为。
伤口治疗章第二十五完。
第二十六章 眼药医典章
眼药医典解说
现在要解说眼药医典章。关于所谓眼药医典，由身量王所说的内容因过于广泛，此处不作全部阐述，仅说明其中一部分。其中，眼睛的本性是球状、红色、白色和黑色。并且说明它具有地、水、火、风四大元素。因为位于凹处，所以也具有空性。其中，由风、胆、痰、血的病变差别而产生严重的流泪眼病四种，这是几乎所有眼病产生的基础。其中，风引起的流泪眼病的症状是：眼泪冰冷、睫毛干枯、疼痛并且呆滞。

།མཁྲིས་
པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་ཚ་བ་དང་། རྔུ་མ་སེར་བ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ཅིང་རྩ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། རྔུ་མ་དཀར་པོས་
ཡོགས་པ་དང་། མཆི་མ་འབྱར་འབྱར་པོ་དང་། གཡའ་ཞིང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་གི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མིག་དམར་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ལ། དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་འབྱུང་ཞིང་།
མཆི་མ་རྩ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་དང་། དུས་བཞིན་དུ་མི་ཟ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ནི། མིག་ནད་རྡུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་དང་ཀླད་པའི་ཕྱེད་མི་བཟད་
པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་མཚན་མ་ཡང་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མ་དང་སྦྱར་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཁ་ར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་
འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤ་བ་རིའི་སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུ་སྟ་རའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁ་ར་དང་།
བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་པའི་ཁུ་བས་མིག་ཏུ་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཙན་
211-263a

དན་དང་། བཙོད་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བས་མིག་གི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ཡང་མིག་ནད་མི་བཟད་པར་ན་བ་སེལ་
ཏོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་འི་རྩ་བ་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། འཇམ་ཙམ་དུ་བསྒྲངས་ལ་མིག་གདངས་ཏེ། རས་དཀར་པོ་གཙང་མས་གཡོགས་པའི་སྟེང་དུ། མིག་འགྲམ་ལོགས་ནས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བླུགས་པ་ནི། མིག་སྨན་ཚགས་ལས་བཏང་བ་
ཞེས་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བལ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་རའི་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་འཇམ་ཙམ་དུ་བསྒྲངས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚགས་ལས་བཏང་བའི་སྨན་བྱས་ན་ཡང་མིག་ནད་མི་བཟད་པ་ན་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་
ན་ལྕགས་སམ་ཟངས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རྒྱམ་ཚ་དང་ཞོ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཟངས་སམ་ལྕགས་ཀྱི་གཏུན་གྱི་ནང་དུ་འཁར་བའི་གཏུན་བུས་ཡུང་དང་པི་པི་ལིང་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་ལ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣོད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་ལོན་པར་བཞག་པ་ཟངས་དང་ལྕགས་ཀྱི་མིག་སྨན་
གྱི་ཐུར་མས་བླང་ཞིང་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་མིག་མི་བཟད་པར་ན་བ་སེལ་ཏོ།

胆汁引起的流泪眼病的症状是：眼泪灼热、睫毛发黄、热感剧烈并且血管发红。痰引起的流泪眼病的症状是：睫毛被白色物质覆盖、眼泪粘稠、发痒并且肿胀。血液病变引起的流泪眼病的症状是：眼睛发红且热感剧烈，呈现鲜红色，眼泪中带有红色血丝。
由于食用不适宜的食物和不按时进食而导致的严重流泪眼病，会发展成为所谓的眼病冲击，会导致眼睛和半边头部产生难以忍受的疼痛。其症状应如前所述，根据各种病因的特征来判断识别。
对于风引起的眼病的治疗方法是：将白糖、芫荽和岩盐研成粉末，用温水调和过滤后的汁液；或者将白糖、荜茇和芫荽按照上述方法制成后滴入眼中。或者将枸橼花、甘草、白糖和荜茇研成粉末，用温和的酸奶水调和过滤；或者将荜茇、岩盐、甘草和芫荽研成粉末，在酥油中煎煮后取其汁液滴入眼中。或者将甘草、檀香、红花、芫荽和蓝靛研成粉末，用温水调和过滤；或者用木苹果等类别的煎煮液滴入眼中，也能消除难以忍受的眼痛。
或者将蓖麻根在羊奶中煎煮，待温和后，让病人睁开眼睛，用干净的白布遮盖，从眼角处持续滴入，这是称为"过滤眼药"的最佳方法。或者将胡椒、槲皮、甘草和岩盐在羊奶中煎煮至温和，如前所述用过滤法使用，也能消除难以忍受的眼痛。
或者在铁器或铜器中将岩盐和酸奶调和；或者在铜器或铁器的臼中用玉石杵将姜黄和胡椒细细研磨后与酸奶调和，在该容器中存放数日，用铜制或铁制的眼药棒取药涂抹眼睛，能消除难以忍受的眼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་སྦྱར་ཏེ་སྔར་
བསྟེན་པ་བཞིན་དུ། ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཙན་དན་དང་། ཨ་རི་ཤྟའི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་ལྡན་
པར་བྱས་ལ་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི། དུད་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་ཆ་རེ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་ཆ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚགས་ལས་བཏང་
211-263b

ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྣོད་ཁ་སྦྱར་ནིམྤའི་ཁུ་བ་བསྐུས་པའི་ནང་དུ། སེང་ཕྲོམ་ཆ་བཞི་དང་། དུད་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་ཆ་རེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཚིག་མར་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་ནས། ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་
ཡང་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི། སྨན་ཏི་རི་ཏ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁ་ར་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་
རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་སེལ་ཏོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཐུར་མས་
བླངས་ལ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཐོག་མ་མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་བདོ་བ་ལ་ནི། སེང་ཕྲོམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ཁྲེལ་བུར་སྦྱར་བ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྣོས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡོང་རོས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆུ་དང་བརྫིས་
པས་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་པགས་པའི་སྟེང་དུ་བསྐུའོ། །ཡང་ན་མིག་སྨན་ཙཀྵུ་རས་གཙང་མའི་ནང་དུ་ཕུར་ལ། བ་ལང་གི་གཅི་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ཆན་ཚོས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤུན་ལྤགས་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བསྐམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཉལ་གར་ལན་
ཅིག་རྒྱ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་ཙམ་གྱིས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ནད་མི་བཟད་པར་བདོ་བ་ཡང་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་མིག་ན་སྟེ་བདོ་བ་ལ། ཤི་ཀྲུའི་ས་བོན་ཆ་གཅིག་དང་སེང་ཕྲོམ་ཆ་བརྒྱད་དང་། ལྡོང་རོས་ཆ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་
པའི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བས་རས་གཙང་མ་ལ་གཞན་པར་བཏབ་སྟེ་མིག་གཡོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བཙག་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་དྭགས་མར་བྱས་ལ། མིག་གི་ཕྱི་རོལ་པགས་པའི་སྟེང་དུ་བསྐུས་
211-264a

ན་ཡང་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ།

对于胆汁引起的眼病，将白莲花、甘草、姜黄、诃子和杜松煎煮后冷却，加入蜂蜜和白糖，如前所述用过滤法持续滴注，可以治愈眼病。或者将檀香、天仙子叶、甘草、鼠李和岩盐研成粉末，与冷水调和，加入蜂蜜和白糖后过滤持续滴注。
对于痰引起的眼病，将烟灰和白芥子各一份、姜黄和鼠李各两份，将这些研成粉末用温水调和后过滤持续滴注，可以治愈流泪眼病。或者在涂抹了楝树汁的密封容器中，将芫荽四份、烟灰和白芥子各一份研成粉末，用酥油煎炒后研磨，用温水调和后也要过滤持续滴注。
对于血液引起的眼病，将龙胆草、三果、甘草、白糖和大岩盐研成粉末，用冷水调和后过滤持续滴注，可以治愈流泪眼病。将芫荽、甘草、没药、鼠李和鼠李提取物研成粉末与羊奶调和，或者将鼠李汁冷却后与蜂蜜调和，用药匙取药涂抹眼睛，可以治愈一切流泪眼病。
对于刚开始发作的眼病疼痛，将芫荽和诃子制成丸剂，在酥油中炒制后细细研磨，与没药调和，用水揉搓后涂抹在眼睛外部皮肤上。或者将眼药"察克舒"放入干净的布中，在牛尿中煮，待完全煮熟后去皮晒干，细细研磨成粉末，在睡觉时往眼睛里滴入一次，立即就能消除难以忍受的眼痛。
或者对于眼痛发作时，将芝麻籽一份、芫荽八份、没药三份，将这些细细研磨成粉末调和后，撒在干净的布上包敷眼睛。或者将鼠李提取物、诃子、鼠李、红花和岩盐一起用水调成糊状，涂抹在眼睛外部皮肤上，也能治愈各种眼病。

།མིག་ནད་རྡུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི། དཔྲལ་རྩ་གཏར་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་སྐབས་སུ་སོ་སོའི་རྐྱེན་ཏུ། སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐུན་མཐུན་དུ་བྱའོ། །
མིག་གི་འབྲས་བུ་ན་གུའི་སྟེང་དུ་དཀར་པོའི་ཐིག་ལེ་བྱུང་བ་ནི། ལིང་ཏོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིག་གི་སྤྲིན་གྱི་སྟེང་དུ་དམར་པོ་བྱུང་བ་ནི། ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་
ལ་ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི། དྲུབ་མར་ཆང་དང་། མེ་ཏོག་མ་དྷུ་ཀའི་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་དང་། བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ལིང་ཏོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་
ག་བུར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུང་དང་། བ་ལང་གི་སོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཤིག་གྲུའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །
རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ངའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དུང་དང་། ཤི་གྲུའི་འབྲས་བུའི་ཚི་གུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གྲིས་བཞོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱིམ་
བྱའི་སྒོ་ངའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། དུང་དང་། མཆིང་བུ་དང་། ཙན་དན་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་བསྙམས་པའི་སྟེང་དུ། མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་ན་ཡང་། ལིང་ཏོག་དང་། མིག་འཛེར་ལ་
སོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཙན་དན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མས་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་དང་། མིག་
211-264b

འཛེར་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་འབུས་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་ལ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུས་མིག་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་སྣད་ཅིང་རྨ་བྱུང་བ་དང་། ལིང་ཏོག་
རྣམས་སེལ་ཞིང་ཁྲག་གིས་རྒྱས་པ་དང་བར་བྱེད་དོ། །ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ལ་ནི་དུང་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའམ། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་མིག་བྱུག་པར་
བྱའོ།

对于所有跳动性眼病，应放血额部血管，在眼病流泪的情况下，也要根据各自的病因按照所示的药物仪轨相应处理。
眼球黑色部分上出现白色斑点称为翳症，应知是由痰引起的。眼膜上出现红色称为红翳，是由血液病变引起的。
治疗白翳的方法是：将蓖麻油酒、末度迦花树心、诃子仁和岩盐中任何一种研成粉末与蜂蜜调和后涂抹眼睛，翳症就会消失。或者将樟脑、诃子、甘草、贝壳、牛牙、岩盐、没药和檀香研成粉末，与芝麻汁调和制成丸剂涂抹，也能消除白翳。
将海泡沫、家鸡蛋壳、岩盐、贝壳和芝麻果仁研成粉末，用水调和制成丸剂涂抹，也能像用刀刮除一样消除翳症等。将家鸡蛋壳、没药、贝壳、绿松石、檀香和岩盐等份研成粉末，用眼药棒调和后涂眼，也能消除翳症和眼疣等。
将檀香、岩盐、诃子、红花研成粉末，按顺序每种增加一份调配，用眼药棒调和后涂眼，也能消除翳症和眼疣等。将未开放的芦苇花、红花、红布和檀香等份研成粉末，用水调和制成丸剂涂眼，也能治愈眼部瘙痒、溃疡、翳症，并能消除血液充盈。
对于红翳，应用贝壳粉与蜂蜜调和，或者使君子果与岩盐调和，或者海泡沫与白糖调和，用其中任何一种涂抹眼睛。

།སྣ་མའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་མིག་སྨན་ནམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རས་གཙང་མའི་ནང་དུ་ཕུར་ཏེ་བ་ལང་གི་གཅི་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ལ་སྐམས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་
བྱུགས་ན། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བའི་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། ཅུ་གང་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པས་སྦྲུས་ལ། སྲན་ཙམ་གྱིས་རེང་རེང་པོ་དྲིལ་ལ། ཆུ་ལས་བརྡར་བའམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་གི་ཕྱེ་མར་
གཅིན་གྱིས་སྦང་ཞིང་སྐམས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་གྲངས་མང་དུ་བྱས་པས་མིག་བསྐུས་ན་མིག་མཆི་མས་གང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན། བ་བླ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བྱེའུ་རུག་པའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་ལ་གྲིབ་
མར་བསྐམས་པས་མིག་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ཚག་རྙིང་སེལ་ཏོ། །བ་བླ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཟངས་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ནང་དུ། མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་གམ།
ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ཚག་པོ་སེལ་ཏོ། །མིག་ནད་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟི་ཟི་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གཞན་ཡང་བཤད་དེ།
211-265a

དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཅི་མཐོང་ངོ་ཅོག་རྩ་དམར་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། ལང་ལོང་བོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོར་སྣང་ཞིང་། མེ་འབར་
བ་དང་། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་དང་གློག་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཐོང་ངོ་ཅོག་མདོག་འཇམ་ཞིང་སྐྱ་བ་དང་། བསྟན་པར་སྣང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི།
མཚན་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཤིན་ཏུ་དམར་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ནད་རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ། ཚབས་ཆེན་པོ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་མིག་ནད་བྲིས་
གཡོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ཡང་ཐོག་མར་ནི་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་འདྲ་བ་ལས། ཕྱིར་ཞིང་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེ་བ་དང་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

芦苇叶汁与蜂蜜、姜黄、棘树粉末和棘树糖制成的眼药，或者将胡椒包在干净布中，在牛尿液中煮干后研成粉末涂眼，能治疗夜盲症。将没药、茜草、甘露和三辛香用牛胆汁调和，搓成豆大小的丸剂，用水研磨，或者将桃仁粉用尿液浸泡晒干，如此反复多次后涂眼，能治疗眼泪充盈。或者将牛蒡、桃仁和白芷研成粉末，与雀麦叶汁调和制成丸剂，在阴凉处晾干后涂眼，也能治疗陈旧性眼痒。
将牛蒡和甘露，以及比这两味药两倍量的铜屑细细研磨成粉末，用眼药棒调和后涂眼，或者用三辛香粉末与棘树糖用水调和涂抹，也能治疗眼痒。
所有转为昏花的眼病的共同特征应知是极度模糊不清。其他各种具体类型解释如下：
由风引起的昏花症状是所见之物呈现红色脉络且晃动，显得摇晃不定。由胆引起的昏花症状是呈现蓝色和黄色，并见到如火焰、萤火虫和闪电般的景象。由痰引起的昏花症状是所见之物呈现柔和的灰白色且显得稳定。由三病素混合引起的昏花症状是出现如上所述的所有症状。由血引起的昏花症状是所见之物呈现极度红色。
眼病昏花如果放任不管，发展成重症就变成所谓的"眼病遮蔽"，其症状最初与前述由各种病因引起的昏花症状相似，但应知会逐渐变得更加混乱严重直至失明。

།དེ་རྣམས་
ཀྱི་ནང་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་བྲིས་གཡོགས་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ཏེ་རྩ་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་རབ་རིབ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཨ་རུ་རའི་ཚི་གུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྤངས་
མ་རྣམས་ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་པའི་རི་ལུས་བསྐུས་ན་མིག་ནད་རབ་རིབ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྟང་ཟིལ་རྣམས་ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་ཏེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་རི་
ལུའི་མིང་ནི་རི་ལུ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ནད་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡུང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆར་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་
211-265b

ན་ཡང་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །བྱ་གྷྲྀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟངས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་རའི་འོ་མ་དང་སྤངས་པའི་རི་ལུས་བསྐུས་ན་ཡང་། མིག་ནད་
ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རྐང་བཞི་པ་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་སོ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཀ་རཉྫའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲི་ཧ་ཏཱིའི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་བ་དང་། རྔ་མོའི་རུས་པ་དང་། ཉ་རུས་དང་། བྱི་དང་ཀ་ར་དང་། ཚ་བ་
གསུམ་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཆ་བསྙམས་ཏེ། ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་པའི་རི་ལུའི་མིང་ནི་སོའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་བསྐུས་ན་མིག་ནད་རབ་རིབ་དང་། པྲིས་གཡོགས་པ་དང་། མིག་འཛེར་དང་། འབྲུམ་པ་བྱུང་བ་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་། ལིང་
ཏོག་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། དུང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བའི་མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ནད་པྲིས་གཡོགས་པ་དང་། ལིང་ཏོག་དང་།
མིག་འཛེར་དང་། རབ་རིབ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཀ་བིཏྟའི་ཁུ་བ་མུ་ཟིའི་ཁུ་བ་ཉིས་གྱུར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སྟོང་ཟིལ་དང་། གླ་སྒང་གི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་ཏེ་མིག་བྱུགས་ན་
ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལི་ཤི་ཆ་གཅིག་དང་། ཟངས་ཆ་གཉིས་དང་། སྟོང་ཟིལ་ཆ་གསུམ་དང་། མུ་ཟི་ཆ་ལྔ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་ཆ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་ཚིག་པར་བརྔོས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་མིག་
སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་རྟག་ཏུ་མིག་བྱུག་པར་བྱའོ།

在这些病症中，由痰引起的眼病遮蔽最容易治疗，放血疗法效果良好。对于昏花的治疗方法是：用诃子果肉、甘草、余甘子、诃子和艾草研磨成水丸涂抹，可治疗各种眼部昏花。
三辛香、铁粉、岩盐、三果和甘露研磨调和制成的丸剂，名为"黑丸"，涂抹也可治疗眼部昏花。
姜黄、余甘子、胡椒、决明子果实和白芥子等研成粉末，用雨水调和制成丸剂涂抹，也可治疗一切眼病。
虎耳草、草果、芒果、甘草、胡椒和岩盐等研成粉末，在铜器中用羊奶调制成丸剂涂抹，也可治疗一切眼病。
任何四足牲畜的牙齿、红花、决明子果实、印度茄果实、麝香、骡骨、鱼骨、蔗糖、三辛香和土茯苓等份量相等，研磨成水丸，名为"牙丸"，涂抹可治疗眼部昏花、遮蔽、眼疣、疱疹、溃疡和白翳等。
没药、岩盐、黑盐、贝壳、三辛香和棘树糖等研成粉末，用蜂蜜调制的眼药涂抹，也可治疗眼病遮蔽、白翳、眼疣和昏花等。
木瓜汁与两倍量的石胆汁调和，或者用棘树糖、甘露和四倍量的草果粉调和，用眼药棒蘸取涂眼，也可治疗昏花。
或者取一份荔枝、两份铜、三份甘露、五份石胆、三份龙花，将这些研成粉末放入密封容器中烘烤，细细研磨后涂在眼药棒上，经常涂眼。

།སྟོང་ཟིལའམ། སྐྱུ་རུ་ར་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ། ཨ་རུ་རའི་སྙིང་པོ་ཕྱུང་བའི་སྐྱིན་པར་ཁོང་དུ་བཅུག་ལ་སླར་ཁ་སྦྱར་ཏེ་བག་ཟན་གྱིས་གཡོགས་ནས། རྒྱ་ཤུག་
211-266a

གི་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ། བག་ཟན་ཚིག་སྟེ་དུད་པ་ཆད་ནས་སླར་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། ཨ་རུ་རའི་ཁོང་ན་སྨན་འདུག་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་ལ་བྱུགས་པ་ནི་རབ་རིབ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །
ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འདིའི་མིང་ནི། སངས་རྒྱས་པའི་མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་ལ་བྱུགས་ན་མིག་ནད་
ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྟང་ཟིལ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ལ། སྦྲུལ་ནག་པོ་ཤི་བའི་མགོ་བཅད་པའི་ཁར་བཅུག་ལ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ཏེ་བསྲེགས་ལ། འཇིམ་པ་ཚིག་སྟེ་དམར་པོར་གྱུར་ནས་
ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། དེའི་ནང་གི་སྨན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་བྱུགས་ན་ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་མར་དང་སྦྱར་ལ། ཤིང་པ་ཏོའི་ལོ་མོའི་ནང་དུ་ཕུར་མར་བྱས་ཏེ་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་
ཚོས་པར་གྱུར་ནས། ནང་གི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་གྱི་སྐྱིན་པར་བྱ་སྐམས་ན་གནས་པའི་སྒོ་ང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་
དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཉལ་ཁར་རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཅིང་། རོ་ཙ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་
འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་བྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ནུབ་མོ་ཞིང་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རིང་མོ་མི་ཐོགས་པར་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །སྨན་ར་སྣ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་
211-266b

དུ་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྣ་བཅུ་པའི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏོ། །མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ།། །།
༈ རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རྣ་བ་གཉིས་སུ་
ཟུག་ཅིང་ན་ལ་འོན་ཞིང་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྣ་བའི་ནང་སྐམ་ལ་དྲི་མནམ་པ་ཡིན་ནོ།

甘露或余甘子任选其一研成粉末，与酥油和蜂蜜调和，放入去除诃子核心的果壳中，重新合上后用面团包裹，放入柏木火中烧烤，待面团烤焦烟消后取出冷却，将诃子壳中的药物研成粉末涂抹在眼药棒上，涂抹眼部，这是治疗昏花的最佳方法。
姜黄、棘树、诃子、艾香、土茯苓和胡椒细细研磨成粉末，此方名为"佛教眼药"，如前所述涂抹在眼药棒上涂眼，可治疗一切眼病。
或者将甘露、艾香和甘达帕特拉等研成粉末与酥油调和，放入死黑蛇断头的口中，用泥包裹后烧烤，待泥烤焦变红时取出冷却，将其中的药物细细研磨成粉末涂抹在眼药棒上涂眼，也可治疗昏花。
将茄子种子与酥油调和，包在木瓜叶中煮熟，待冷却后将其汁液滴入眼中，或者将茄子种子的果壳中装入鸟粪，如前所述煮熟后将汁液滴入眼中，眼睛就能看见。
或者将三果、铁粉和甘草研成粉末，与酥油和蜂蜜调和，睡前经常服用，可治疗一切眼病，还能增强性功能。
将三果煮汁，在牛奶和酥油中煮三果粉末，待只剩酥油时，每晚适量饮用，不久就能治愈昏花。
将药物拉斯那、三果和十根药煮汁，在酥油中煮名为"活命"的十味药粉。待只剩酥油时适量饮用，也可治疗昏花。
耳病治疗法：
现在讲解耳病的治疗方法。其中风引起的耳病症状是：两耳疼痛、耳聋、有声音和流液。胆引起的是灼热感剧烈。痰引起的是耳内干燥且有异味。

།དེ་དག་གསོ་བའི་སྨན་ནི། སྨན་མུ་རཾ་ག་དང་། ཆུ་
ཤིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ལ་ཕུག་དང་། སྒེའུ་གཤེར་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བ་དྲོན་པོས་རྣ་བ་གང་བར་བླུགས་ལ། ནང་དུ་ཆུབ་པར་བསྒུལ་ཞིང་ཕྱིར་ཕོས་ན་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒྱམ་ཚ་བཏགས་པ་ཤིང་ཨརྒའི་ལོ་མ་སེར་
པོའི་ནང་དུ་ཕུར་ལ། དེའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡང་། ཨརྒའི་ལོ་མ་རིམ་པ་བདུན་གྱིས་གཡོགས་ཏེ་མེ་མར་མུར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ལོ་མ་ནང་རིམ་མ་ཚིག་ཙམ་དུ་བསྲེགས་ནས་ལོ་མ་ཕྱི་རིམ་རྣམས་ཀྱང་བོར། ནང་གི་རྒྱམ་ཚ་ཡང་བོར་ལ། ནང་རིམ་གྱི་ལོ་མ་
སེར་པོ་ལ་གཤེར་བག་ཡོད་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྒྲོན་ཤིང་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤིང་བུའི་ཐོར་ཏོ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་
སྨྱུགས་ལ་བསྲེགས་ཏེ། འབད་དུ་བཅུག་པའི་ཁུ་བ་ཟགས་པ་དྲོན་པོ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་
གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དྲོན་པོ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་དང་། བུ་ཚངས་སྟོ་དང་། མོན་
211-267a

སྲན་སྡེའུ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཕག་ཚིལ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ། ཕག་ཚིལ་གྱི་ཞག་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བ་ན་ཞིང་སྒྲ་བྱུང་བ་སེལ་ཏོ། །རྣ་བ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་། སྒྲ་འབྱུང་ལ། ཆུ་སེར་འཛག་པ་ལ་
བསྲོས་པ་དྲོན་པོ་དང་། ལྕེ་མྱོང་ཚ་སྦྱར་བ་རྣ་བར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་བ་རུ་ན་དང་། ཀ་པིཏྟ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཛམྦཱུ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་སྣ་མའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་རྣ་བར་བླུགས་
ན། རྣ་བ་ནས་རྣག་འཛག་པའི་ན་བ་སེལ་ཏེ། ཐབས་ཏེ་ལྟར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་། རྣག་སྐམ་པོ་ནང་དུ་ལུས་པ་ལ་ནི། སྔར་ཏིལ་མར་རམ། སྨན་མར་གྱིས་སྦྱར་ཞིང་འབྱུང་དུ་བཏུབ་པར་བྱ་བའི་སྨན་སྣུམ་བག་བླུགས་པ་དང་དུགས་ཀྱིས་བདུགས་པ་རྣམས་
བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྲ་གཞར་འཇམ་པོས་རུལ་བ་བྲུ་བར་བྱའོ།། །།
༈ སྣའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་སྣའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། དེ་ལ་སྣའི་ནད་ཆམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནད་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྣ་ནས་འཛག་པ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །
མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པའི་མདོག་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

这些病症的治疗药物是：取姆朗嘎药、水木、希克如、萝卜、格乌协任一种的汁液与岩盐调和，温热灌满耳内，在内部搅动后倒出，可治疗耳病。
将研磨的岩盐包在阿嘎树黄叶中，外面再用七层阿嘎树叶包裹，放入炭火中，待内层叶子刚要烧焦时取出，去掉外层叶子，倒掉岩盐，将内层带有水分的黄叶挤出汁液滴入耳中，也可治疗耳病。
取毕尔瓦等类、檀香、灯木任一种的木枝顶端用布包裹，浸入芝麻油中点燃，将滴下的温热油汁滴入耳中，也可治疗耳病。
将土茯苓、布兰树、白芷、檀香、胡椒、阿魏、岩盐等研成粉末，在尿液和芝麻油中煮，待只剩芝麻油时趁温滴入耳中，也可治疗耳病带来的痛苦。
将土茯苓、诃子等煮汁，在其中煮甘草、布仓朵、豌豆、乌苏和猪油，待只剩猪油时滴入耳中，也可治疗耳痛和耳鸣。
对于剧烈耳痛、有声音和渗出浆液的情况，将温热的酥油和辣椒混合后滴入耳中。
或者将瓦如那树、迦比他、芒果、蒲桃等树叶研成粉末，在芝麻油和水中煮，待只剩芝麻油时，或者用芦苇叶汁滴入耳中，可治疗耳朵流脓的疼痛。按此方法治疗后，对于耳内残留的干脓，应先用芝麻油或药油调和使其软化，然后用熏蒸法熏蒸，之后用柔软的刮刀将腐烂物刮除。
鼻病的分类：
现在讲解鼻病的分类。其中鼻病中的感冒是由三种病根引起的：风引起的是容易流出；胆引起的是流出物呈黄色；痰引起的是难以流出。

།ནད་གཞི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆམ་པའི་སྨན་ནི། མགོ་སྣུམ་གྱིས་
བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣར་སྨན་བླུག་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ནི་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨན་པས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆམ་པ་ལ་ནི་སྨན་དྲི་ཞིམ་མོ་ཅོག་སྣོད་ཁ་སྦྱར་
གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་སྦྱིའུས་དྲངས་ཏེ། ཁ་སྣར་བརྔུབ་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཐ་ཕེ་ནག་པོ་ཕུར་མར་འཕུར་ཏེ་སྣར་
211-267b

བསྣམ་པར་བྱའོ། །ལི་ཟིར་བ་དང་། ཏ་མ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བུ་རམ་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། སྦྱར་བ་ཟོས་ན་ཡང་ཆམ་པ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །
བྱ་གྷྲི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྣར་བླུགས་ན། ཆམ་པ་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས་སྣ་ལས་རྣག་འཛག་
པའི་ལུད་སེལ་ཏོ།། །།
༈ ལྕེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་ལྕེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྕེ་ནད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེ་ནད་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་ཚོར་ཞིང་སློ་སློ་བོར་གྱུར་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། ཤྭིང་ཨ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་བཞིན་དུ་དམར་བ་རྣམས་
ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེ་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ལ་ཙག་ཙག་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེ་རིལ་གྱིས་སྟུག་པོ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལྕེ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ལ་
ནི། ལྕེ་བཞར་ཞིང་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཕྱུང་ལ་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལས་སྣར་བླུགས་པ་དང་། མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕྱིར་དབོ་བ་དང་། ལྕེ་ལ་བསྐུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱའོ།། །།
༈ སོ་ན་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་སྭོ་ན་བའི་ཆོ་ག་
བཤད་དེ། སོ་ནད་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བརྩེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་རླུང་སྨན་དང་སྦྱར་བ་དྲོན་པོའམ། རླུང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོས་ཁ་བཤལ་ཞིང་ཕྱིར་དབོ་བའམ་ཡང་ན་པུ་ཙེ་
ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ས་མངྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་སོ་དྲུད་ན། སོའི་དྲུད་གཡའ་བ་དང་། སོ་ཁྲག་འཛག་པ་དང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ།

由所有病根混合引起的则具有所有症状。对于感冒的治疗是：涂抹头部油膏、进行熏蒸、滴入鼻药、服用催吐药、饮用药油，饮食方面则食用热性和酸性食物等，医生应按照仪轨进行。
或者对于感冒，可将所有香药放入密闭容器中燃烧，用管子引导烟气，从口鼻吸入。
或者用四香药，即肉桂、荜茇、甘达帕札（香叶）、那嘎格萨（龙花）一起调配，或者将黑色鼻烟吹入鼻中。
将利则瓦、塔玛拉、三辛香的粉末在酥油和糖浆中煮制调配后服用，也可治疗感冒、肺病、肋痛、心痛和腰肾疼痛。
将拜格日（虎足）、丹达根、白芷、希克如、苦荞、三辛香、岩盐等的粉末在芝麻油和水中煮，待只剩芝麻油时滴入鼻中，可治疗由感冒演变成的鼻脓流出的咳嗽。
舌病的仪轨：
现在讲解舌病的仪轨。舌病有三种：风引起的舌病症状是尝不出食物味道、松软无力、阻塞，以及像阿夏迦树叶一样发红。胆引起的症状是舌头粗糙发热、肿胀且刺痛。痰引起的症状是舌头整体浓厚僵硬。
对于这样僵硬的舌头，应刮舌并放出不好的病血，然后根据病根来源，从各自病根的药物类别中选择鼻滴剂、漱口后吐出、涂抹舌头等仪轨进行治疗。
牙痛的仪轨：
现在讲解牙痛的仪轨。牙病中的剧痛和酸痛两种是由风引起的。对这两种情况，可用温热的酥油或芝麻油配合治风药，或用煮治风药的温热汤液漱口后吐出，或者用普泽谢（草果）、甘松、德卓瓦帝、帕塔、姜黄、醋栗、仙蒲、土茯苓、萨曼嘎等的粉末擦牙，可治疗牙齿发痒、牙龈出血和剧痛。

།བཅའ་ལྡན་
211-268a

ཞིང་ཁ་ནས་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་ནི། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། བ་གཅིན་རྣམས་ལས་གང་
ཡང་རུང་བས་ཁ་བཀང་ལ་རིང་དུ་བཞག་ལ་ཕྱིར་དབོའོ། །ཡང་ན་སྣ་མའི་ལོ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བྱིར་
{ཕོ་}ན་ཚ་ལྡན་ཞིང་ཁར་འབྲུམ་པ་བྱུང་བ་སེལ་ཏོ། །རྐན་གྱི་ཕུག་ནས་ལྕེའུ་ཆུང་འདུག་པའམ་སྐྲངས་པའི་ནད་ནི། བད་ཀན་དང་། ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྟོལ་ལ། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྦྲང་
རྩི་རྣམས་སྦྱར་བ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བས་བད་ཀན་དྲང་བར་བྱའོ།། །།
༈ ལྐོག་མའི་ནད་ཤ་ལུ་ཀ་བཤད་པ།
ལྐོག་མའི་ནད་ཤ་ལུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ། ལྐོག་མའི་ནང་དུ་འབྲུམ་པ་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་རིལ་རིལ་པོར་འབྱུང་བ་ནི། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆོ་ག་ནི་གཏར་
བའི་དཔྱད་མཛུབ་མོ་གཙགས་བུ་ཕྲེའུ་བཅིངས་པས་བརྟོལ་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་མུར་ཞིང་། ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བར་བྱའོ། །ལྐོག་མའི་ནད་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བ། ལྐོག་མའི་ནང་དུ་ཤ་ལྷག་མྱུ་གུ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རིང་པོ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ནད་
གཞི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་མཚན་མའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཆོ་ག་མཆིས་ཏེ་ཆེར་སྐྱེས་ན། སྲོག་ལ་ཡང་འབབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཆོ་ག་མྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་
ཆོ་ག་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཏར་ག་བྱ་ཞིང་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། ནད་གཞི་སོ་སོ་གང་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་སྦྱར་བས་ཁ་ན་བཞག་བཞག་ཅིང་བད་ཀན་དྲང་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་
211-268b

རུ་ཚ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁ་ར་དང་། རྨ་ཤིང་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཁ་ན་བཞག་ཅིང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཁྱིམ་གྱི་དུ་བ་དང་།
ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བར་བྱའོ། །སྨན་ར་སྣ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། {ཁར་}
བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་ཕོ་ན་ཡང་། ལྐོག་མའི་ནད་དོ་ཅོག་འབྱོང་བར་བྱེད་དོ།

口腔内生疮是由血液和胆汁紊乱引起的。对此应当放血、服用泻药，以及用酥油、芝麻油、蜂蜜、牛奶、牛尿中任何一种含在口中长时间后吐出。
或者用芦苇叶、独活、葡萄、蒺藜、醋栗、三果煮成的汤液冷却后加入蜂蜜，含在口中后吐出，可治疗口腔发热并生疮的症状。
上颚深处小舌存在或肿胀的病症是由痰和血液紊乱引起的。对此应当刺破，将三辛香、岩盐、白芷、蜂蜜调配后含在口中，吐出液体以引导痰液。
咽喉病沙鲁卡的讲解：
咽喉病沙鲁卡是指在咽喉内生出像枣果一样圆形的疮，这是由痰引起的。其治疗方法是用系有小针刀的食指刺破，如前所述用相应的药物含服并吐出液体。
咽喉病若希尼是指在咽喉内生出像芽一样细长的赘肉，这是由三种病根各自、三种病根混合以及血液失调引起的，应当通过各自的症状来识别。这种病有治疗方法，如果生长过大会危及生命，因此要迅速治疗。对所有这些情况都要先放血，然后根据各自病根来源配制药物含在口中以引导痰液。
对于由风引起的，应当用岩盐、黑盐、红盐配合蜂蜜含在口中后吐出。对于由胆汁和血液引起的，应当用糖和伤寒木的粉末配合蜂蜜含在口中。对于由痰引起的，应当用房烟灰和三辛香的粉末配合蜂蜜含在口中后吐出液体。
用拉斯那、黑盐、三辛香、房烟灰、甘松、炒麦子灰等的粉末配合蜂蜜含在口中后吐出液体，可治愈一切咽喉病。

།ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཁར་བཞག་ཅིང་བད་ཀན་དྲང་བ་ནི། ལྐོག་མའི་ནད་རྣམས་དང་།
ཁ་ནད་རྣམས་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གན་དྷ་པ་ཏྲ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་པ་ཏའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་ཀུ་ཤའི་ཐལ་བ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་ལ་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་
བ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་ཚོས་པར་བྱས་ནས་ཕྱིར་ཕྱུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་པ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་ཕོ་ན་ཡང་ལྐོག་མའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱེར་པའི་རྩ་བའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཏེ་
ཛོ་བ་ཏི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བུ་རམ་བསྐོལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་ཕོ་ན་ཡང་ལྐོག་མའི་ནད་རྣམས་དང་ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་། བོ་ང་དཀར་
པོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། པ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་བསྒྲངས་ཏེ་བཙགས་ནས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་ལྐོག་མའི་ནད་སེལ་ཏོ།། །།
༈ ཀླད་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ད་ནི་ཀླད་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། རླུང་
211-269a

ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ནི། ཀླད་པ་སྟོང་པར་འདུག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལྕི་བ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་
ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀླད་པའི་ནང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པའི་ནད་ནི་གཡའ་ཞིང་ཟུག་སྟེ་ན་བ་ཡིན་ནོ། །ཀླད་པའི་ནད་ཉི་མ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་མ་ཤར་ནས་ལྡང་བ་ཉི་མ་ནུབ་ནས་ཞི་བར་འགྱུར་བ་
དང་། ཀླད་པའི་ཕྱེད་ན་བ་དང་འདི་གཉིས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀླད་པའི་ནད་ཟ་འགྲམ་དུ་ཟུག་ཅིང་མི་བཟད་པར་ན་བ་ནི། རླུང་དང་། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་གསོར་མི་རུང་གི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་
རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ལ་ནི། རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །ཡང་ན་རླུང་སེལ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་ཏེ་སྦྱར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ། འབྲས་དང་ཏིལ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་གསུམ་བསྲེས་པའི་ཐུག་པའམ། འབྲས་ཀྱི་འོ་
ཟུག་ལ་སོགས་པས་མགོ་བསྐུ་ཞིང་དུགས་པར་བྱའོ།

或者将岩盐、瓦拉、龙脑香、红花、醋栗等的粉末与蜂蜜调和后含在口中以引导痰液，这是治疗咽喉病和口腔疾病的最佳方法。
木香、豆蔻、gandha patra（藏文：གན་དྷ་པ་ཏྲ，梵文：गन्धपत्र，gandhapattra，香叶）、诃子、炒麦灰、巴塔树灰、库夏树灰，以及五辛香即：胡椒、胡椒根、茴香、土荆芥、荜茇等的粉末，与糖和煮沸的水调和后制成丸剂，含在口中并吐出液体可治疗咽喉病。
醋栗根皮、tejovati（藏文：ཏེ་ཛོ་བ་ཏི，梵文：तेजोवती，tejovati，光明草）、胡椒、醋栗提取物，同样如前与煮沸的糖调和制成丸剂，含在口中并吐出液体可治疗咽喉病和口腔生疮的病症。
毒母（小茴香）、白附子、松木、patha（藏文：པ་ཐ，梵文：पाठा，patha，蔓防己）、水晶、甘松等用牛尿煮至剩四分之一，冷却后过滤，与蜂蜜调和服用也可治疗咽喉病。
脑病类别的讲解：
现在讲解脑病的类别。由风引起的脑病，症状为感觉脑中空虚并且刺痛。由胆汁引起的症状是极度发热。由痰引起的症状是沉重麻木。由三者混合引起的具有所有症状。脑中有虫的病症表现为发痒和刺痛。
脑病中如太阳般循环的病症是指从日出开始发作到日落才平息，以及半边头痛这两种，应知是由风和胆汁引起的。脑病中在太阳穴处剧烈难忍的疼痛是由风、血和痰引起的，这种病无法治愈应当放弃。
对于由风引起的脑病，应当采用治疗风病的药物疗法。或者用治风药物的汤液为基础调配"混合粥"，即将米、芝麻、豌豆三种混合煮粥，或用米浆等涂抹头部并进行热敷。

།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཤིང་ཀརྐོ་ཏའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་
པ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་མགོར་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། བ་བླ་དང་། ར་སྣ་དང་རྩ་བ་བཅུ་པ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨན་
བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྨན་རོ་མངར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། རྒུན་དང་། ཁ་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་།
211-269b

བ་ལ་དང་། ཨུཏྤལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་ཕྱེད་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་རན་པར་སྣར་བླུགས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ལ་ནི། བ་ལ་དང་།
སྟག་གི་སེན་མོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ཏེ་མགོར་བསྐུའོ། །ཡང་ན་འོ་མའམ། སྨན་བསིལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་མགོ་བོར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་
ཚ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་ནས་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་རྒུན་དང་། ཁ་ར་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཆེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་
སྣར་བླུགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་བོའི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི། སྔར་ཤིང་མ་དྷ་ཀའི་སྙིང་པོ་ཆམ་ཆོམ་དུ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཕུར་མས་ཕུར་བས་ཀླད་པ་དུགས་ཀྱིས་བདུག་གམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། རོ་ཧི་ཤ་དང་། ཤ་
རཾ་ག་ཏ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་པས་མགོ་བསྐུས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་སྣར་བླུགས་པས་སྣ་ནས་ཆུ་སེར་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣ་ལས་ཆུ་སེར་འབྱུང་བའི་སྨན་ནི། ཤུ་ཏི་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་།
ཤུ་དག་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བྱ་གྷྲིའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྣར་བླུགས་ན། རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་རབ་རིབ་དང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །
ནད་གཞི་གསུམ་ག་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི་མར་རྙིང་པ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནད་གཞི་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱའོ།

或者将胡椒、茜草、生姜、utpala（藏文：ཨུཏྤལ，梵文：उत्पल，utpala，青莲）、檀香等的粉末，与karkata树汁和芝麻油一起煮沸，过滤留下纯芝麻油后滴入鼻中。或者将药粉和药汁与酥油调和后涂抹头部。
或者将甘草、瓦拉、独活和十根药煮成汁，与酥油一起煮入所谓的"生命之药"即十种药等甘味药物的粉末，过滤留下纯酥油适量饮用，可治疗颈部以上的所有疾病。
jivaka（藏文：ཛི་བ་ཀ，梵文：जीवक，jivaka，活命草）、铜精、葡萄、白糖、甘草、bala（藏文：བ་ལ，梵文：बला，bala，槟榔）、青莲等的粉末，在芝麻油和等量牛奶中煮沸，过滤留下纯芝麻油适量滴入鼻中，可治疗由风和胆汁引起的脑病。
对于由胆汁引起的脑病，将bala、虎爪、水晶、甘草、青莲、檀香等的粉末与牛奶一起研磨后涂抹头部。或者将牛奶或清凉药汁等倒在头上。或者将木香、gandha patra（藏文：གནྡྷ་པ་ཏྲ，梵文：गन्धपत्र，gandhapattra，香叶）、白糖等的粉末与洗米水调和过滤后滴入鼻中。或者将葡萄、白糖、甘草等的粉末在酥油和牛奶中煮沸，过滤留下纯酥油后滴入鼻中。
对于因痰引起的头痛病患，应先将madhaka树心捣碎煮沸后用蒸汽熏蒸头部，或者将松木、rohisha（藏文：རོ་ཧི་ཤ，梵文：रोहिष，rohisha，药草名）、sharngata（藏文：ཤ་རཾ་ག་ཏ，梵文：शरङ्गत，sharangata，药草名）、岩盐、灯树等的粉末与水研磨后涂抹头部，之后滴入鼻药以排出黄水。
用于从鼻子排出黄水的药物是：生姜、eranda（藏文：ཨེ་རཎྜ，梵文：एरण्ड，eranda，蓖麻）根、白芷、安息香、vyaghri（藏文：བྱ་གྷྲི，梵文：व्याघ्री，vyaghri，药草名）果实等的粉末，在芝麻油和水中煮沸，过滤留下纯芝麻油滴入鼻中，可治疗由风和痰引起的眼病、眼翳以及颈部以上的所有疾病。
对于由三种病因引起的脑病，应饮用陈年酥油。或者也可采用对三种病因都有效的任何药物疗法。

།སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱ་སྤོས་
211-270a

དང་། ཤིག་གྲུའི་ས་བོན་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྣར་བླུགས་ན་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨ་བ་མརྒའི་འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཡུང་དང་། བཤའ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བྱི་དོང་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་
གཅིན་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །གྲང་བའི་ནད་ཉི་མ་ཤར་ནས་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ན་བ་དང་ཀླད་པའི་ཕྱེད་ན་བ་གཉིས་ལ་ནི། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་
ཕྱེ་མ་རྩ་བས་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་མགོར་བྱུག་གོ། །ཡང་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་མགོར་བླུག་པར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ཞི་ཏིའུ་ལ་སོགས་པ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་ཁ་ཟས་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྣ་མའི་ཐལ་བ་དང་།
གླ་སྒང་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། རས་བལ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བསྐོལ་ལ་བཙགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་དོང་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་
རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། བྷྲིང་ག་རཱ་ཛ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་བ་ལས་ཐིགས་པ་དྲུག་སྣར་བླུགས་ན་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།། །།
༈ སྐྲ་དཀར་པོའི་རྩི་བཤད་པ།
ད་ནི་སྐྲ་དཀར་པོའི་རྩི་བཤད་དེ། པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་།
པི་པི་ལིང་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐྱུ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྣར་བླུགས་ན། སྐྲ་དཀར་བ་དང་། སྐྲ་སེར་བ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་རམ་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། ཏིལ་དང་།
བ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་མར་བྷྲིངྒ་རཱ་ཛ་དང་། ནི་ལི་དང་། ཀུ་རན་དྷ་དང་། ཤྲི་ཤ་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རྟག་ཏུ་སྣར་བླུགས་ན་སྐྲ་དཀར་མེད་པར་གྱུར། རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ལ་ཀོ་དང་། མ་ཏ་
211-270b

ཡན་ཏི་དང་། སྟོང་ཟིལ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ནི་ལི་དང་། བྷྲིངྒ་རཱ་ཛ་དང་། ནག་ཚུར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་རུ་རའི་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བ་རུ་རའི་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བཞག་སྟེ། མགོ་ལ་བསྐུ་
ཞིང་སྣར་བླུགས་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྐྲ་དཀར་བ་དང་། དུས་ལ་བབ་སྟེ་སྐྲ་དཀར་བ་མེད་པར་བྱེད་དོ།

对于由虫引起的脑病，将三辛香（藏文：ཚ་བ་གསུམ，梵文：त्रिकटु，trikaṭu，即生姜、胡椒、胡椒根）、安息香和芥子种子煮成汁滴入鼻中可以驱虫。或者将apamarga（藏文：ཨ་བ་མརྒ，梵文：अपामार्ग，apamārga，土茯苓）果实、三辛香、芥子、石榴皮、阿魏、bidonga（藏文：བྱི་དོང་ཀ，梵文：बिडङ्ग，biḍaṅga，药草名）等的粉末在牛尿和芝麻油中煮沸，过滤留下纯芝麻油后滴入鼻中可以驱虫。
对于从日出到日落持续疼痛的寒性疾病和半边头痛，将蒺藜、甘草、茜草等的粉末与酸性根部药物调和后涂抹头部。或者将对风和胆汁有益的药物煮成汁倒在头上。饮食方面应食用zhitiu（藏文：ཞི་ཏིའུ，梵文：शीतीव，śītīva，药食名）等对风和胆汁有益的食物。
将芦苇灰、獐竹、木香、棉花果实煮成汁，或者将甘草粉与酥油煮沸过滤后滴入鼻中，可以治疗所有脑病。或者将荜茇、bidonga、甘草等的粉末，在bhringaraja（藏文：བྷྲིང་ག་རཱ་ཛ，梵文：भृङ्गराज，bhṛṅgarāja，假蛇床）煮成的汁和酥油中煮沸，滴入六滴可治疗颈部以上的所有疾病。
白发染料的说明：
现在说明白发染料：将prapundarika（藏文：པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ，梵文：प्रपुण्डरीक，prapuṇḍarīka，白莲）、甘草、胡椒、青莲、檀香等的粉末在诃子煮成的汁和芝麻油中煮沸，过滤留下纯芝麻油后滴入鼻中，可以消除白发和黄发。或者将甘蔗、shelu（藏文：ཤེ་ལུ，梵文：शैलु，śailu，药草名）、芝麻、余甘子等的油与bhringaraja、nili（藏文：ནི་ལི，梵文：नीली，nīlī，靛蓝）、kurandha（藏文：ཀུ་རན་དྷ，梵文：कुरन्ध，kurandha，药草名）、shirisha（藏文：ཤྲི་ཤ，梵文：शिरीष，śirīṣa，合欢）等的汁煮沸，过滤留下纯油后经常滴入鼻中可以消除白发。
将孔雀胆汁、莲根、laksha木（藏文：ཤིང་ལ་ཀོ，梵文：लाक्षा，lākṣā，紫胶）、matayanti（藏文：མ་ཏ་ཡན་ཏི，梵文：मतयन्ती，matayantī，药草名）、千露、青莲、靛蓝、bhringaraja、黑芝麻等的粉末在余甘子油和水中煮沸，过滤留下纯余甘子油，在铁器中存放一个月，涂抹头部并滴入鼻中，可以立即消除非时白发和应时白发。


།ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་རྣམས་རྩ་བས་སྐྱུར་པོ་དང་། ཚྭ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་
དུ་བསྐོལ་བས་ནུབ་མོ་མགོ་ལ་བྱུགས་ལ། ནང་པར་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཀྲུས་ན་སྐྲ་ནག་པོར་འགྱུར་རོ། །སྐྲ་འཁོར་ལིང་དུ་བྱི་བ་ལ་ནི། སྨན་སྲ་ཧ་ཏའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འོལ་མ་སེའི་རྩ་བ་
དང་། འབྲས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གོ་བྱེའི་ཁུ་བས་བྱུག་པར་བྱའོ། །ཤིང་པ་ཏའི་མྱུ་གུ་དང་། བྷྲིངྒ་རཱ་ཛའི་ཕྱེ་མ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཉི་ཚན་གྱི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་སྐྲ་མི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །
མིག་ནད་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་ནི་རྟག་ཏུ་མར་བཏུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་སྨན་སྦྱར་བ་དང་། གཏར་ག་གདབ་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ཞིང་ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ནས་དང་། རི་དྭགས་སྐམས་ན་གནས་པའི་ཤ་
བཟའ་བར་བྱའོ། །མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་རྩ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་བདུན་པ་སྟེ་ཐ་མའོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དུག་ནི་རྩི་དུག་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་
གྱི་ཟ་དུག་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་རྩི་དུག་ནི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན། ཕྱི་{ས་}ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དུག་ལ་ཕན་གནོད་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དེ། ཡང་བ་དང་། རོ་མི་བྲོ་བ་དང་། ཆ་ཕྲས་ཏེ་རྩར་འགྲོ་བ་དང་། རྩུབ་
211-271a

པ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། བད་ཀན་སྡུད་ཅིང་འདྲེན་པ་དང་། དྲི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣོ་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །སྦྲུལ་ནི་མགོ་ཆེ་བའི་རིགས་དང་། ལུས་འཁྱིལ་བའི་རིགས་དང་། ཁྲ་བོའི་རིག་
འདི་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས། རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་དང་གསུམ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་རོ། །རིགས་འདྲེས་པ་ནི་མཚན་མ་གཉིས་གཉིས་འདྲེས་པ་དང་
ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྲུལ་མགོ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནི། རྨ་ཁ་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་དོ། །སྦྲུལ་ལུས་འཁྱིལ་བའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནི། རྨ་ཁ་ཆེ་ལ་མདོག་སེར་ཞིང་སྐྲངས་
པ་ཡིན་ཏེ། མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དོ།

我来为您翻译这段藏文医典内容：
铁粉、岩盐、酸性植物根、盐、酸奶清水等任意一种煮沸后，晚上涂抹在头上，第二天用三果煮汤清洗，头发就会变黑。对于脱发成块的情况，用萨哈塔药汁与蜂蜜调和涂抹，就能生发。或者用乌木木根和果实任选其一与牛尿调和，或者用戈杰汁涂抹。用巴塔树芽和补骨脂粉与独行菜汁调和，用太阳温度加热后涂抹，也能使不生发的地方长出头发。
想要治疗眼病的人，应当经常饮用酥油，使用三果配制的药物，进行放血疗法，服用泻药，饮食方面要食用大米、豌豆、青稞，以及干燥地带的野兽肉。眼药医典第三十六章完。《医疗精要成就》第七卷暨最终卷完。
第二十七、解毒医典章
现在开始讲解解毒医典章。毒分为两种：植物毒和蛇等动物的咬毒。其中植物毒是来自根等天然物质，外部毒则是来自蛇等动物。毒有十种性质：轻、味道不好、细小能入脉、粗糙、热性大、迅速、遍布、能聚集和牵引痰液、有异味、锐利。
蛇有大头类、盘身类、花斑类这三种，从这些分类又可分为风性、胆性和痰性三种，按顺序各自对应。混合类型则具有两种特征相混合的性质。其中被大头类蛇咬伤的，伤口发黑，会引起各种风病的症状。被盘身类蛇咬伤的，伤口较大且呈黄色并肿胀，会引起各种胆病的症状。

།སྦྲུལ་ཁྲ་བོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནི། རྨ་དབལ་སྐྱ་ཞིང་། སྐྲངས་པ་མྱུར་དུ་འཛུབ་ཏུ་མི་བཏུབ་ལ་འབྱིལ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་ཤིན་ཏུ་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།
བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དོ། །རྒྱུ་སྐར་མཆུ་དང་། ལག་དང་། སྨིན་དྲུག་དང་། སྐག་དང་། བྲ་ཉེ་དང་། གྲེ་དང་། ཆུ་སྟོད་དང་། ཁྲུམས་སྨད་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་པར་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ན་
འགའ་ཞིག་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེས་བཞི་དང་། ལྔ་དང་། དྲུག་དང་། དགུ་དང་། ཉི་ཤུ་དགུ་དང་། དུས་ཚིགས་གཉིས་ཏེ། ནམ་ལངས་ཀ་དང་། ནམ་ཚབ་ཚུབ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་ཡང་མི་བཟད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །
སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་ལས། སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། ལུས་ཕྲུགས་སམ་བླུད་ན། རྗེས་མི་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་གྲང་མོས་ཀྱང་བ་སྤུ་མི་ལྡང་ཞིང་། གྲང་འབྲུམ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཟིན་མ་ཐག་ཏུ་སྙིང་ལ་དུག་མི་འཛིན་པར་བསྲུང་
211-271b

བའི་ཕྱིར་སྨྱུར་ཏེ་མར་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་གང་ཟིན་པ་བཅིང་བ་དང་། བརྡབས་རུ་ལ་སོགས་པས་གཞིབ་ཅིང་དྲང་བ་དང་། གར་ཟིན་པ་ཆུ་བཀོར་དུ་བཅས་པ་དང་། རྨ་ཁ་བསྲེག་པ་དང་། རྨ་ཁ་དང་། ཉེན་ཀོར་ནས་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་རྣམས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །
དེ་ལ་སྦྲུལ་མགོ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི། ནིར་རྒུན་ཐི་དང་། ཤྭེ་ཏིའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྲིན་བུ་བ་ར་ཛའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་རང་གི་ཁུ་བ་དང་བརྫིས་ཏེ་སྐམས་ལ་སླར་ཡང་བརྫི་ཞིང་བསྐམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་མང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཏུང་བར་
བྱའོ། །སྦྲུལ་ལུས་འཁྱིལ་བའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི། ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་། བཙོད་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་ཙི་བ་དང་། ཁ་ར་དང་། ཏཾ་བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བའམ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དང་
སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །སྦྲུལ་ཁྲ་བོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་བ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་
དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྤང་སྤོས་དང་། ཙན་དན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བ་ལང་གི་མཁྲིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་ལ་མིག་བསྐུས་ན་དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་བརྒྱལ་བ་{སླར་}
ལངས་པར་འགྱུར་རོ།

被花斑类蛇咬伤的，伤口呈灰白色，迅速肿胀且不能触摸，有粘性且油腻，流出的血液极其浓稠，会引起各种痰病的症状。在角宿、手宿、昴宿、星宿、觜宿、参宿、鬼宿、柳宿等星宿当日被蛇咬伤的，即使全力救治，有些人也会死亡。在初四、初五、初六、初九、二十九日，以及黎明和天气阴暗的两个时节被蛇咬伤，据说也是非常危险的。
对于蛇咬伤的病人，如果出现头发脱落、身体发抖或呕吐、伤痕消失、即使极度寒冷也不起鸡皮疙瘩且不出现冻疮等症状的，应当放弃治疗。刚被咬伤时，为了防止毒素侵入心脏，应立即给予酥油。然后要对咬伤处进行包扎，用棍棒等工具挤压并拉扯，在咬伤处周围划圈，灼烧伤口，对伤口和周围进行放血。
对于被大头类蛇咬伤的，饮用尼尔贡提和白草药汁可以消除毒素。或者将巴拉加虫的根粉末与其自身汁液揉捣干燥，反复多次如此处理后煮沸饮用。对于被盘身类蛇咬伤的，用巴塔树枝顶端、红花、吉瓦卡、铜粉、糖、檀布拉和甘草等药粉与淘米水或凉开水调和饮用。
对于被花斑类蛇咬伤的，将哈热努卡、茜草、安息香、三辛香、普策晶、白附子、甘草和炉灰等药粉与凉开水调和饮用可以解毒。将藏香、檀香、岩盐、胡椒、甘草、诃子、莲花和牛胆汁等药粉与水调和过滤后涂抹眼睛，可以使中毒昏迷的人苏醒。

།ཡང་ན་ནཀྟ་མ་ལ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བིལྦའི་རྩ་བ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱིའུ་རུག་གི་མེ་ཏོག་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པས་མིག་བསྐུས་ན་ཡང་སླར་དྲན་པར་
འགྱུར་རོ། །མ་ཡུ་ར་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤི་རི་ཤའི་ས་བོན་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ནས་དང་། པོ་སོན་ཆའི་ས་བོན་དང་། པ་ཏ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སླར་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་ཀརྐོ་ཏའི་
211-272a

རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་གྱིས་ལན་མང་དུ་བསྒོས་ལ། རྩབས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ཏེ་བཙགས་པ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་དུག་གིས་སེམས་ཉམས་པར་བྱས་པ་ལས་སླར་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤི་རི་ཤ་དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། ནཀྟ་
མ་ལ་དང་། བ་ལ་དང་། {ཀོ་ཤ་}ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ཏེ་བཙགས་པ་ནི་དུག་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཨ་ཀོ་ཏ་དང་། ཨ་རིཤྟ་དང་། དྷ་དུ་ར་དང་།
སྣུ་ཧཀྵི་རི་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། ཨ་ཤོ་མ་ར་དང་། པུ་ན་རྣ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཕ་ལི་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཨརྐ་རྣམས་སྦྱར་བ་ཡང་དུག་སྨན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རྒྱ་སྤོས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་།
ལྡོང་རོས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ནཀྟ་མ་ལ་དང་། ཨརྐ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་སྦྱར་བ་ཡང་དུག་སྨན་ཡིན་ཏེ། དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐུ་བ་རོ་ཁ་བའི་ས་བོན་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་
པ་འདི་ནི་ཚངས་པའི་དུག་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤི་རི་ཤིའི་རྩ་བ་དང་། ཤུན་ལྤགས་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། ས་བོན་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་པའི་སྨན་འདི་
ཡང་དུག་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བཙོད་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འདི་ཡང་དུག་སྨན་ཡིན་ཏེ། དུག་སེལ་བ་དང་། བརྒྱལ་
བ་ལས་སླར་དྲན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ། །ལན་ཚྭ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དནྟི་མུ་ལ་དང་། བ་ཤི་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བཙོད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་དུག་
211-272b

སྨན་དྭའི་ནང་དུ་བཞག་པ་ཡང་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

或者将夜开花、波森查、三辛香、木苹果根、姜黄、醋栗、鸟蓟花等药物研成粉末，与羊尿调和过滤后涂眼睛，也能使人恢复意识。将孔雀草种子、合欢树种子、岩盐等研成粉末，或者将大麦、波森查种子、巴塔等研成粉末，与水调和过滤后滴入鼻孔，也能使人恢复意识。
将卡尔科塔药根研成粉末，用羊尿多次浸泡，与酸味物一起研磨过滤后滴入鼻孔，也能使因毒素而失去意识的人恢复知觉。将合欢树、阿里斯塔、夜开花、巴拉、苦瓜果实等研成粉末，与牛尿一起研磨过滤，这是最上等的解毒药，饮用等方式使用都能解毒。
阿科塔、阿里斯塔、曼陀罗、大戟乳汁、卡兰加、阿绍玛拉、普纳尔纳瓦、苦马豆、帕利、芦苇花、毒茄皮和阿尔卡等配制在一起也是大解毒药。安息香、诃子、没药、冰片、夜开花、阿尔卡、姜黄、醋栗、合欢树、胡椒等配制在一起也是解毒药，能够解毒。
将苦味库巴种子与牛胆汁一起研磨，这称为梵天解毒药，饮用等方式使用能解一切毒。合欢树的根、树皮、叶子、花朵、种子这五种与牛尿一起研磨的药物也能解毒。红花、肉豆蔻、姜黄、醋栗、藏红花、藏香、甘草、哈热努卡等药粉与蜂蜜调和，这也是解毒药，能解毒、使昏迷者恢复意识等，能完成一切功用。
五种盐、香附子、丹提根、巴希拉、三辛香、姜黄、醋栗、红花等药粉与蜂蜜调和的解毒药放入牛角中，也能完成一切功用。

།ཙན་དན་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཤུག་པ་དང་། རྒྱ་
སྤོས་དང་། གུར་གུམ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཨེ་ཀ་ཧཱ་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། སྤྲི་ཀ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ལ་མཙྪ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བའི་དུག་སྨན་གྱི་མིང་ནི། ཟླ་ཤར་ཞེས་བྱ་སྟེ་དུག་ཐམས་ཅད་
འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། པ་ཏ་ལི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཙོད་དང་། ཀི་ནི་ཧི་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། གོ་བྱི་ཏ་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པོག་དཀར་པོ་དང་། ཨ་པ་ར་
ཛི་ཏ་དང་། བྲི་ཧ་ཏཱི་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་པའི་དུག་སྨན་འདིའི་མིང་ནི། ཉི་ཤར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དུག་དང་གདོན་ཐུབ་པོ། །ཨི་ཤྭ་ར་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་། ན་གི་དང་། ཙན་དྲ་དང་། {ཤྭེ་}ཏ་དང་། མོན་སྣེའུ་
དམར་རུ་དང་། ནིརྒུནྟི་རྣམས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རེ་རེ་ཡང་རུང་སྟེ་དུག་གསོད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཐལ་བ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་ལ་དྲི་མ་དང་སྙིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཚ་བ་
གསུམ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ་གཟར་བུ་ལ་ཆགས་སུ་བཏུབ་པ་ཙམ་དུ་ཚོས་ནས།
རྭའི་ནང་དུ་བཞག་པ་ལས་ནང་རེ་བཞིན་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲུམ་བུ་ཙམ་རེ་རེ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བའམ། འོ་མའམ་ཆར་པའི་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དུག་གི་མཐུ་ཆེན་པོ་ཡང་སེལ་ཅིང་། གཅོང་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། གཞང་
211-273a

འབྲུམ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རིམས་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དུག་འཐུངས་པ་ལ། བ་ལང་གི་གཅི་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །དུག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་མང་
པོ་རྣམས་ལས་གང་གཏང་ཡང་རུང་སྟེ། ཐོག་མར་སྙིང་ལ་དུག་མི་འཛིན་པར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྨྱུར་ཏེ་མར་བླུད་པར་བྱའོ། །རྩ་བའི་དུག་དང་། མདའ་དུག་ཅན་གྱིས་རྨས་པ་ལ་ནི། ཡུང་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་སྦྱར་བའི་མར་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ་བཏུང་
བར་བྱའོ། །ཟངས་དང་། གསེར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་དུག་སྦྱར་མ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

檀香、巴拉、没药、茜草、桂皮、甘达帕特拉、肉豆蔻、白芷、白芥子、藏香、柏树、安息香、藏红花、鸟蓟、艾卡哈、竹茎、斯普里卡、阿魏、巴拉卡、拉姆查、舒提、甘达普里扬库等药物研成粉末配制的解毒药名为"月出"，能够降伏一切毒。
香附子、龙花、帕塔利、胡椒、红花、基尼希、没药、戈比塔拉、诃子、安息香、姜黄、醋栗、白芨、阿帕拉吉塔、布里哈提、甘草等药物研成粉末与牛尿一起研磨的解毒药名为"日出"，能够抵御毒和鬼魅。
伊湿伐罗、水木、那吉、旃陀罗、白色、红色蓖麻、尼尔贡提等配制在一起，或者单独使用任何一味都是最好的杀毒药。
将藏红花树木灰与牛尿调和过滤，去除杂质后，在其中加入哈热努卡、茜草、安息香、三辛香、鸟蓟、蒺藜、白芷、藏香、阿魏、姜黄、醋栗、甘草、毕澄茄和岩盐等药粉煮沸，煮至可用勺子盛起的稠度，放入牛角中。每次取一颗如柏树果实大小，用洗米水、牛奶或雨水任意一种调服，能够消除强大的毒力，并且能治愈慢性病、瘤、水肿、痔疮、尿频、虚寒和发热等疾病。
或者对于服毒者，可以给予牛尿液与蜂蜜调和的催吐药使其呕吐。在众多解毒药配方中，无论使用哪一种，为了首先保护心脏不被毒素侵害，都应该迅速服用酥油。
对于根部有毒和中了毒箭的伤者，姜黄、岩盐和蜂蜜调和的酥油最为殊胜，应当饮用。铜粉、金粉用硼砂和蜂蜜调制成膏状服用，能平息一切极其猛烈的配制毒药。

།སྡིག་པས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཤིང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མ་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་དང་། སྐྲ་དང་། རས་རྙིང་པ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྲེགས་
པའི་དུད་པའམ། ཡང་ན་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བདུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ལ་ཤའི་ས་བོན་ཤིང་ཨརྐའི་འོ་མ་དང་ལྷན་གཅིག་བཏགས་པའི་ལྡེ་ཁུ་དང་། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་ཤི་རི་ཤའི་འབྲས་བུ་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་རྨ་ཁར་སྐུས་ན་
སྡིག་པའི་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྣ་མའི་ལོ་མ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ལ་རི་ལུ་བྱས་པ་ཡང་སྡིག་པའི་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །བྱི་བའི་
སོས་ཟིན་པའི་དུག་ལ་ནི། ཏིལ་གྱི་རྩ་བ་དང་། ཀརྐོ་ཏའི་རྩ་བ་དང་། ཏི་ལ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། གི་ཀརྣི་ཀའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། སྦྱར་ཏེ་འཐུང་ན་བྱི་བས་ཟིན་པའི་དུག་སེལ་ཏོ། །ཡང་
ན་བྱི་བས་ཟིན་པའི་དུག་ལ། ཧ་ཙ་རའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཏི་ལ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ་ལོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ཏེ་བཏུང་བར་
211-273b

བྱའོ། །ཡང་ན་བྱི་ལའི་ཤའམ། ནེའུ་ལེའི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན། བྱི་བས་ཟིན་པའི་དུག་བླ་གཉན་གྱི་ནད་དང་བཅས་པ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཁྱི་སྨྱོན་གྱིས་ཟོས་པ་ལ་ནི། ཤིང་ཨ་ཀོ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་{རྩ་}བ་བསྐོལ་ཏེ་
གདུས་པའི་ཁུ་བ་སྲང་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཞུན་མར་སྲང་གཅིག་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཁྱི་སྨྱོན་གྱིས་ཟིན་པའི་དུག་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བུ་མར་དང་། ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཤིང་ཨརྐའི་འོ་མ་དང་ཏིལ་མར་གྱིས་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཁྱི་སོ་གདུག་པས་ཟིན་པའི་
དུག་འཚོ་དཀའ་བ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའོ་ཅོག་གིས་ཟིན་པའི་དུག་སྨན་ནི། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བྱི་དང་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་
དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨཾ་བརྟ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བར་བཏབ་ཅིང་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་གི་རྩ་བ་དང་། མོན་སྣེའུ་དམར་རུའི་ཕྱེ་མ་ཆ་བསྙམས་ཏེ། མར་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་སྲོག་
ཆགས་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུག་ཤིན་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ལོ། །ཡང་ཕུག་རོན་གྱི་རྟུག་པ་དང་། དན་ཏི་མུ་ལ་དང་། བ་ལང་གི་སོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ལེ་བརྒན་རྩིའི་ས་བོན་དང་། སླུ་ཧ་ཤི་རི་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་།
ཀརྣི་ཀར་རྣམས་སྦྱར་བ་ཡང་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་དུག་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

对于被蝎子蜇伤者，可用多罗树叶、楝树叶、头发、旧布与酥油调和后燃烧熏烟，或者用孔雀羽毛与牛奶调和后燃烧熏烟进行熏蒸。
或者将波罗沙树种子与牛乳树汁一起研磨成膏，或者用胡椒与合欢果实调制成膏涂抹伤口，可以消除蝎毒的痛苦。
或者将没药、岩盐、阿魏、芦苇叶、藏菖蒲等研成粉末，与牛粪汁调和制成丸剂，也能消除蝎毒的痛苦。
对于鼠咬中毒，可用芝麻根、卡尔科塔根、提拉卡根、吉卡尔尼卡根等研成粉末，与硼砂、蜂蜜、酥油调和饮用，可消除鼠毒。
或者对于鼠咬中毒，可用哈查拉根粉与蜂蜜、洗米水调和，或者用提拉卡花或叶任意一种与牛奶一起研磨饮用。
或者饮用煮熟的猫肉或黄鼠狼肉汤，能迅速消除鼠毒及其引起的淋巴肿胀病。
对于被疯狗咬伤者，可用阿科塔树枝梢和根煎煮成汤，在三两汤中加入一两酥油饮用，可消除疯狗咬伤的毒。
或者将酥油和芝麻粉用牛乳树汁和芝麻油调和饮用，能迅速消除难以治愈的恶犬咬伤毒。
对于被各种小虫咬伤的解毒药：将炒焦大麦的灰、碱草灰、三辛香、白芷、阿魏、毕澄茄、岩盐、安息香、安巴尔塔、白附子、茜草等研成粉末，加入洗米水涂抹。
将香附子根和红色蓖麻粉等量与酥油调和饮用，也能迅速消除所有小虫极其猛烈的毒。
另外，将鸽子粪、丹提木拉、牛牙、岩盐、香附子、醋栗种子、斯鲁哈希里、苦参、卡尔尼卡尔等配制在一起，也是消除小虫毒的最佳方剂。

།ཙན་དན་དང་། ཤུག་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། ནིརྒུན་ཐི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཤེ་ལུ་རྣམས་སྦྱར་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་
ཕྲ་མོས་ཁ་དུག་གོ་ཅོག་གི་དུག་སེལ་བའི་སྨན་ཡིན་ནོ། །ཀ་པིཏྠ་དང་། པ་ཏ་ལི་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། པུ་ན་རྣ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤྭེ་ཏ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བ་ཡང་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོས་ཁ་དུག་གོ་ཅོག་གི་དུག་ཐམས་ཅད་
211-274a

སེལ་བའི་སྨན་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པས་ཟིན་པའི་དུག་མ་གཏོགས་པ་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །དུག་གིས་ཕོག་གོ་ཅོག་ལ་ཁྲོ་བ་དང་། ཉི་མ་ལ་
འདུག་པ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། ཉལ་པོ་རྣམས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དུག་གིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་ལ་སོགས་པའི་བླ་གཉན་གྱི་ནད་གཞན་གྱིས་ཐེབས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སོའི་སྨན་གང་ཡིན་པ་སྨྱུར་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ། །དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་
ལ་ཁ་ཟས་ཀྱང་ཚ་བ་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་བཟའ་ཞིང་བཏུང་བར་བྱའོ། །དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ། སྨན་བཅུད་ལེན་དང་རོ་ཙའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་
{གང་}སྐྲ་དཀར་བ་དང་། ན་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ན་ཚོད་དང་། ཕོ་གཞོན་ནུའི་ཚེའམ། ཡང་ན་བར་མའི་ཚེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་དག་
པར་བྱས་ནས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་སྦྱར་བས་བུམ་པ་བཀང་ལ། ལོ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་བཞག་པ་ལས་རྒྱུན་ཏུ་བྲན་པར་ཟོས་
ན། སྐྲ་དཀར་པོར་གྱུར་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་རྒས་པས་མི་ཚུགས་སོ། །བྱི་དང་ག་དང་།
སཔྟ་པརྞ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་བྱི་བྱེ་མ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་དང་སྦྱར་བ་ཇི་སྟེ་མིས་ཟོས་ནས་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ། །བྱི་དང་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་།
211-274b

ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་མར་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ་རྒྱུན་ཏུ་ཟོས་ན་ཡང་རྒས་པ་དང་། སྐྲ་དཀར་པོར་གྱུར་པ་སེལ་ཏོ།






我将为您翻译这段藏文医典内容：
檀香、柏树、茴香、藏香、布谢则、巴达拉、尼尔贡提、塔特雷和谢卢等药材配合使用，可以解除所有微小生物造成的各种毒害。
卡皮塔、巴达利、谢卢、希日夏、两种普纳尔纳瓦、两种白色药材等配合使用，也能解除所有微小生物造成的各种毒害。
除了蝎子毒以外，对于其他所有中毒者，都应当采用饮食、药物等清凉疗法。所有中毒者都不能发怒、晒太阳、白天睡觉和行房事。
如果中毒者又患上发烧等其他严重疾病，应当迅速使用相应的治疗方法。对于中毒者，应当食用和饮用不会引起发热的食物。
这是毒药治疗章第二十七章完。
第二十八章 长寿药和壮阳药品章
现在讲解长寿药和壮阳药品的内容。其中能够防止白发和疾病的药物称为长寿药。应当在年轻时或中年时期服用，先用催吐药、泻药和沐浴等方法清洁身体内外后再开始服用。
制作方法是：将酥油、蜂蜜、铁粉、余甘子果粉混合装满容器，放在大麦堆中半年，经常服用可以防止头发变白。
或者将余甘子、胡椒、毕达加、余甘子和糖的粉末与铁粉、酥油和芝麻油混合服用，可以抵御衰老。
将毕达加、萨普塔帕尔纳、余甘子和铁粉与蜂蜜、酥油、芝麻油混合服用后返老还童，这并不稀奇。
将毕达加、三果（指余甘子、毕达加、阿摩勒）、胡椒的粉末和铁粉与酥油、糖、蜂蜜混合经常服用，也能消除衰老和白发。

།ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་
རྣམས་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ། གཟར་བུ་ལ་ཆགས་སུ་བཏུབ་པ་ཙམ་དུ་བསྐོལ་བ་ཡང་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྕགས་གླེབས་ཏེ་དམར་པོར་བསྲེགས་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྨྱུག་ཅིང་
ཁོལ་བཅད་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་ལྕགས་ཏེ་སེ་བརྡར་གྱིས་བརྡར་བའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་སྦྲང་རྩི་རྣམས་ཆ་བསྙམས་ཏེ་སྲང་བརྒྱ་བརྒྱ་དང་། ལྕགས་
ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བ་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བླུགས་ཏེ་བཞག་པ་ཡང་ཚེ་རིང་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དྲུབ་མར་ཆང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་། གཤིན་རྗེའི་སྔ་ལྟས་སྐྲ་དཀར་
པོར་གྱུར་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་གའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ཆ་བསྙམས་ཏེ་སྦྱར་བ་བུམ་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ། མོན་སྲན་སྡེའུའི་དཀྱིལ་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། སྐྲ་མཐིང་གར་འགྱུར་ཞིང་སྟོབས་
དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཏཾ་པ་ལ་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱ་སྦྱར་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ལས། རྒྱུན་ཏུ་ཟོས་ལ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་སྐྲ་དཀར་པོ་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། །
སྨན་པ་ར་ཧིའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། མཐར་གྱིས་ཟ་ཞིང་འོ་མས་ཕུལ་ལ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་མར་དང་ལྡན་པར་ཟ་ཞིང་། ནན་ཏན་དུ་བྱས་ན་ལང་ཚོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྨན་པ་ར་ཧི་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་
211-275a

རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བ་ར་ཧིའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ལ་བཙགས་པ་འཐུངས་ན་ཡང་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །པུ་ན་རྣ་བའི་རྩ་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྲང་ཕྱེད་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་
སྟེ་ཟླ་བ་གཉིས་སམ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་རྒ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་། སཔྟ་པརྞ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཐ་དང་། བ་ལ་དང་། ན་ག་བ་ལ་དང་། པི་དི་ར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བྱ་གྷྲི་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ནས་པུ་ན་
རྣ་བའི་ཆོ་ག་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ན། ཡོན་ཏན་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།

我将为您直译这段藏文医典内容：
将铁粉、糖、草果、胡椒等的粉末、酥油、芝麻油放入三果煮成的汤液中，煮至可以用勺子盛取的程度，这也能成为长寿药。
将铁片烧红后放入三果煮成的冷却汤液中淬火，如此反复多次，然后用砂石磨成粉末，与蜂蜜和酥油混合服用，也能延长寿命。
或者将余甘子煮成的汤液、酥油、蜂蜜各一百两，铁粉二百两，将这些混合放入铁器中存放，这是最好的延年益寿之药。
将酥油酒、三果粉末与蜂蜜混合服用，也能消除死亡征兆白发。
将毕达加粉末、酥油、蜂蜜、铁粉等份混合，装入瓶中放在豌豆堆中，适量服用可使头发呈青黑色且增强体力。
将坦帕拉粉末一百两与酥油、蜂蜜各一百两混合，在容器中存放一个月，经常服用并搭配牛奶饮食，可以消除白发，使容颜如月亮般美丽。
将巴拉希根粉末一百两与蜂蜜混合，逐渐服用并用牛奶送服，食用含有牛奶和酥油的饮食，认真坚持可保持青春。
或者将巴拉希细磨成粉与蜂蜜调成糊状服用一个月，之后饮用巴拉希粉末与牛奶煮沸后冷却过滤的液体，也能成为长寿药。
将普纳尔纳瓦根细磨成粉末半两放入煮沸的牛奶中，持续饮用两个月或一年，也能不衰老。
牛膝、萨普塔帕尔纳、布谢则、帕塔、巴拉、那伽巴拉、毕地拉、塔特雷、拜格利等药材，每一种都按照上述普纳尔纳瓦的方法使用，都能获得相同的功效。

།ཤ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ། སྨན་ཨ་ཤོ་གནྡྷའི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་འོ་མ་དང་། ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་
སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ནས་ཁ་ཟས་འཕྲོད་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པའི་ཆན་འོ་མ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཁུ་བཅུད་དང་། རྐང་འགྲོས་དང་། རི་དྭགས་སྐམས་ན་
གནས་པའི་ཤ་ཁུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྲེག་ཅིང་བཟའ་བར་བྱའོ། །རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཟོས་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་འོ་མ་འཐུངས་ན་རྒན་པོ་ཡང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དོ། །མོན་
སྲན་སྡེའུ་སྲང་རེ་རེ་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཨཏྨ་{གུཔྟའི་}ས་བོན་དང་། གཟེ་མའི་རྩ་བ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྨན་ཨུཙྪ་དེའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་དང་། འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། རོ་ཙ་བར་འགྱུར་
རོ། །བྱི་ད་རའི་ཕྱེ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུ་བས་ལན་མང་དུ་བསྒོས་པ་བཏགས་ཏེ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་ནི་ཤིན་ཏུ་རོ་ཙ་བར་བཤད་དོ། །ར་དུག་པའི་ལྡག་པའི་འབྲས་བུ་འོ་མའི་ནང་དུ་ལེགས་པར་བཙོས་ཏེ་ཞུ་བར་བྱས་པའི་ནང་དུ། ཏིལ་ལན་མང་དུ་
211-275b

བསྒོས་པ་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ། འོ་མ་འཐུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕོ་མཚན་རྟག་ཏུ་བསྒྲེང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་ཤུན་ལྤགས་བཤུས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཐུག་པ་བསྐ་རབ་ཏུ་གྱུར་ནས་ཕྱུང་ལ་
བསྒྲངས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུ་ཤིང་བིལྦའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་བྱས་པ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཟོས་ན་ཡང་། ཕོ་མཚན་བསྒྲེང་ཞིང་ཉལ་པོ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་ཕྱེའི་ནང་དུ་ཏིལ་དང་། ཨདྨ་གུཔྟ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བསྲེས་{ཏེ།}
འོ་མ་དང་སྤྲུས་པའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ཟོས་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་རོ་ཙ་བར་བཤད་དོ། །ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རོལ་མོ་སྒྲ་སྐད་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་ཚོགས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་
བ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་། རོ་ཙ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ། བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
དེ་ནས་བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于想要增长肌肉的人，应在半个月内服用阿首甘陀粉末，与芝麻油、酥油、牛奶、温开水中任意一种调和饮用，并食用适宜的饮食。
想要获得长寿精华的人们，应当经常食用以下食物：六十天发酵的大米与牛奶煮成的饭、豌豆汤精华、步行动物和山中干燥处的野兽肉汤中任意一种。
增强性欲的方法是：甘草粉末二钱与酥油和蜂蜜调和，经常服用后饮用牛奶，即使老年人也能增强性欲。每次用一两豌豆按照上述方法服用，也能获得同样效果。
将阿特玛古普塔种子、芦根、糖的粉末与牛奶调和，或者乌查德药粉与糖、牛奶调和饮用，也能增强性欲。
将毕达拉粉末用其汤液多次浸泡后研磨，与酥油、蜂蜜调成糊状，据说能极大增强性欲。
将毒芹果实在牛奶中充分煮至溶化，将多次浸泡过的芝麻放入食用后饮用牛奶，其阳具能持续勃起。
或者将去皮豌豆细磨成粉，在牛奶和酥油中煮至浓稠后取出冷却，与蜂蜜调和制成木苹果大小的丸剂，每日服用一次，也能使阳具勃起并具有性能力。
将大米粉与芝麻、阿特玛古普塔、豌豆的粉末混合，用牛奶调和成汤液，在酥油中煮熟食用，据说也能极大增强性欲。
各种美食、饮品、悦耳的音乐声、香料、香膏等各种芳香之物、鲜花、花环、美衣、精美饰品等也都是增强性欲的因素。
长寿精华与性欲增强品类第二十八章完。
第二十九章 小儿科类章
现在开始讲解小儿科类章。

།དེ་ལ་བུད་མེད་ནི་དགའ་
བར་བྱ་སྟེ། གནས་དམ་པ་ཡིན་ལ། བུ་རིན་ཐང་མེད་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་མོ་མཚན་ལ་ནད་བྱུང་ན་དགའ་བ་དང་བུ་འབྱུང་བ་གཉིག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཀྱི་མཚན་
མ་ནི། མོ་མཚན་ན་བ་དང་། མདོག་རྩུབ་པ་དང་། ཡོན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མཁྲང་པ་དང་། ཕལ་ཕལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པའི་མཚན་མ་ལས་གྱུར་པ་ནི། མོ་མཚན་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། རིམས་
ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གཡེང་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། འབྲས་ཁུ་འདྲ་བར་དཀར་ཞིང་། སྦྱིན་པོ་འབྱར་འབྱར་པོ་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་
211-276a

ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་གི་དུགས་སམ། མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཆན་གྱི་དུགས་སམ། ཡང་ན་རས་མ་འཇམ་པོ་ཏིལ་མར་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་སྨྱུགས་པའི་ནང་དུ་བཙོ་ཞིང་དུགས་བྱའོ། །མདོར་ན་རླུང་
ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་བཏང་བ་རྣམས་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཟིན་ཐིག་ལེའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། ཨུ་
བ་ཀུན་རྩི་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཁ་རུ་ཚྭ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཕ་བོང་གི་དྲེག་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྷ་རྒི་དང་། ར་སྣ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པུ་ན་རྣ་བ་དང་། མེ་ད་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་
མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་ཚད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལ་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་སེལ་ཞིང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ཡང་བཟང་ལ།
བུ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་
ཚན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། བཀྲུ་བ་དང་། སྟེང་དུ་བླུག་པ་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ།

对于女人应当爱护，因为是尊贵之处，能生育无价之子，若其女阴生病，则无法获得欢愉和生育子嗣。因此，现在讲解治疗之法。
其中，由风引起的女阴病症状为：女阴疼痛、色泽粗糙、歪斜、僵硬、时常抽动等。
由胆汁失调引起的症状为：女阴灼热发烫、出血、发烧等可以判断。
由痰引起的症状为：女阴松弛、发冷、麻木、流出如米汤般白色粘稠液体等。
对于由风引起的女阴病的治疗方法是：用大米粥热敷，或用豌豆饭热敷，或者将柔软的布在温热的芝麻油中浸泡后热敷。总之，对于由风引起的女阴病，服用药油、热敷、下部用药都是有效的。
另外，对于女阴病，可用胡椒根和紫草根粉末与酒调和，或者用胡椒、乌巴昆孜卡种子、岩盐粉末与酒调和服用。
将岩石上的苔藓、三果（诃子、余甘子、毕力勒）、跋耆、拉斯那、列特列斯、小茴香、芜菁、醋栗、布纳尔纳巴、美达等药物各取二钱粉末，与三十二两酥油和等量牛奶煮沸，待只剩酥油时过滤，适量饮用，可以治疗由风引起的女阴病，对由胆汁引起的女阴病也有效，而且是促进受孕的最佳方法。
对于由胆汁失调引起的女阴病，应按照前述治疗吐血病的方法进行治疗。
对于由痰引起的女阴病，应使用冬瓜等类别的饮剂、导泻剂、上部灌注剂、涂抹剂等一切方法。

།དེ་ལྟར་མོ་མཚན་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ནད་མེད་པར་བྱས་ནས་བུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི། སྐྱེས་པ་སྔ་ནས་སྨན་དང་ཁ་ཟས་བཟང་པོས་ལུས་བརྟ་ཞིང་
ཉལ་པོ་མི་བྱ་བར་འདུག་ལ། བུད་མེད་ཟླ་མཚན་བྱུང་ནས་ཞག་བཞི་ལོན་པའི་འོག་ཏུ་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཉལ་ན་བུ་འཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཟླ་མཚན་བྱུང་ནས་ཞག་བཞི་ལོན་པ་དང་། ཞག་དྲུག་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དང་། བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་ཚེ།
211-276b

ཉལ་ན་བུ་ཁྱེའུར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་མཚན་བྱུང་ནས་ཞག་ལྔ་དང་། བདུན་དང་། དགུ་དང་། བཅུ་གཅིག་ལོན་པའི་ཚེ་ཉལ་ན་བུ་མོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཁུ་བ་མང་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་ཉུང་ན་ནི་ཁྱེའུར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་པའི་ཁུ་བ་ཉུང་ལ་བུད་མེད་
ཀྱི་ཁྲག་མང་ན་ནི་བུ་མོར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་མཚན་བྱུང་ནས་ཞག་བཅུ་ལོན་གསུམ་ལོན་ཕན་ཆད་ནི་བུར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱེའུར་འགྱུར་བར་འདོད་ན། རྒྱམ་ཚ་འམ་ཤིང་པ་ཏའི་ཡལ་གའམ་རྩེ་མོ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་
བ་ལས་ཐིགས་པ་བཞི་མ་ཉལ་བའི་སྔ་རོལ་ཏུ་བུད་མེད་ཀྱི་སྣ་གཡོན་པར་བླུགས་ན་ཁྱེའུར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཚེ། ཁ་ལུང་གི་ས་བོན་ནམ། ནཱ་ག་གེ་སར་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱིས་འཐུངས་ལ་སྐྱེས་པ་དང་
ཉལ་ན་ཡང་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བུ་འཆགས་པའི་མཚན་མ་ནི་ནུ་མའི་ཐོར་ཏོ་མདོག་སྔོ་སྐྱ་བར་འདུག་ན་བུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟར་སྦྲུམ་མར་གྱུར་ནས་ལས་དྲག་ཤུལ་ཅན་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཚེར་བ་དང་། ཁྲོ་བའི་བག་བསྲུང་ཞིང་
གང་ཡིད་ལ་འདོད་པ་དང་འཕྲོད་པ་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་དང་། བརྡེགས་ཤིང་སྣད་པ་དང་ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་པོ་ཚ་བ་དང་དྲོད་ཆེས་པ་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་ན་ནི་བུ་འབྱིལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ན་བའི་མཚན་མས་ཤེས་པར་
བྱས་ལ་སླར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་གསོ་བ་ལ་ནི། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་སྨན་བསིལ་བའི་བག་གིས་ལུས་བྱུགས་པ་རྣམས་བཟང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བུ་འབྱིལ་དུ་བྱེད་པ་སླར་གསོ་བའི་སྨན་ནི།
སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཙགས་ལ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ།

如此消除女阴过失和疾病后，关于受孕方法：男子应提前服用良药和优质食物以强健体魄，暂时禁欲。女子月经来潮后过四天，沐浴后同房则能受孕。其中，月经来潮后过四天、六天、八天、十天、十二天同房则生男孩。
月经来潮后过五天、七天、九天、十一天同房则生女孩。其中，若男子精液多而女子经血少则生男孩；若男子精液少而女子经血多则生女孩。月经来潮后过十三天以上则不会受孕。
若想生男孩，可取岩盐或巴塔树枝叶任一种磨成粉末，用牛奶调和过滤，在同房前将四滴滴入女子左鼻孔，则会生男孩。
当女子有月经时，服用卡隆种子或那嘎格萨尔任一种的粉末与酥油调和，然后与男子同房也会受孕。
关于受孕的征兆：若乳头呈青白色，则知已有胎儿。
如此怀孕后，应避免剧烈活动、忧愁、恐惧和愤怒，应给予其所想要和适宜的一切。
若受到惊吓恐慌、殴打欺凌，或食用饮用过于炎热之饮食，则会流产。可通过出血和疼痛的征兆判断，应及时进行治疗。
对于这类治疗，用冷药汁浇淋身体、浸泡在冷药汁中、涂抹清凉药物都是有效的。
此外，治疗流产的药方是：将十种长寿药与牛奶煮沸过滤，加入白糖调和后服用。

།ཡང་ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། བུ་ཚང་རྟོ་དང་། རྒུན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། སུག་
211-277a

སྨེལ་དང་། བཙོད་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་ཁ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ཁ་ར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་།
སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པའི་ནང་ནས། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྨོས་པ་རྣམས་བཏགས་ལ། ཁ་ར་དང་འོ་མར་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་
སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་གཞོན་ནུ་འམ། ཡང་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་དང་འོ་མས་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་ཆུའི་ནང་ནས་སྐྱེས་པའི་རྩ་བའི་སྨན་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཙགས་པ་འབྲས་ཕྱེ་དང་ཁ་
རས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྩ་བའི་སྨན་དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཙགས་ལ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྦྲུམ་པའི་ཁ་ཟས་ནི་ཐོག་མ་སྦྲུམ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་ལོན་གྱི་བར་དུ་མངར་བག་དང་། བསིལ་བའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །ཟླ་བ་
བཞི་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ནི་ཁ་ཟས་མར་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །ཟླ་བ་ལྔ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ནི་ཁ་ཟས་ཞུན་མར་དང་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །ཟླ་བ་དྲུག་དང་བདུན་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ནི་ཐུག་པ་བཟང་པོ་དང་། གཟེ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་རམ། སྔར་བསྟན་པས་བཏབ་པ་
བླུད་དོ།

又将白檀香、布仓托、葡萄、普谢泽和白糖等研成粉末混合，或者甘草、枣果、豆蔻、红花、达塔嘎花和白糖等研成粉末混合，或者白糖、乌巴拉花、甘草、升麻、白檀香、踯躅等研成粉末混合。
这三种药物配方中任选其一，与洗米水调和后服用。或者从前述药物类别中，将乌巴拉花等类别所提到的药物研磨，与白糖和牛奶调和后服用。或者取尼亚格若达等类别的嫩叶，或者这些树皮的粉末任选其一，与白糖和牛奶调和后服用。
或者将莲花等水生根类药物煮汤过滤，与米粉和白糖调和；或者将这些根类药物与牛奶煮沸过滤，加入白糖调和后服用。
孕妇的饮食：从最初怀孕后一月、二月、三月期间，应给予甜味和清凉的食物。到第四个月时，应给予含有酥油的食物。到第五个月时，应给予含有熟酥油和牛奶的食物。到第六个月和第七个月时，应给予优质汤羹和以泽玛等药物制成的药膏，或用前述方法调制的药物。

།ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ཞིང་། ཏིལ་མར་དང་། ཤིང་མངར་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་བཅུད་མས་བཏང་ངོ་། །དེ་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཁ་ཟས་ནི་ཐུག་པ་དང་། རྐང་འགྲོས་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་
ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་སྣུམ་ཆེ་བས་སྦག་ཅིང་ཟོས་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ནས་བྱིས་པ་བཙས་ན། དེའི་ལྟེ་བ་སོར་བརྒྱད་ཙམ་ལུས་པ་བཅད་དེ། ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བྱིས་པ་བཀྲུས་ལ། ཞུན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་ཆ་མི་མཉམ་པ་མང་དུ་སྦྱར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁར་གཞུག་
211-277b

གོ། །དེ་ནས་གསེར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྨན་བྲམྷི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་ཞུན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་འམ། ཡང་ན་གསེར་གྱི་ཕྱེ་མ། སྨན་{བྲམྷི་}བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་ལས་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུ་རྒྱུན་དུ་
བྱིན་ན་བུ་དེ་ཡིད་གཞུངས་ཤིང་མདོག་བཟང་བར་འོང་ངོ་། །བུད་མེད་བུ་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི། ཐོག་མ་བུ་བྱུང་ནས་ཞག་གསུམ་མམ། ཞག་ལྔའི་བར་དུ་ཏིལ་མར་རམ། མར་ཁུ་ཚོད་རན་པར་བླུད་ཅིང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཡོད་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཤ་མ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་
པ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་རྩ་བའི་བྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་བ་གཅིན་རྩ་བས་སྐྱུར་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་གྲངས་ཚང་ན་ཡང་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་
པ་ལ་ནི། ཤིང་བ་ངུ་ཤ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། བ་ཤ་ཀ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་མོ་མཚན་དང་ལྟེ་བར་བསྐུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བུ་བྱུང་བའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་ལ་ནད་ཨ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་
ནི་སྙིང་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་དང་། ཀླད་པ་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་མར་རམ་ཡང་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའམ།
ཡང་ན་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ། བུ་མར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་དྲི་སྣ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བུ་བྱུང་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། རྩ་བ་ལྔ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་
དུ་ལྕགས་དམར་པོ་བསྲེགས་པ་གཞུག་ཅིང་། དེ་ལྟ་བུ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཆང་གི་ནང་དུ་སྔ་མ་ལྟར་ལྕགས་བསྲེགས་པ་བཅུག་སྟེ་བླུད་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

到第八个月时应给予含有牛奶的食物，并且将芝麻油和甘草用牛奶煮沸，直至只剩芝麻油后过滤，用其精华进行下身熏蒸。此后的饮食以汤羹、步行动物和陆地野兽的肉汤为佳，应加入较多油脂食用。
婴儿出生后，应在脐带留下八指长后剪断，用温和的温水为婴儿沐浴，将不等量调配的熟酥油和蜂蜜少许放入口中。然后将金粉、白芷、补脑药、诃子、独活等研成细粉，与熟酥油和蜂蜜调制成膏状；或者将金粉与补脑药煎煮的汤汁调和，少量多次持续给予，这样婴儿将变得聪慧且肤色美好。
对于初次生产的妇女，从生产后三天或五天内，应适量服用芝麻油或酥油，并给予含油脂的食物。对于胎盘不易下降者，可用前述胡椒等类别药物的粉末与酒调和，或者将稻根粉约二两与牛尿或任何酸性物调和服用，即可下降。
对于足月仍不能分娩者，可用垂柳树根、郎嘎里、婆沙迦等任选其一的粉末与酥油调和，涂抹于阴部和脐部，即可分娩。
产后妇女会出现名为阿拉嘎的病症，其症状为心痛、头痛和头顶骨缝疼痛，可用炒焦大麦的灰与酥油或温开水任选调和服用；或用胡椒等类别煎煮的汤汁与岩盐调和；或用乌苏果煎煮的汤汁与酥油及三辛香（即桂皮、豆蔻、甘松叶）的粉末调和服用。
另外，对于产后发病者，可在五根药煎煮的汤汁中放入烧红的铁器淬火，如此反复多次；或者在酒中同样放入烧红的铁器，服用后即可平息。

།བུའི་མའམ། ནུ་མ་སྣུན་པའི་མ་མས་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་ལྕི་བའི་བག་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་
211-278a

པ་དང་། དུས་སྔ་ཕྱི་དང་། ཚད་ཆེ་ཆུང་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་ནས་ནུ་ཞོ་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་ལས་ནི་བུ་ལ་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནུ་ཞོ་རླུང་གིས་མ་རུང་བར་བྱས་
པའི་མཚན་མ་ནི། ནུ་ཞོ་ཉིད་རོ་བསྐ་ཞིང་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་སྟེང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ནུ་ཞོ་མཁྲིས་པ་ལས་མ་རུང་བར་བྱས་པའི་མཚན་མ་ནི། ནུ་ཞོ་རོ་ཚ་སྐྱུར། ནུ་ཞོ་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་སྟེང་དུ་སེར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་
ནོ། །ནུ་ཞོ་བད་ཀན་གྱིས་མ་རུང་བར་བྱས་པའི་མཚན་མ་ནི་ནུ་ཞོ་སྐམ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་འབྱར་འབྱར་པོ་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ཞབས་སུ་འབྱིང་བ་ཡིན་ནོ། །ནུ་ཞོ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཐ་མ་ལ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ཆུ་དང་འདྲེས་པར་
གྱུར་ཅིང་མདོག་སྐྱ་བོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་ནུ་ཞོ་མ་རུང་བར་བུར་པའི་ཉེས་པ་བསལ་ཞིང་སླར་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། བུའི་མའམ། ནུ་མ་བསྣུན་པའི་མ་མ་ཐོག་མར་མར་ཁུ་བླུད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་ནིམྤ་
བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཁ་ཟས་ནི་མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཁུ་བཅུད་དང་། ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ནུ་ཞོམ་རུང་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན། བརྒི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་དང་། པ་ཐ་དང་།
བོང་ང་དཀར་པོ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་དང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པ་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་པས་སྦྱང་བར་བྱའོ། །བྱིས་པའི་རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི། འབྲས་བརྔོས་པ་དང་།
སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཁ་ར་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་བསྙམས་ཏེ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་
211-278b

བའམ། ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་གཅིག་བུའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། རིམས་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱུག་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །འབྲས་ཡོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་ལོང་ཀོག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་སྐྱུག་པའི་
ནད་སེལ་ཏོ། །སྨྱིག་རྐང་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྐྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་ཡང་བྱིས་པའི་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ།

婴儿的母亲或乳母食用和饮用过重的饮食，或在不当时间、不当量食用饮用，导致风等三种病根失调，使乳汁变质，由此会使婴儿产生各种疾病。其中，因风导致乳汁变质的特征是：乳汁本身味道涩，倒入水中会浮于上层。因胆汁导致乳汁变质的特征是：乳汁味道又咸又酸，倒入水中会浮现鲜黄色。因痰导致乳汁变质的特征是：乳汁干燥且极重粘稠，倒入水中会沉于底部。未被病根导致变质的正常乳汁倒入水中时会与水混合，呈现灰白色。
对于因病根导致乳汁变质的治疗方法是：首先让婴儿的母亲或乳母服用酥油，之后服用胡椒粉与蜂蜜和苦楝煎煮的汤汁调和的催吐药进行催吐。食物应给予绿豆汤精华和肉汤。或者对于乳汁变质的情况，可用消化药物如毕力迦、桂皮、白芷、巴塔、白附子等煎煮的汤汁，或者用丁香等类别煎煮的汤汁，或者用甘松等类别煎煮的汤汁服用以净化。
对于婴儿发烧，将炒熟的米、诃子糖、砂糖、竹茎、甘草等药物等量研粉，与蜂蜜调和成膏状服用可治愈一切发热。或者将胡椒、白附子、布兰树研成粉末与蜂蜜调和，或者单独用白附子粉与蜂蜜调和成膏状服用，可治愈发热、咳嗽和呕吐等病症。炒米、岩盐、龙骨等研粉与蜂蜜调和成膏状服用可治愈呕吐病。竹茎与蜂蜜调和成膏状服用也可治愈婴儿的咳嗽和呼吸不畅的病症。

།འབྲས་ཡོས་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ཕྱེ་མ། ཁ་ལུང་གི་ཤིང་ཐོག་གི་ཕྱེ་མས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཡོས་དང་། ཁ་ར་དང་།
རྒྱམ་ཚ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་ཡང་སྐྱུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་དང་། དྷ་ཧ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བིལྦ་དང་། བ་ལ་ཀ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་འམ། ཡང་ན་སྨན་
དེ་དག་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་བྱིས་པའི་དམུ་རྫིངས་དང་། ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་པ་སེལ་ཏོ། །ས་མཾ་ག་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བྱིན་ན་ཡང་དམུ་
རྫིངས་སེལ་ཏོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ནད་དང་། ཀུ་ཀུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བོད་ཐཀ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ནི། ལ་ལ་ཕུད་དང་། བྱི་དང་ཀ་དང་། བ་ལི་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། བཅག་ཡུག་སྣམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའི་མིག་སྨན་བླུག་
པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། བཙག་དང་། བླ་སྒང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཙགས་པའི་ལྡེ་གུས་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་བསྐུས་ན་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །བྱིས་པའི་ཁར་འབྲུམ་པ་བྱུང་སྟེ་བཙའ་ལངས་པ་ལ་ནི། ཤིང་ཨ་ཤོ་ཐའི་ཤུན་ལྤགས་
དང་། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྣ་མའི་ལོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྒྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །སྨན་གོའུ་རི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། སེང་
211-279a

ཕྲོམ་དང་། ས་ལ་པརྞ་དང་། པྲིཥྞ་པརྞ་དང་། ར་ཛ་ད་ན་དང་། ཁ་ར་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཙན་དན་དང་། རྒུན་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། ཀུ་མུ་ཏ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། མེ་ཏ་དང་། བུ་ཚང་རྟོ་
དང་། མར་ཉེ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཤུན་ལྤགས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཨུ་དུམྦ་རའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཨ་ཤྭཏྠའི་ཤུན་ལྤགས་དང་།
པླཀྵའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བེ་ཏའི་སའི་ཤུན་ལྤགས་རྣམས་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི། གོའུ་རི་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཛྱོ་ཏི་ཀ་
ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་དང་། བཙའ་ནད་ཁར་འབྲུམ་པ་འོང་བ་དང་། གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་བཟང་སྟེ། རན་པར་བླུད་ན་བྱིས་པའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ།

炒米、海盐粉末、卡龙果实粉末调制的膏剂，或者炒米、砂糖、岩盐、酥油、蜂蜜等调制的膏剂服用，也能治愈呕吐和呃逆病。大胡椒、达哈基、辛普罗姆、毕尔瓦、巴拉卡等研成粉末与蜂蜜调和的膏剂，或者将这些药物煎煮后的冷却汤汁与蜂蜜调和服用，可治愈婴儿的水肿和腹部肿大。萨曼嘎、达塔卡花、塔特雷、辛普罗姆等煎煮后的冷却汤汁，与蜂蜜调和服用，也可治愈水肿。
对于婴儿的眼病、所谓的库库拉病和博塔克病，应使用拉拉普、比当卡、巴利、冬若、醋栗、红花、柏木枝等粉末制成的眼药。或者用桂皮、赭石、甘松等粉末与羊奶一起过滤制成的膏剂涂抹眼睛外部可治愈眼病。
对于婴儿口腔长疮和溃烂，应涂抹阿绍塔树皮和茵陈粉末与蜂蜜调和的膏剂，或者醋栗、甘草、诃子、芦苇叶等粉末与蜂蜜调和涂抹。
药物高利、甘草、小树根、辛普罗姆、萨拉帕尔纳、普利什纳帕尔纳、拉扎达纳、砂糖、柏树、檀香、葡萄、莲花、睡莲、乌特帕拉、吉瓦卡、铜草、美塔、布仓托、玛涅瓦、两种塔特雷，以及这些的粉末，牛奶各三十二两，以及所谓的五种树皮，即尼亚格若陀树皮、乌顿巴拉树皮、阿湿瓦塔树皮、普拉克沙树皮、贝塔萨树皮，以及五种根，将这些煎煮的汤汁在四倍量的酥油中煎煮，直至只剩酥油后过滤，称为高利等药用酥油，对焦提卡病、由胆汁引起的火烧感、口腔溃疡和疮疡、被鬼神附身等病症有效，适量服用可治愈婴儿的一切疾病。

།བྱིས་པ་མཚན་མོ་གཉིད་ལོག་ཏུ་མི་བཏུབ་པར་ངུ་ཞིང་ནུར་མི་བཏུབ་པ་དང་།
དྲི་མི་ཞིམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་གཡོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དེ། སོ་འཆའ་ཞིང་སེན་མོ་འབྲད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་གདོན་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱ་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སྨྱིག་མའི་ཤུན་
ལྤགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ནིམླའི་ལོ་མ་དང་། སྨྱིག་མའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་ལྤགས་པ་བརྗེས་པ་དང་། སྒྲ་དང་ལྷ་ལ་ཕུལ་བའི་མེ་ཏོག་རྙིངས་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་
ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བདུག་པ་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྲེགས་པའི་དུ་བས་བདུགས་ན་གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་སཔྟ་པརྞའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། མུཪྤ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་
211-279b

སྦྱར་བས་བྱིས་པའི་ལུས་དྲིལ་ན་ཡང་གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །མ་དྷུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་ཨཤྭ་ཏྠ་དང་། སཔྟ་པརྞ་དང་། པེ་ལུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོས་ཁྲུས་བྱས་ན་ཡང་གདོན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་གདོན་
ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་སྔགས་འདིས་གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་དང་། ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ལས་རྣམས་བྱ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱིས་སྐུད་པ་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔགས་ནི། ན་མོ་སྤག་པ་སྟེ། ག་རུ་ཌཱ་ཡ། ན་མསྟ་མ་བ་ཀ་ཡ།
སཏྱ་སཏྱ་ཏ་ནུ་ཏེ་སྭཱ་ཧཱ། བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །སུམ་ཅུ་པ། ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ།
༈ སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་སྣར་སྨན་བཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
དེ་ནས་ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་།
འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ།

婴儿夜晚无法入睡而啼哭，无法安静，散发出难闻的气味，身体和手脚抽动等各种异常表现，咬牙磨指甲等症状是由鬼神病引起的。对此，应用大蒜、楝树叶、红花、竹皮混合，或者白芥子、楝树叶、竹皮、红花混合，或者蛇蜕皮、声音和供奉神灵用过的旧花、白芥子混合，这三种熏香配方中任选其一与酥油调和后燃烧熏烟，可驱除一切鬼神。七叶树皮、穆尔瓦、普切谢尔等研成粉末与水调和，涂抹婴儿全身也可驱除一切鬼神。
马度卡花、阿湿瓦塔树、七叶树、佩卢卡等的叶子一起煎煮的冷汤洗浴也可驱除鬼神。或者为了平息鬼神，应当用此能成办一切事业的咒语布施食子、进行息灾火供等仪轨，以及用咒语加持系带等。其咒语为：
（藏文：ན་མོ་སྤག་པ་སྟེ། ག་རུ་ཌཱ་ཡ། ན་མསྟ་མ་བ་ཀ་ཡ། སཏྱ་སཏྱ་ཏ་ནུ་ཏེ་སྭཱ་ཧཱ།）
（梵文天城体：नमो स्पग्प स्ते। गरुडाय। नमस्त मब कय। सत्य सत्य तनु ते स्वाहा।）
（梵文罗马拼音：namo spagpa ste | garuḍāya | namasta maba kaya | satya satya tanu te svāhā |）
（汉译：礼敬金翅鸟，礼敬某某，真实真实，愿以此身体成就）
婴儿续部第二十九章终。
第三十章 五种医疗方法品
吐药、泻药、鼻药施用仪轨说明
现在将讲解五种医疗方法品。应当了解五种医疗方法是：吐药、泻药、鼻腔滴药、强力下部导泻药和温和下部导泻药，现在将解说这些仪轨。

།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་མས་བཏང་བའི་ཐབས་ནི། ཐོག་མར་སྨན་པས་ནད་པ་ལ་མར་དང་། ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་བག་གང་ཡང་རུང་བའི་འཇམ་རྩི་བླུད་ལ།
དེའི་འོག་ཏུ་དུགས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱིམ་དྲོན་པོར་ལུས་མེས་བསྲོ་བ་དང་། རྡོ་བསྲེགས་པའི་སྟེང་དུ་ཆུ་བླུགས་པའི་རླངས་པས་བདུག་ཅིང་རྔུལ་གདོན་པ་དང་། ཉི་ཚན་གྱིས་བདུག་པ་དང་། དུགས་ཀྱི་སྨན་བསྲོས་པའི་ཕུར་མས་དུགས་བྱ་བ་དང་།
གོས་དང་། རྡོ་ལ་སོགས་པ་བསྲོས་པའི་དུགས་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་ལེགས་པར་དྲོས་པར་བྱས་ནས་གོས་དྲོན་པོ་བསྐོན་ཏེ། སྐྱུག་སྨན་བཏང་། རྐུབ་རྟེན་པུས་མོར་ཕྱིན་ཙམ་གྱི་སྟེང་དུ་འདུག་སྟེ། ཨེ་རཎྜའི་སྡོང་བུ་འམ། བྱ་སྒྲོ་ལ་
སོགས་པ་འཇམ་པོས་གྲེ་བ་ནས་དཀྲུག་ཅིང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ནི། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་འདི་ནི་སྐྱུག་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།
211-280a

དྲོན་པོར་འོག་དྲོས་ཀྱིས་གཟུང་སྟེ་བླུད་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་སྦྱར་དུག་ཅེས་བྱ་བ། འབྲས་དང་ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་གསུམ་བསྲེགས་པའི་ཐུག་པ། པོ་སོན་ཆ་དང་། ལེགས་པར་བཙོས་པའམ། ཡང་ན་པོ་
སོན་ཆའི་ས་བོན་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ་བ་འམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱུག་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་པོ་སོན་ཆའི་འབྲས་བུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་དྲོན་པོར་འཐུངས་ན་སྙིང་ཚིམ་པར་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུ་
བ་རོ་ཁ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཀྲི་ཏ་བྷ་ཏན་དང་། དྷ་མརྒ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱུག་སྨན་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་པོ་སོན་ཆ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་སྐྱུགས་པའི་རྗེས་ལ། མཁྲིས་པ་བྱུང་བ་དང་། ལྟོ་དང་། སྙིང་ཁ་དང་།
མགོ་བོ་ཡང་བར་གྱུར་ན་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མ་གྱུར་པ་ནི། སྐྱུག་སྨན་མ་ལེགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །སྐྱུག་པའི་ཚོང་མ་རིག་སྟེ་དྲགས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི། སྙིང་ག་ན་བ་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་།
མགུལ་པ་སྣད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་མྱོས་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། ཁྲག་སྐྱུགས་པ་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ནི། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། ཆམ་པ་དྲག་པོ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་།
ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། {བསྲུད་}པ་རྣམས་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་བར་བྱའོ།

关于吐药施用方法，首先医生应让病人服用酥油、芝麻油等任何一种油性温和导泻剂。之后，在所谓的五种热敷法，即在温暖的房间里用火温暖身体，在烧热的石头上浇水产生的蒸汽熏蒸出汗，日光浴熏蒸，用加热的药物包热敷，以及用加热的衣物、石头等进行热敷，这五种方法中任选其一，将身体充分温暖后，穿上暖和的衣服，然后服用吐药。坐在高至膝盖的垫子上，用蓖麻茎或鸟羽等柔软之物刺激喉咙以引吐。
其中吐药配方为：胡椒、波森查、岩盐等粉末与蜂蜜和甘草煎汤调和，这是最佳的吐药。用温热的下垫保温后服用以引吐。或者所谓的"配合毒"，即用大米、芝麻、豌豆三种烧制的汤，与波森查充分煮熟，或者将波森查的种子与牛奶调和煮制，或者将上述提到的胡椒等吐药配合蜂蜜，与五个波森查果实煮汤调和，趁热饮用则会满意地呕吐。
苦味枯巴、汤香、毒母茎果实、克利塔巴坦、达玛嘎巴等也是吐药，各自都按照与波森查相同的方法调配。之后呕吐后，如果胆汁排出，腹部、心口和头部感觉轻松，则说明吐药效果良好。若不如此，则说明吐药效果不好。若不知吐药用量而过度使用会成为病因，其症状表现为：心口疼痛、肺部扩散性疼痛、咽喉堵塞、意识丧失而昏迷、身体颤抖、吐血等可以判断。
吐药应当根据体力情况用于治疗痰病、重度感冒、糖尿病、麻风病、喉部肿瘤、中毒和{食物积滞}等疾病。

།མིག་ནད་རབ་རིབ་ཡོད་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་ཅན་དང་། སྐྲན་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་།
སྦྲུམ་པ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དུ་བཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཐབས་ནི། ཐོག་མར་མར་དང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་བག་གང་ཡང་རུང་བའི་འཇམ་རྩི་བླུད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྔར་བཤད་པ་
211-280b

བཞིན་དུ་དུགས་ཀྱིས་ལུས་བསྲོས་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཐབས་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ཏེ་ཆོ་ག་ལོག་པར་བྱས་ན་ཕོ་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ནི་ལྟོ་སྙིའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་
རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ནི་ལྟོ་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་རྣམས་སྟོབས་མཉམ་པའི་ལྟོ་ནི་འབྲིང་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྨན་གྱི་ཚོད་ཅི་རིགས་པར་དཔག་ཅིང་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་མི་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཐབས་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་།
རྒྱམ་ཚ་དང་། བ་བླ། སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྩབས་སྐྱུར་པོའམ། རྐང་འགྲོས་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་ཕྱེ་མ་སྨན་རོ་མངར་བ་
དང་། ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་
མ་དང་བ་གཅིན་གྱིས་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་འདི་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དོ་ཅོག་གི་བཀྲུ་སྨན་གྱི་མཆོག་
ཡིན་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་ལྕགས་མདའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཧྭགས་སྲང་
གཅིག་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་ཏེ་འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའི་བཀྲུ་སྨན་ལས་རེན་པར་ཟོས་ན་ཡང་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ།

对于有眼病视物不清者、患有哮喘病者、有肿瘤者、患渴病者、干便病折磨者、孕妇、风病患者、以及患有白癜风病者，均不宜使用吐药。
关于导泻药的使用方法，首先服用酥油、芝麻油等任何一种油性温和导泻剂。之后如前所述用热敷法温暖身体后服用吐药，然后服用导泻药。若不按此导泻药使用方法，而是错误地执行程序，据说会引发胃病。
其中胆汁体质的人腹部柔软。风和痰体质的人腹部坚硬。病根平衡者的腹部居中，对这些情况要相应判断用药剂量。
对于被风病折磨的人使用导泻药的方法是：将木尼荣、岩盐、巴拉、生姜等粉末与酸醋或走兽及生活在干燥地带的野兽肉汤任选其一调和后饮用。
对于有胆病者，应将木尼荣粉末与甘味药和苦味等对胆病有益的任何药物煎煮的汤液调配的导泻药施用。
对于受痰病危害者，应使用三果煎汤与三辛香粉末和牛尿调配的导泻药。
胡椒、生姜、木尼荣、炒青稞灰等粉末与蜂蜜调和的糊状物，是治疗一切痰病的最佳导泻药，应当食用。
诃子、岩盐、胡椒等粉末与温水煎汤调和的导泻药名为"铁箭"，这是能除一切病的最佳导泻药，应当饮用。
一两藏红花、一两木尼荣粉末、二钱胡椒粉末，这些与蜂蜜调和成的糊状导泻药，若生食也能祛除一切疾病。

།ཚ་བ་གསུམ་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་།
211-281a

ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་དོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཆ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ། བུ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ། གོང་བུར་བསྒོངས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ཀྱང་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །
དམུ་རྫིངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཤིང་དོད་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཤིང་སྣུ་ཧའི་ལོ་མས་ལན་མང་དུ་བསྒོས་ལ། བུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ཏེ་དྲི་སྣ་གསུམ་གྱིས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་འཁྲུས་པའི་རྗེས་ལ། བད་ཀན་བྱུང་
བ་དང་། བཀྲེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཡང་བ་དང་། མདངས་གསལ་བར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་གཡའ་བ་དང་། ལུས་ལ་ཐིག་ལེ་ཁྲ་བོར་བྱུང་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་བཀྲུ་སྨན་མ་ལེགས་པའི་མཚན་མར་
ཤེས་པར་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲགས་པའི་མཚན་མ་ནི། ན་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་། རླུང་འཇུག་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ཤ་རྗེན་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་འདྲ་བ་མཐུར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི།
མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྲེན་བུའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། དྲེག་དང་སྐྱ་སྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཟད་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། རིད་པ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་རྣམས་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་
བ་ལས་ཧ་ཅང་མང་དུ་སྐྱུག་ཅིང་འཆད་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལ་ནི། སྨན་པས་བཀྲུ་སྨན་ཞིམ་ཞིང་ཡིད་གར་འོང་བ་ལས་ཆུང་ཟད་ཙམ་བྱིན་ན་སྐྱུག་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་ཧ་ཅང་མང་དུ་འཁྲུ་ཞིང་འཆད་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཅུང་
ཟད་བཏབ་ན་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་སྨན་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ནི། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་བྱུགས་པ་དང་། ལུས་བླུགས་པ་དང་བཏུང་བ་རྣམས་བྱའོ།

三辛香、丹达根、木尼荣、诃子、木洞等的粉末，以及所谓的三香料即檀香、豆蔻、甘达帕特拉等的粉末，与酥油调和，制成丸剂的导泻药也能祛除一切疾病。
对于哮喘等病，应将木尼荣和木洞的粉末，用雪努哈树叶多次浸泡，与酥油和蜂蜜调和，加入三香料制成糊状导泻药服用。之后排泄后，如果出现痰液排出、感到饥饿、身体轻盈、面色明亮，则说明导泻药效果良好。身体发痒、身上出现斑点、身体沉重等，应知是导泻药效果不佳的征兆。
导泻药过度的征兆是：疼痛、昏厥、痔疮出现、风入体内、意识减退、排出类似生肉汁液等。
导泻药应当用于麻风病、痔疮、疥疮、火毒、垢病和白癜风等病症。对于消耗性疾病患者、消瘦者和孕妇，则不宜使用导泻药。
对于服用吐药后过度呕吐难以止住者，医生若给予少量美味可口的导泻药，呕吐就会停止。对于服用导泻药后过度泻下难以止住者，若稍加入吐药，则会停止。
导泻药过度时，应当用杜松、普谢孜、那嘎格萨、檀香等涂抹身体、沐浴和饮用。

།སྨན་སྣར་བླུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།
211-281b

མར་དང་། ཏིལ་མར་རམ་སྨན་སྣར་བླུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མར་རམ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་སྣར་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མར་རམ་སྨན་གྱི་ཏིལ་མར་བླུགས་ཤིང་། བད་ཀན་དང་ཆུ་སེར་སྣ་ནས་དྲང་བ་དང་། སྣུམ་གྱིས་སྣའི་ནང་དུ་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་གྱི་
ཕུར་མ་སྣ་སྒོར་བཙིར་ཞིང་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལྕེའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ། སྣར་བུད་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་སྣར་བླུགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་བཏང་བའི་ཐབས་ནི། ནད་ཐང་བའི་ཉིན་པར། ཟན་མ་ཟོས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་
ལག་པ་གཉིས་དྲག་དུ་དྲུད་པའི་དྲོད་ཀྱིས། ཁ་སྣ་དང་། གདོང་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་མཉེ་ཞིང་བསྲོས་ལ། ཁ་སྣ་དང་མཚུལ་བའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པར་བསལ་ནས་མགོ་སྨད་དེ་གཏང་བར་བྱའོ། །སྨན་སྣར་བླུགས་པའི་ཆོ་ག་བྱེད་པ་དེས་མགོ་བཀྲུ་
བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མར་དང་ཏིལ་མར་སྣར་བླུགས་པའི་ཚོད་ནི་ཐིགས་པ་བརྒྱད་དམ། ཡང་ན་མཛུབ་མོའི་ཚིགས་པ་གཉིས་ཕན་ཆད་ལན་གཅིག་སྨྱུགས་
པ་ལ་ཅི་ཆགས་པ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཚད་རྣམ་གཅིག་ནི། སྲང་ཕྱེད་སྣར་བླུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད་རྣམ་གཅིག་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ལས་དཔགས་ཏེ་ཐིགས་པ་བཞི་འམ་དྲུག་གམ་བརྒྱད་བླུགས་པར་བྱ་སྟེ། ཚད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་མང་པོ་བསྟན་པ་
འདི་ཀུན་ཀྱང་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བར་བྱའོ། །སྨན་མར་རམ། ཏིལ་མར་སྣར་བླུགས་ཤིང་བད་ཀན་དང་ཆུ་སེར་སྣ་ནས་དྲང་བ་ནི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་རྣམས་ལ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ།། །།
༈ སྨན་མར་གྱི་འཇམ་རྩི་དང་བཅུད་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ད་ནི་སྨན་མར་གྱི་འཇམ་
རྩི་དང་། བཅུང་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། སྨན་མས་བཏང་བའི་དཔྱད་ནི། ལྕགས་དང་ཟངས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་བྱས་པའི་གཅེ་འུ་སྲིད་སོར་བཅུ་གཉིས་པ་ལ། གནག་གི་མཇུག་སྙིང་གི་དབྱིབས་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་ཟླུམ་
211-282a

པར་བྱས་ལ། རྩ་བ་སྤོམས་པ་ནི་ཐེ་བོང་ཤོང་ཙམ་དུ་བྱ། ཐོར་ཏོ་ཕྲ་མོ་ནི་སྲིན་ཤོང་ཙམ་ལ་འཇམ་པོར་བྱས་ཏེ། ཐོར་ཏོ་ཕྲ་མོ་ལོགས་ནས་སོར་གསུམ་གྱི་ཚུ་རོལ་དུ་ཕང་ལོ་ཙམ་ཞིག་གགས་བྱས་ལ། རྩ་བ་སྦོམ་པོ་ལོགས་ཀྱི་ཁར་ཡང་
སྨན་བླུགས་པའི་སྣོད་གནག་གི་ལྒང་པ་བཟང་པོ་དམ་པོར་གདགས་ཤིང་། ལྒང་པ་མི་འབུད་པའི་གགས་ཅི་རན་པ་ཁ་གཉིས་སུ་བཅད་ལ་དེའི་བར་དུ་ལྒང་པའི་ཁ་བཅིང་བར་བྱའོ།

所谓鼻腔滴药是指：
酥油和芝麻油或药物滴入鼻腔，即单独将酥油或芝麻油滴入鼻腔，或滴入药用酥油或药用芝麻油，以及从鼻腔引导痰液和黄水，用油脂涂抹鼻腔内部，将药物棒挤压滴入鼻孔，将药粉置于舌内送入鼻腔，应知有这五种方式。这些鼻腔滴药的施用方法是：在病情稳定的白天，饭前用双手用力摩擦产生的热度，充分按摩并温暖口鼻和整个面部，彻底清除口鼻和咽喉的污垢后低头施用。
进行鼻腔滴药仪式者应避免洗头、发怒、性事、白天睡觉等不宜之事。其中，酥油和芝麻油滴鼻的剂量是八滴，或者取中指两个关节以上蘸取一次所沾量滴入鼻中。另一种标准是滴入半两。还有一种标准是根据体力大小测量，滴入四滴或六滴或八滴，这些所示的多种剂量标准都应当根据病人体力大小来调配使用。滴入药用酥油或芝麻油并从鼻腔引导痰液和黄水，是用于肩部以上的疾病。
药用酥油软膏和灌肠施用仪轨的解说：
现在解说药用酥油软膏和灌肠施用的仪轨。灌肠器具是：用铁、铜等任何适合的材料制成长十二指宽的管子，形状如牛尾心，逐渐变细呈圆形，根部粗细要能容纳拇指，细小的尖端要能容纳小指且要光滑，从细小尖端一侧向内三指处开一如轮子般的孔，在粗大根部一端也要紧密系上盛药的优质牛膀胱囊，在膀胱囊不会脱落的适当位置两端切开，在其间系紧膀胱囊的开口。

།དེ་ནས་སྨན་བཏང་བའི་ཚེ་སྔར་ཁ་ཟས་ཟོས་ནས་གློ་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱིས་
ཉལ་ལ། རྐང་པ་གཡོན་པ་ནི་བརྐྱང་། གཡས་པ་ནི་བསྐུམས་ཏེ། གཞང་ཁ་དང་ལྕེའུ་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་ལ། སྨན་ཤུ་ཏི་དང་། རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་མར་རམ་ཏིལ་མར་དང་། ཆུ་དང་ལྡན་པར་བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའམ། སྨན་གཞན་
ཡང་རུང་སྟེ། ཚད་སྲང་གཉིས་སམ། སྲང་གསུམ་མམ། སྲང་བཞི་མི་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་ཚོད་རན་པ་དང་། དྲོན་པོར་མས་བཏང་ཞིང་གཅེའུ་འི་རྩེ་མོ་ནང་དུ་བཅུག་ལ། གགས་ལ་ཐུག་པར་བྱས་ཏེ། ལག་པ་གཡོན་པས་གཅེའུ་འི་
སྐེད་པ་ནས་དམ་དུ་བཟུང་ཞིང་ལྒང་པའི་ནང་དུ་རླུང་མ་སོང་བར་བྱས་ཏེ། ཧ་ཅང་མི་དྲག་མི་ངལ་བ་དང་། བར་དུ་མི་གདའ་མི་བཅད་ཅིང་། རྒྱུན་ཆགས་པར་ལན་གཅིག་གིས་རྫོགས་པར་ལག་པ་གཡས་པས་ལྒང་པ་བཙིར་ལ་རླུང་ནང་དུ་མི་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
སྨན་གྱི་ལྷག་མ་ཆུང་ཟད་ཙམ་ལུས་པར་བྱའོ། །སྨན་བཏང་ཟིན་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་བསྙལ་ཏེ། རྐང་ལག་བཞི་ཆར་གྱེན་དུ་བཏེག་ལ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་དྲག་ཏུ་བརྐྱང་ཞིང་བསྐུམ་པ་བྱས་ནས། ཁ་སྦུབ་ཏུ་ཟློག་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟིང་པས་རྐུབ་ཚོས་ལ་
ལན་གཉིས་གསུམ་དུ་བརྡབས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་མི་གཞན་གྱིས་རྐང་པའི་མཐིལ་དུ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་ལན་གཉིས་གསུམ་དུ་བརྡེགས་ནས། རོ་སྨད་སྟོད་དེ་ཉལ་དུ་གཞུག་གོ། །སྨན་མར་གྱི་ཆོ་ག་འདི་ནི་ཞག་ལོན་གྱི་བར་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་ཕྱིར་མ་བྱུང་ཡང་མི་
211-282b

རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མ་བཏུབ་ན། ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། སྨན་གྱི་རེང་བུ་མས་གཞུག་པའམ། ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོས་མྱུར་དུ་དབྱུང་ཞིང་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཇི་སྟེ་ཕྱིར་མ་བྱུང་ཡང་མི་བདེ་
བའམ་ལྕི་བའི་བག་མེད་ཅིང་། ཐ་མལ་བར་འདུག་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཏང་མི་དགོས་ཏེ། ཆུ་བསྐོལ་བའི་དྲོན་པོ་འཐུངས་པས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མར་དང་ཕྱི་ས་འདྲེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྨན་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་
ས་མ་འདྲེས་པར་མར་ཉི་ཚེ་འབྱུང་བ་དང་ལུས་ཚ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྨན་མ་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །མར་ནི་མ་བྱུང་ལ་ཕྱི་ས་ནི་ཐ་མལ་པར་བྱུང་ལ། ལྟོ་མི་བདེ་བའི་བག་ཏུ་མ་གྱུར་ན་ཡང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བས་སྨན་ཁོང་དུ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་མི་རུང་བ་མེད་དོ། །
ཁ་ཟས་ནི་སྨན་བཏང་ནས་ནམ་བཀྲེས་པར་གྱུར་ན། གདོད་ཡང་{ཞིང་}འཕྲོད་པའི་བག་ལས་བཟའོ། །སྨན་མས་བཏང་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་ཕྱིར་བྱུང་ན་སྨན་དོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ན་ཆོ་ག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཟླས་ཏེ་གཏང་བར་བྱའོ།

然后施药时，先进食后向左侧卧，左腿伸直，右腿弯曲，用油脂涂抹肛门和管子，将生姜和岩盐粉末与酥油或芝麻油及水一起煮沸，留下纯酥油过滤，或其他药物也可以，剂量为二两、三两或四两，要根据人的体力调配适量，温热灌注，将管子尖端插入内部直至标记处，左手从管子中部紧握，不让空气进入膀胱囊内，不要太猛也不要太慢，中间不要停顿或中断，要连续一次完成，右手挤压膀胱囊，为防止空气进入内部，应留下少许药物。
施药完毕后仰卧，四肢向上抬起，用力伸展收缩三次，然后翻身俯卧，用自己的脚跟拍打臀部二三次，之后让他人用拳头敲打脚掌二三次，然后让病人上半身抬高躺下。这种药油仪式若停留一天未排出也会有不良后果。如果更长时间无法排出，则按照前述大便阻塞的仪轨，插入药条，或者用温和泻药迅速排出清除。
如果虽未排出但无不适或沉重感，处于正常状态，则无需使用泻药等，饮用热开水也会排出。其中，酥油与粪便混合排出是药物见效的标志。单独排出酥油而无粪便混合且身体发热是药物无效的标志。若酥油未排出而粪便正常排出，腹部也无不适感，这是因火力强大药物在体内融化，并无不妥。
饮食方面，施药后感到饥饿时，才可食用易消化且适宜的食物。施药后不久就排出，说明药物未起作用，应按照前述仪轨重复施用。

།དེ་ལ་སྨན་མར་
གྱི་འཇམ་རྩིའི་བཅུད་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་གཉི་ག་ཡང་རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཡོད་པ་ལ་གཏོང་བར་བྱའོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱུག་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། དམུ་རྫིངས་ཡོད་པ་
ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི་སྔར་ཞག་གཉིས་གསུམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་སྨན་མར་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ལ་བཀྲུ་སྲན་དྲག་པོ་ཉིད་མས་བཏང་བའི་ཉིན་པར་ཉི་མ་དྲོན་པོ་ལ་སྔ་དྲོ་ནས་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བྱུག་ཅིང་མཉེ་བ་དང་།
དུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལུས་ཤིན་ཏུ་དྲོས་ཤིང་ཤ་གྲོལ་བར་བྱས་ལ། ནང་པར་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་བག་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར་ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ན་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཏང་བའི་ཐབས་ནི་གན་རྐྱལ་དུ་བསྙལ་ལ་སྨན་མར་གྱི་བཅུད་མས་བཏང་བ་བཞིན་དུ་
211-283a

གཅེའུ་དང་ལྒང་པར་སྦྱར་ནས་སྨན་ཧ་ཅང་མི་ཚ་ཧ་ཅང་མི་གྲང་བར་དྲོན་པོར་བྱས་ཏེ་ལྒང་པ་ལག་པས་བཙིར་ལ། ཧ་ཅང་མི་དྲག་མི་ངལ་བ་དང་། བར་དུ་མི་གདའ་མི་བཅད་པར་རྒྱུན་ཆགས་པར་ལན་གཅིག་གིས་རྫོགས་པར་བཏང་ངོ་། །དྲི་
མ་བྱུང་བའི་སྣོད་དམ། ཁུང་བུ་ཡང་སྔ་ནས་དྲུང་དུ་བསྙེན་ལ། སེམས་གུད་དུ་མི་གཡེང་བར་སྨན་ལྟོ་ན་འདུག་པ་རྣམས་འབྱུང་ལ་ཐུག་གོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་གཏད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབྱུང་བའི་ཚོད་ནི། སྨན་མས་བཏང་ནས་ཡི་གེའི་འབྲུ་སུམ་ཅུ་དྲག་དལ་རན་
ཙམ་དུ་བརྗོད་ཅིང་ཟིན་ཙམ་ན་འབྱུང་བའི་རིགས་ཏེ། ཐ་མལ་པ་ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ལ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ནད་མ་ཕྱིན་ཏམ། མ་ཞག་པར་གྱུར་ན་བསྣན་བཟོད་དང་མི་བཟོད་མིའི་ཉམས་སྟོབས་ལས་དཔགས་ཏེ། བཟོད་པ་འདྲ་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་
ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྣན་ཏེ་བཀྲུས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱས་ལ། ཁ་ཟས་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པ་བཟང་པོ་ཟོས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་རླུང་འཇུག་པ་ལྟ་ན། དེའི་མོད་ལ་མར་གྱི་འཇམ་རྩིའི་བཅུད་མས་བཏང་བ་ཆོ་ག་
སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།

对此，柔和药油灌肠和强效泻药灌肠这两种，都应用于有风病症状的病人。对于消耗性疾病、麻风病、痔疮病、呕吐病、尿频病和水肿等疾病则不宜使用。
强效泻药灌肠的仪轨是：先在两三天前施用柔和药油灌肠，在施用强效泻药灌肠当天，趁着温暖的阳光，从早晨开始用油脂涂抹按摩身体，用各种热敷使身体充分温暖，肌肉放松，从早晨开始不吃不喝任何食物，到日正偏西时施用灌肠药。
其施用方法是：仰卧，如同药油灌注一样装配管子和膀胱囊，药物不要太热也不要太冷要保持温热，用手挤压膀胱囊，不要太猛也不要太慢，中间不要停顿或中断，要连续一次完成。
排泄物的容器或便坑要提前准备在身边，心不要分散他处，要专注想着"直到腹中药物排出为止"。
关于排出时间：施药后缓慢念诵三十个字母的时间就会排出，要以普通蹲姿排出。之后如果病未痊愈或未清除，要根据是否能承受追加以及人的体力来判断，如果能承受，就像之前那样追加二到三次清洗，之后用温水沐浴，食用配有肉汤的优质食物，此后如果身体有风入侵的症状，就要立即按照前述仪轨施用柔和药油灌肠。

།འཕྲལ་དུ་རླུང་འཇུག་པའི་དོགས་པ་མེད་ན། ཞག་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱིས་བཅད་དེ། གདོད་མར་གྱི་འཇམ་རྩིའི་བཅུད་མས་བཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་ཁོང་དུ་བཏང་བ་དེས་མ་བྱུང་ན། ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་དང་།
ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྤོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཉེན་ཆེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི། ངུ་འབྱུང་རན་པའི་དུས་ལས་ཡོལ་མ་ཐག་ཏུ་འཇམ་རྩི་སྣོན་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏུང་བ་དང་། སྐྲག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་
བཟང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འདི་ནི་ཕན་ཡོན་ཆེ་ཞིང་ཉེན་ཡང་ཆེ་བས་ན་གྱ་ཚོམ་དུ་བཏང་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཆོ་ག་དེ་ལ་མཁས་པའི་སྨན་པ་མང་པོ་ཚོགས་པས་ལེགས་པར་དཔྱད་ཅིང་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པ་མས་བཏང་
211-283b

བ་ལ་ནི། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་དང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་ཆ་གཅིག་དང་། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྦྲང་རྩི་ཅི་རན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྤྱིའི་ཆོ་ག་ཡིན་ཏེ། གཞི་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་
ཀན་གང་གི་སྨན་དུ་བཏང་བ་ལས། དེ་དག་སོ་སོའི་སྨན་འོག་ནས་འགྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྣན་ཏེ། སྐམ་གཤེར་སྤྱིར་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བྱུང་བར་གྲངས་བཀང་ཞིང་ཆོ་ག་འོག་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་བསལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་
མས་བཏང་བ་ནི། རླུང་སེལ་བའི་སྨན་གང་ཡིན་པ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་བྲོ་བ་ཙམ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་དྲོན་པོར་བཏང་ངོ་། །རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་དང་།
རྒྱ་སྲན་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་རྣམས་ལས་སྣ་རེ་རེ་ཡང་སྲང་གཉིས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུའི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨུ་པ་ཀུཉྫི་ཀ་དང་།
པི་པི་ལིང་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་བ་གཅིན་རྣམས་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ཡང་རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་སྨན་
ནི། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། བུ་ཚང་རྟོ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་སྦྱར་བ་བཏང་ན་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་སེལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་སྨན་ནི།
དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། བ་གཅིན་དང་སྦྲང་རྩི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་བད་ཀན་སེལ་ཏོ།

如果没有立即风入侵的顾虑，可间隔两三天后，再施用药油柔和灌肠。如果强效泻药内服后未能排出，会导致大便阻塞、疼痛、腹胀等多种疾病，因为危险性大，所以一旦超过适当排出时间，就应立即施用柔和灌肠、服用泻药、采用惊吓等方法则为良好。
这种强效泻药灌肠的仪轨虽然效益很大但危险也很大，所以不能草率使用，应由多位精通此仪轨的医生共同仔细考察后再施用。
关于强效泻药灌肠的用量：药液六两，酥油或芝麻油一份，药粉三两，岩盐和蜂蜜适量，这些是一般仪轨。在这些基础上，根据是用作风病、胆病还是痰病的药物，按照下文所述各自的药物添加，使干湿总量达到二十四两，具体配方将在下文详述。
其中，用于清除风病的强效泻药灌肠是：将所有祛风药煎煮的药液，木尼荣粉末，少许岩盐，酸醋一起调配后温热使用。
将枣树等类、十种根药、豆类、干萝卜等每种各二两，放入以八两为一升的六十四升水中煎煮，剩余八分之一后过滤，再配以白芷、乌巴贡基嘎、长胡椒、生姜、岩盐、甘松的粉末，与蜂蜜、酸醋、牛尿调配的强效灌肠药也能祛除风病。
用于清除胆病的强效泻药灌肠药是：将尼亚果达等类煎煮的药液，布仓托等类研磨的粉末，以及酥油、牛奶、糖调配使用则能祛除胆病。
用于清除痰病的强效泻药灌肠药是：将冬瓜等类煎煮的药液，长胡椒等类研磨的粉末，与牛尿和蜂蜜调配使用则能祛除痰病。

།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་།
211-284a

བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། པུ་ན་རྣ་བ་དང་། གྲ་ཧ་ཏཱི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ས་ལ་པཪྞོ་དང་། པྲིཥྞ་པཪྞོ་དང་། དོང་ཀ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། གཟེ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་
བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ། འོ་མ་ཕུལ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤ་ཏི་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། རྒྱམ་
ཚ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། སྲོག་ཆགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་རྣམས་ཅི་རན་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་འདི་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་མེ་དྲོད་ཤིན་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་ན་བ་དང་། སྐྲན་
དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་ཟ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གཅིན་འགག་པ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སེལ་ཏོ། །སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་ཆ་བསྙམས་ལ་དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཚད་ཀྱི་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཤུ་ཏིའི་ཕྱེ་མ་
སྲང་གཅིག་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཞོ་གཉིས་འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་འདི་ནི་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་ཏེ་རོ་ཙ་བར་བྱ་བ་དང་། མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤ་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགག་པ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྲན་རྣམས་བསལ་
བ་ལ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པའི་ཉེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ནི་
བརྟག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མར་གྱི་འཇམ་རྩིའི་བཅུད་མས་བཏང་བའི་ཚད་ནི་སྤྱིར་སྲང་གསུམ་དུ་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་ཚད་ནི་དེའི་བརྒྱད་དུ་བྱའོ། །ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཉིས་ལ་ནི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་
211-284b

རེ་རེ་བཏང་ངོ་། །ཡང་ཉམས་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་ནུས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཆུས་བྲན་ན། ལོ་མ་སྔོ་ཞིང་སྣུམ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ལ་ཡང་མར་གྱི་འཇམ་རྩིའི་བཅུད་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འདི་དག་ལྟར་
བཏང་ན་མདོག་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།
༄། །སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཆོ་གའི་ལེའུ།
ད་ནི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

布切谢尔、甘松、布谢尔泽、红花、瓦拉、拉纳、布纳尔纳瓦、格拉哈提、列特、萨拉帕诺、布日纳帕诺、冬瓜、诃子、泽玛、波松恰等各一两，一同放入六十四升水中煎煮，剩余八分之一后过滤，加入八升牛奶煎煮，待只剩牛奶时，加入甘达布日扬库、甘草、夏帝、毒母茸果皮、诃子等的粉末各二钱，以及岩盐、酥油、蜂蜜、陆生动物肉汤适量，将这些调配的强效灌肠药能祛除风病和胆病，能增进食欲并大大增强消化之火，还能治疗疼痛、瘤、肺破损、大痨病、小便闭塞、大便阻塞等病。
将蜂蜜和芝麻油等量，取与二者总量相等的苦马豆煎煮液，加入生姜粉一两，岩盐二钱，调配成的强效灌肠药不需要遵守仪轨，对增进食欲、增强消化之火、长肉、治疗大便阻塞、虫病和瘤都有效，且不会产生危险。
取蜂蜜、酥油、牛奶、芝麻油各二两，巴马果和岩盐各二钱，调配成的强效灌肠药是最佳的试验方，其中酥油柔和灌肠的总量应为三两。强效灌肠药的量应为其八倍。熟化药和泻药两种都应使用一两药粉。还要根据体力状况调整用量。
就像树根被水浇灌后，叶子会变得青翠润泽一样，对人施用这些酥油柔和灌肠和强效灌肠的仪轨，也会使肤色润泽并具有体力。
五业品第三十终。
第三十一 仪轨品
现在要讲解仪轨品。

།སྒོག་སྐྱ་ལ་ནི་རོ་རྣམ་པ་དྲུག་ལས། སྐྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་མངར་བ་དང་། ཁ་བ་
དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ལན་ཚྭའི་རོ་འདི་ལྔ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཚིམ་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྨན་གཞན་དང་སྦྱར་ན་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་ཡང་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་མི་མི་ན་བ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་ནི། དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ངོ་ལ་
བཟའ་བར་བྱའོ། །ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི་དུས་ཀུན་ཡང་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྒོག་སྐྱ་ནར་སོན་ཅིང་རྡོ་གུ་གྲུང་བོར་གྱུར་ལ། སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུ་བ་ཆོ་ག་བསྲུང་བཞིན་དུ། གཟར་ཞིང་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །
དེ་ལ་སྲང་གཉིས་སམ་བཞི་འམ། དྲུག་གི་བར་དུ་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་ཚད་ལས་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་བཏང་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལ་ནི། སྨན་པས་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། ཚྭ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པས་དབུལ། མཁྲིས་
པ་ལ་ནི་འོ་མ་འམ། ཁུ་བ་མངར་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དབུལ་ལོ། །ཁ་ཟས་ནི་གྲོ་ལས་བྱས་པའི་བག །སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་བྱ་ཤ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་ཟ་ཞིང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཉལ་པོ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨན་
དང་། ཁ་ཟས་མི་འཇུ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཆོ་ག་ནི་ནད་ལས་དཔག་ཅིང་། ཞག་བདུན་ནམ་བདུན་གཉིས་སམ། ཞག་བདུན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཚད་རབ་འབྲིང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་བ་ནི་
211-285a

མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཚིལ་ལམ་རྐང་དང་སྦྱར་བ་ནི་གློ་བརྡོལ་བའམ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལས་བརྟ་བར་བྱེད་དོ། །སྒོག་སྐྱ་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་ལ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་འཐུང་
ཞིང་། སྨན་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་འོ་མ་འམ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན། ཁྲག་ལུད་པས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། རླུང་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་རྣམས་སེལ་ཞིང་ཆག་གྲུགས་བྱུང་བ་དང་། ཟུག་
ཅིང་ན་བ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་དང་། ཁུ་བ་ཟད་པ་དང་། མོ་གཤམ་རྣམས་ལ་བཟང་ངོ་། །གཞང་འབྲུམ་ཅན་དང་། ཚད་པ་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་རིད་པ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་པ་དང་།
བུད་མེད་བུ་ནུ་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །ཀུན་དོང་ནི་སྒོག་སྐྱ་ལས་ཆུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་མཐུ་ཆུང་སྟེ་དེ་ཡང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཙམ་ལ་ནི། ཨེ་རཎྜའི་མར་ཆང་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
དང་། སྲོག་ཆགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྲོས་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་ཚོད་རན་པར་བཏུང་བར་བྱའོ།

大蒜具有六种味道，除了酸味外，还有甜味、苦味、辛味、涩味和咸味这五种味道，它能使人不知满足。若与其他药物配合，则能祛除三种病根。对此，健康人若想增进体力，应在仲春月食用。有病之人则随时可食用。
大蒜成熟且茎干挺直，无瑕疵且具功效者，应遵循仪轨取其汁液，每次增加二钱饮用。据说其剂量上中下分别为二两、四两或六两，应根据体力调整使用。对于风病和痰病，医生应以酸醋、盐和酒等调服；对于胆病，则应以牛奶或甜汁调服。
食物应食用小麦制成的面饼，配以陆生鸟类的肉汤，应避免愤怒、房事、忧愁等，以及不易消化的药物和食物。其仪轨应根据病情而定，以七天、十四天或二十一天为期限，分上中下三个等级。
大蒜汁与酥油调配可祛除胆病；与芝麻油调配可祛除痰病和风病；与油脂或骨髓调配可治疗肺破损或消耗性疾病。将大蒜细捣与牛奶煎煮，加入糖调服，药物消化后食用配有牛奶或肉汤的食物，可治疗咯血虚弱、消耗性疾病、风病、呼吸不畅、癫狂、健忘等病，对跌打损伤、疼痛、虫病、精液枯竭和不孕症都有益处。
痔疮患者、因热病而有鼻涕的虚弱者、有疮串者、极度消瘦者、孕妇和哺乳期妇女不可饮用。
昆冬比大蒜略小，功效稍弱，也应按仪轨食用。单纯的风病，可用蓖麻油酒、酸醋、五根煎汤、陆生动物肉汤中任何一种调配，温热后根据体力适量饮用。

།ཨེ་རཎྜའི་མར་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་
པ་སེལ་ཏོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རའི་འོ་མ་འམ། རྒུན་ཆང་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གཅིན་སྲི་བ་དང་རྡེ་འུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །འོ་མ་དང་སྦྱར་ན་རླུང་སྐྲན་
སེལ་ཏོ། །མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། བད་ཀན་ཉི་ཚེ་དང་། ཁྲག་ལུད་པ་ཉི་ཚེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །གོ་བྱིའི་ཆོ་ག་ནི་གོ་བྱིའི་འབྲས་བུ་ལྔ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་
211-285b

བའི་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་ནས་མཉེས་ལ་ཚིག་མ་བོར་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་མཆུ་དང་རྐན་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་བཏུང་ཞིང་ཐབས་དེ་ལྟར་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་གོ་བྱིའི་འབྲས་བུ་ལྔ་ལྔས་བསྐྱེད། གོ་བྱིའི་འབྲས་བུ་བདུན་ཅུ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྔ་མ་
བཞིན་དུ་བཏུང་། དེ་ནས་ཉིན་རེ་བཞིན་ལྔ་ལྔས་ཕྲི་སྟེ། འབྲུམ་བུ་ལྔ་ལ་ཐུག་ནས་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་དབྲིའོ། །སྨན་འཐུངས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་ཆན་གྲང་མོ་མར་དང་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་བྱ་སྟེ།
སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་འདིས་ནི་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་ཅིང་། གཉེན་མ་དང་སྐྲ་དཀར་མེད་པར་བྱེད་ལ། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་ཚད་དང་སྲིན་བུའི་ཉེས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཁུ་ཆུ་ལ་ནད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡང་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གོ་བྱིའི་
མར་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་རན་པར་འཐུངས་ན་ནད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་ཏེ། ལུས་བརྟན་པོར་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་དང་ཉི་མ་འདེ་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཁ་
ཟས་ལྕི་བ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སྨན་གྱི་མཇུག་བཅད་ནས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་བཏང་བའི་དུས་ཀྱི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་ཆོ་ག་བསྲུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་མི་ལ་ནི། སྨན་འདི་བྱེད་པའི་ཚེ་ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་
དང་། རིམས་ལ་སོགས་པས་འདེབས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྨན་བསིལ་བའི་ལྡེ་གུའམ་ཁུ་བ་གྲང་མོས་ལུས་བྱུག་པ་དང་། སྟེང་དུ་བླུགས་པ་དང་བཏུང་བ་རྣམས་བྱའོ། །པི་པི་ལིང་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ནི། འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་ཕྱེད་དུ་ནས་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ། པི་
པི་ལིང་འབྲུམ་བུ་ལྔ་བཏགས་ཏེ་བཏུང་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་ཉིན་རེ་ཞིང་པི་པི་ལིང་འབྲུམ་བུ་ལྔ་ལྔས་བསྐྱེད་དེ་བཏུང་བར་བྱའོ།

将蓖麻油与三果煎汤调配服用，可祛除痰病和胆病。与十根煎汤调配服用，可祛除由风和胆引起的疾病。与羊奶或葡萄酒任选其一调配饮用，可治疗小便闭塞和结石阻塞。与牛奶调配可祛除风瘤。
黄疸病、白浊病、热性腹泻、呕吐、麻风病、发热病、单纯痰病和单纯咯血者不可饮用。
关于果比（一种药物）的仪轨：应按仪轨将五颗果比果实放入牛尿中煮至剩四分之一，揉搓后取其未煮干的冷汁，用酥油涂抹嘴唇和上颚后饮用。按此方法每日增加五颗果比果实，直至七十颗为止，如前法饮用。此后每日减少五颗，直至五颗为止，然后再如此增减。
药物消化后，食物应食用冷米饭配以煮沸后冷却的酥油和牛奶。这种精华摄取仪轨能使心智稳定，消除白发和皱纹，祛除麻风病、痔疮、血热和虫害。还能清除精液中的病症。
果比油应根据体力调配，适量饮用一个月，可脱离一切疾病危害，身体坚固存活至百年。应避免接近火和日晒、白天睡眠、食用植物油和重口味食物。
停药后还应继续遵守仪轨，时间为服药期的两倍。对于胆病偏重的人，用药时会出现口疮、身体浮肿和发热等症状，此时应以凉性药膏或冷汁涂抹身体、浇灌和饮用。
关于胡椒增量仪轨：将牛奶煮至一半，放入五粒磨碎的胡椒饮用，如此连续十天，每日增加五粒胡椒饮用。

།དེ་ནས་ཉིན་རེ་ཞིང་པི་པི་ལིང་ལྔ་ལྔས་ཕྲི་སྟེ། །པི་པི་ལིང་འབྲུ་མ་ལྔ་ལ་ཐུག་ནས། ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་ཕྲི་ལ།
211-286a

ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་ཞིང་ཆོ་གས་བསྲུངས་ན། དྲེག་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། དམུ་རྫིངས་རྣམས་སེལ་ཞིང་རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱིས་དུས་མི་འདྲ་བ་མེད་པར་
བྱེད་དོ། །རོ་ཙ་བར་འགྱུར་རོ། །བྲག་ཞུན་གསེར་དང་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་དག་གི་མདོག་དང་འདྲ་ལ། བ་གཅིན་གྱི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། སྣུམ་ཞིང་ལྕི་ལ་རྡོ་མེད་པ་བཟང་སྟེ། དེས་ཆུ་ཆུས་བཀྲུས་བ་དང་། བ་
གཅིན་གྱི་ནང་དུ་མཉེ་བས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཏུལ་ནས། དེའི་ཕྱེ་མས་ནད་གཞི་གསུམ་གང་གི་སྨན་དུ་བཏང་བ་དེའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ལན་མང་དུ་བསྒོ་ཞིང་བསྐམས་ལ། ནད་གཞི་གང་གི་སྨན་དུ་བཏང་བ་དེའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་
དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཆོ་ག་དེ་བཞིན་དུ་དྲུབ་མར་ཆང་གི་ཕྱེ་མ་ཡང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བསྒོ་ཞིང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །སྨན་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱེད་པས་ཐི་བའི་ཤ་དང་། རྒྱ་སྲན་བཟའ་བར་མི་བྱའོ། །ཨ་རུ་རའི་
ཆོ་ག་ནི། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་ན་རླུང་སེལ་ཏོ། །མར་དང་སྦྱར་ན་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་སྦྱར་ན་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་དང་སྦྱར་ན་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཆོ་ག་ནི། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པའི་
ཕུལ་བཅུ་དྲུག་བཙགས་ལ། བུམ་པ་སྦྲང་རྩིས་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཁ་བཅད་ནས་ཡུན་རིང་དུ་བཞག་ལ། དགུན་ནམ། དགུན་སྨད་དམ་དབྱར་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འོ་མར་སྦྱར་ན་ཁྲག་ལུད་པ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །ཁ་ར་
དང་སྦྱར་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་སེལ་ཅིང་། མོ་མཚན་གྱི་ཁྲག་མི་ཆོད་པ་ཆོད་པར་བྱེད་དོ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་སྦྱར་ན་དྲོད་ཆུང་བ་ལས་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྨན་སོ་མ་རཱ་ཛ་དང་སྦྱར་ན་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །དུག་
211-286b

མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་སྦྱར་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །འདི་ལྟར་བདག་གིས་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་དྲང་སྲོང་གཞུང་ལ་སྐྱེས་ཀྱི་བུ་དང་། དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་རྣམས་བལྟས་ནས། གསོ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ཟེར་ཙམ་གྱི་རྒྱུད་ལེའུ་སུམ་ཅུ་
རྩ་གཅིག་པོ་འདི་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཕབ་ཅིང་སྦྱར་བ་ནི། ཕོ་བོ་ལྷ་བསྲུངས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས། དེའི་ཕྱེར་སྨན་དཔྱད་འདི་ཉི་མས་བསྲུངས་པས་བྱས་སོ།

然后每日减少五颗胡椒，直至剩余五颗胡椒为止，再如前法增减。
若配以牛奶食用并遵守仪轨，可祛除垢病、白浊病、瘤病、痔疮、呼吸不适、浮肿和粘液病，并使发热病不会在不同时期复发。能增进食欲。
岩脂出自金、铁等物，具有威力，与其本色相似，具有牛尿香味，油润厚重无石质者为佳。用清水洗涤，在牛尿中揉搓，按仪轨调制。其粉末用于三种病根中任一种病时，应反复浸泡在相应病症药物类别的煎汤中并晾干，与该病症药物类别的煎汤调配饮用，可祛除一切疾病。
按同样仪轨，发酵酒粉也可用药物煎汤浸泡调配饮用，可祛除一切疾病。进行这两种药物仪轨时不可食用猫肉和豆类。
关于诃子的仪轨：诃子粉与岩盐调配可祛除风病。与酥油调配可祛除胆病。与荜茇调配可祛除痰病。与糖调配可祛除一切疾病。
关于余甘子的仪轨：取余甘子汁一升（按八两计为一升）共十六升过滤，倒入涂抹蜂蜜的容器中，密封长期存放，在冬季、冬末或夏季饮用。与酸枣糖和牛奶调配可治疗向上咯血和胆病。与白糖调配可治疗白浊病，并能止住不止的月经。与蜂蜜调配可祛除痰病。与三辛香调配可治疗体温过低。与苏摩罗阇药调配可治疗麻风病。与毒母果皮调配可治疗痔疮。
如此，我观看了生命明论海中仙人生子和仙人常知子等论著，依次编译成这三十一章医疗略论。这是因兄长天护患白浊病而令作，为此由日护完成此医论。

།ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།སྨན་དཔྱད་གཅེས་
པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྟ་མཁན་བགྲོད་དཀས་བསྲུངས་པའི་བུ་ཉི་མས་བསྲུངས་པས་བྱས་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཨ་ཏི་རྒྱ་ཝརྨ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཙནྡྲས་བསྒྱུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

我将为您直译这段藏文内容：
这是仪轨品第三十一章。
名为《珍贵医论成就》，由西方马师难行护之子日护所作已完。
由印度堪布胜友和阿底耶跋摩，以及译师班智达月官翻译并校定。

།བདག་གིས་
རིག་མཆོག་གཅེས་གྲུབ་འདི་བྲིས་པས། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ནད་གཞི་དུག་གསུམ་དང་། །འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་གྱུར་ཉོན་མོངས་གསུམ་བརྒྱད་ཀྱིས། །མནར་མེད་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཐམས་ཅད་ཀུན། །སྨན་རྣམས་བདུད་རྩིར་གྱུར་ནས་ཉམ་ཐག་
པའི། །རླུང་མཁྲིས་དུག་གསུམ་ལ་སོགས་གཏན་སྤངས་ཏེ། །ས་རབ་བགྲོད་དཀའ་ལམ་གྱི་ཉེས་བསལ་ནས། །གཡུང་དྲུང་བླ་མེད་ཆེན་པོ་མྱུར་ཐོབ་ཤོག། །།

目錄
སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་བཞུགས།
དང་པོ། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
གཉིས་པ། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཀྱི་ལེའུ།
གསུམ་པ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ།
སཱ་ལུའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཤའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ལྡུམ་དང་རྔད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཤིང་ཏོག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
སྤོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
འོ་མའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
འབྲུ་མར་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཆང་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཁུ་བཅུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཚལ་ནན་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
བཞི་པ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
རིམས་ནད་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ལེའུ།
རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་འདྲ་བར་བཤད་པ།
གྲང་བས་ཉེན་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ལྔ་པ། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ།
འཆི་ལྟས་བཤད་པ།
མཚན་མ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཕྲིན་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
དྲུག་པ། འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ།
འཁྲུ་བ་གསོ་བ་བཤད་པ།
རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
བདུན་པ། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
བརྒྱད་པ། གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ།
དགུ་པ། སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅུ་པ། དེ་མུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅུ་གཅིག་པ། གཅིན་སྙིན་བའི་ལེའུ།
བཅུ་གཉིས་པ། མཛེ་ནད་བའི་ལེའུ།
བཅུ་གསུམ་པ། གཞང་འབྲུམ་དང་མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ལེའུ།
གཞང་འབྲུམ་བཤད་པ།
མཚན་པར་རྡོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
བཅུ་བཞི་པ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅོ་ལྔ་པ། སྐྱིག་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅུ་དྲུག་པ། ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅུ་བདུན་པ། སྐྱུག་པ་དང་སྐེམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ།
བཅོ་བརྒྱད་པ། གཅིན་སྲི་བའི་ལེའུ།
བཅུ་དགུ་པ། རྟུག་སྐམ་གྱི་ལེའུ།
རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ།
སྙིང་ན་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ཉི་ཤུ་པ། སྨྱོ་བྱེད་དང་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། རླུང་ནད་ཀྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ། ཆད་ནད་ཀྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ། མེ་དབལ་གྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། སྐྲངས་པའི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།

我因书写此殊胜珍贵成就论，
愿风胆痰三病根三毒及，
暂时因缘烦恼三八等，
无间众生无边一切众，
诸药化为甘露已困苦，
风胆三毒等等永断除，
地道难行过患悉消除，
愿速证得无上大恒常。
目录
《珍贵医论成就》三十一章
第一、医典品
第三、饮食仪轨解说品
稻谷种类解说
肉类种类解说
蔬菜种类解说
水果种类解说
调味品种类解说
乳类种类解说
油类种类解说
酒类种类解说
汤类种类解说
食物种类解说
精华种类解说
菜肴种类解说
第四、热病治疗品
热病为诸病之王解说品
热病发作时间不同解说
寒症护理仪轨解说
热病患者饮食种类解说
第五、死相品
死相解说
吉祥相种类解说
使者种类解说
第六、腹泻治疗品
腹泻治疗解说
风引起的腹泻仪轨解说
第七、咯血病治疗品
第八、重大慢性病治疗品
第九、瘤治疗品
第十、水肿治疗品
第十一、糖尿病品
第十二、麻风病品
第十三、痔疮及生殖器溃疡品
痔疮解说
生殖器溃疡种类解说
第十四、关节病治疗品
第十五、打嗝及呼吸困难病治疗品
第十六、咳嗽病治疗品
第十七、呕吐及消瘦病治疗品
第十八、尿闭品
第十九、便秘品
便秘病因解说
心痛种类解说
第二十、精神病及健忘品
第二十一、风病品
第二十二、中风病品
第二十三、热症品
第二十四、肿胀品
第二十五、外伤治疗品
第二十六、眼科医典品


མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཤད་པ།
རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
སྣའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
ལྕེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
སོ་ན་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
ལྐོག་མའི་ནད་ཤ་ལུ་ཀ་བཤད་པ།
ཀླད་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།
སྐྲ་དཀར་པོའི་རྩི་བཤད་པ།
ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། དུག་གསོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ། སྨན་བཅུད་ལེན་དང་རོ་ཙའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ། བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ།
སུམ་ཅུ་པ། ལས་རྣམ་ལྔའི་ལེའུ།
སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་སྣར་སྨན་བཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
སྨན་མར་གྱི་འཇམ་རྩི་དང་བཅུད་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ།
སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཆོ་གའི་ལེའུ།

眼科医典解说
耳病仪轨解说
鼻病种类解说
舌病仪轨解说
牙痛仪轨解说
喉病肉瘤解说
脑病种类解说
白发染料解说
第二十七、毒病治疗医典品
第二十八、精华采集及壮阳医典品
第二十九、小儿医典品
第三十、五种医疗技术品
催吐药、泻药、鼻药施用仪轨解说
药膏软膏及精华灌肠施用仪轨解说
第三十一、仪轨品



第三十一、仪
